Đề cương ôn tập HSG Lịch sử 12 - Chuyên đề: Sự hình thành trật thế giới mới sau chiến tranh thế giới thứ hai (1945-1949)

Nội dung text: Đề cương ôn tập HSG Lịch sử 12 - Chuyên đề: Sự hình thành trật thế giới mới sau chiến tranh thế giới thứ hai (1945-1949)

1. Soạn ngày: 3 / 9 / 2023 Giảng ngày: 7 / 9 / 2023 BÀI TẬP CHUYÊN ĐỀ: SỰ HÌNH THÀNH TRẬT TỰ THẾ GIỚI MỚI SAU CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ HAI (1945-1949) A. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Kiến thức - Những quyết định quan trọng của Hội nghị Ian ta 2/1945. - Sự thành lập và vai trò của Liên hợp quốc. 2.Năng lực: tìm hiểu lịch sử, nhận thức, vận dụng Rèn luyện phương pháp tư duy khái quát, bước đầu biết nhận định đánh giá những vấn đề lớn của thế giới, nhận xét, so sánh, vận dụng, luyện đề 3. Phẩm chất: trách nhiệm, tinh thần đoàn kết vì thế giới hòa bình Nhận rõ chính những đặc trưng trên làm cho tình hình thế giới ngày càng căng thẳng. Quan hệ giữa 2 phe nhanh chóng chuyển sang đối đầu nhau quyết liệt. B. BÀI TẬP I.Trắc nghiệm Câu 1. Nhận xét về sự phân chia phạm vi ảnh hưởng ở khu vực châu Âu giữa các cường quốc sau Chiến tranh thế giới thứ hai A. Sự phân chia diễn ra chủ yếu giữa Mĩ và Liên Xô B. Sự phân chia diễn ra không đồng đều giữa các cường quốc C. Nước Đức là trung tâm của sự phân chia giữa các cường quốc D. Sự phân chia diễn ra ở toàn bộ châu Âu Câu 2: Những quyết định của hội nghị Ianta (2-1945) có hạn chế gì? A. Quá bất công với các nước bại trận và dân tộc thuộc địa B. Không giải quyết được mâu thuẫn giữa các nước tư bản C. Do các nước tư bản hoàn toàn chi phối D. Tạo điều kiện để các nước phương Tây khôi phục lại quyền thống trị ở các thuộc địa cũ Câu 3: Việc triệu tập hội nghị Ianta và một trật tự thế giới mới được thiết lập sau Chiến tranh thế giới thứ hai phản ánh điều gì trong quan hệ quốc tế? A. Sự thay đổi so sánh tương quan lực lượng giữa các cường quốc sau chiến tranh B. Nhu cầu thiết lập một nền hòa bình bền vững sau chiến tranh
2. C. Tham vọng chi phối thế giới của các cường quốc D. Thái độ coi thường của các nước lớn đối với các dân tộc nhược tiểu Câu 4: Những quyết định của hội nghị Ianta (2-1945) đã có tác động tích cực gì đối với phong trào giải phóng dân tộc của Việt Nam trong năm 1945? A. Việt Nam không phải chịu sự tác động của cuộc đối đầu Xô- Mĩ B. Tiêu diệt phát xít Nhật, tạo thời cơ để nhân dân Việt Nam nổi dậy khởi nghĩa C. Việt Nam nhận được sự ủng hộ từ tổ chức Liên Hợp Quốc D. Việt Nam không bị thực dân Pháp quay trở lại xâm lược Câu 5: Vai trò quan trọng nhất của tổ chức Liên hợp quốc là A. Phát triển quan hệ hữu nghị giữa các quốc gia B. Giải quyết các tranh chấp bằng hòa bình C. Giúp đỡ các quốc gia phát triển kinh tế - xã hội D. Duy trì hòa bình an ninh thế giới Câu 6: Hội nghị nào đã đặt nền tảng cho sự ra đời của tổ chức Liên hợp quốc A. Hội nghị Ianta B. Hội nghị Xan Phranxico C. Hội nghị Pốtxđam D. Hội nghị Pari Câu 7: Nội dung nào phản ánh đúng điểm tương đồng giữa hệ thống Vécxai - Washington với trật tự hai cực Ianta? A. Đều do các nước đế quốc thiết lập nên để phục vụ lợi ích các nước đó. B. Đều thành lập các tổ chức quốc tế để giám sát và duy trì trật tự thế giới. C. Đều chia thế giới ra làm hai phe tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa. D. Đều là hệ quả của cuộc chiến tranh thế giới thứ hai (1939 – 1945) Câu 8: Tổng thư ký Liên Hợp Quốc từ năm 2017 là ai? A. Kofi Anan B. António Guterres C. Nen xơn Man đêla D. Ban ki mun.
3. Câu 9: Lần đầu tiên, Việt Nam được bầu làm Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc trong nhiệm kì nào? A. 2008 - 2009. B. 2011 - 2012. C. 2018 - 2019. D. 2020 - 2021. Câu 10: Mối quan hệ giữa các nước thành viên của Liên hợp quốc được xây dựng dựa trên nền tảng A. Tôn trọng quyền bình đẳng và quyền tự quyết B. Tôn trọng quyền độc lập và tự quyết C. Tôn trọng quyền bình đẳng và tự chủ D. Tôn trọng quyền tự quyết và toàn vẹn lãnh thổ Câu 11: Những quyết định của Hội đồng Bảo an chỉ được thông qua và có giá trị khi A. Đạt 9/15 phiếu và sự nhất trí của đa số các ủy viên thường trực. B. Đạt 11/15 phiếu và sự nhất trí của 5 nước ủy viên thường trực C. Đạt 10/15 phiếu và sự nhất trí của 5 nước ủy viên thường trực D. Đạt 9/15 phiếu và sự nhất trí của 5 nước ủy viên thường trực Câu 12: Liên Xô là một trong 5 nước Ủy viên thường trực của Hội đồng bảo an Liên hợp quốc có vai trò quốc tế như thế nào? A. Đã duy trì được trật tự thế giới “hai cực” sau chiến tranh. B. Góp phần làm hạn chế sự thao túng của Mĩ đối với tổ chức Liên Hợp quốc. C. Khẳng định vai trò tối cao của 5 nước lớn trong tổ chức Liên hợp quốc. D. Để xây dựng Liên hợp quốc thành tổ chức chính trị quốc tế năng động. Câu 13: Sự tham gia của Liên Xô với tư cách là ủy viên thường trực có ý nghĩa như thế nào đối với tổ chức Liên hợp quốc? A. Hạn chế sự thao túng của các nước đế quốc, đặc biệt là Mĩ. B. Tăng cường vai trò duy trì hòa bình, an ninh thế giới C. Thể hiện tính đa dạng trong tổ chức. D. Kiềm chế sự mâu thuẫn giữa các cường quốc
4. Câu 14: Nguyên nhân sâu xa khiến Hội nghị Ianta đưa ra quyết định thành lập tổ chức Liên Hợp quốc A. Thành lập tổ chức Liên Hợp quốc nhằm duy trì hòa bình, an ninh thế giới. B. Các cường quốc tham dự Hội nghị Ianta muốn thông qua tổ chức Liên Hợp quốc để thiết lập một trật tự thế giới mới. C. Các cường quốc đã ý thức được hậu quả nặng nề của chiến tranh. D. Duy trì hòa bình thế giới là vấn đề toàn cầu cần có sự chung tay của nhân loại và một công cụ bảo vệ nó. Câu 15: Sự ra đời của tổ chức Liên hợp quốc phản ánh sự chuyển biến như thế nào trong nhận thức của nhân loại về vấn đề hòa bình? A. Đây là vấn đề toàn cầu cần có sự chung tay của nhân loại và công cụ bảo vệ nó. B. Cần có những nước lớn đứng ra lãnh đạo nền hòa bình thế giới C. Phải có một công cụ bảo vệ nền hòa bình thế giới D. Phải xây dựng được một bộ quy tắc ứng xử chung giữa các nước Câu 16: Việt Nam có thể vận dụng nguyên tắc nào của Liên hợp quốc trong cuộc đấu tranh bảo vệ chủ quyền biển đảo hiện nay? A. Bình đẳng chủ quyền giữa các quốc gia và quyền tự quyết của các dân tộc B. Tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ và độc lập chính trị của tất cả các nước C. Chung sống hòa bình và sự nhất trí của 5 nước lớn D. Giải quyết các tranh chấp quốc tế bằng biện pháp hòa bình Câu 17: Trong bối cảnh Chiến tranh lạnh, nguyên tắc nào của Liên hợp quốc có vai trò quan trọng trong việc duy trì hòa bình thế giới? A. Tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ và độc lập chính trị của các nước. B. Bình đẳng chủ quyền giữa các quốc gia và quyền tự quyết của các dân tộc. C. Chung sống hòa bình và sự nhất trí giữa 5 cường quốc. D. Giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình. Câu 18: Nhận xét nào dưới đây là đúng về vai trò của Liên hợp quốc trước những biến động của tình hình thế giới hiện nay? A. Duy trì hoà bình, an ninh quốc tế đồng thời tăng cường quan hệ hữu nghị giao lưu, hợp tác giữa các nước thành viên trên nhiều lĩnh vực.
5. B. Thúc đẩy các mối quan hệ giao lưu, hợp tác giữa các nước thành viên trên nhiều lĩnh vực. C. Ngăn chặn các đại dịch đe dọa sức khỏe loài người. D. Bảo vệ các di sản thế giới, cứu trợ nhân đạo. Câu 19:Hạn chế lớn nhất của Liên hợp quốc là A. Quan liêu, tham nhũng ngày càng gia tăng. B. Hệ thống nội bộ chia rẽ. C. Chưa giải quyết các vấn đề dịch bệnh, thiên tai, viện trợ kinh tế đối với các nước thành viên nghèo khó. D. Chưa đưa ra được quyết định phù hợp đối với những sự việc ở Trung Đông, châu Âu, Irắc. Câu 20: Hiện nay, hoạt động của Liên hợp quốc chủ yếu bị chi phối bởi nguyên tắc nào? A. Chung sống hòa bình và sự nhất trí giữa năm nước lớn. B. Không can thiệp vào công việc nội bộ của bất kì nước nào. C. Bình đẳng chủ quyền giữa các quốc gia và quyền tự quyết của các dân tộc. D. Tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ và độc lập chính trị của tất cả các nước. Câu 21: Dựa vào các thông tin được cung cấp dưới đây để trả lời các câu hỏi sau: “Tại Hội nghị Ialta (2 - 1945), nguyên thủ của ba cường quốc Liên Xô, Anh và Mỹ đã nhất trí thành lập tổ chức Liên hợp quốc (viết tắt bằng tiếng Anh là UN). Từ ngày 25 - 4 đến 26 - 6 - 1945, hội nghị quốc tế gồm 50 nước được triệu tập tại San Francisco (Mỹ) để thông qua bản Hiến chương và tuyên bố thành lập Liên hợp quốc (LHQ). Ngày 24 - 10 - 1945, với sự phê chuẩn của quốc hội các nước thành viên, Hiến chương chính thức có hiệu lực. Tuy nhiên, mãi đến ngày 10 - 01 - 1946, Đại hội đồng LHQ đầu tiên mới được tổ chức (tại Luân Đôn), với sự tham dự của 51 nước. Đại hội đồng Liên hợp quốc họp phiên đầu tiên tại đâu: A. Mỹ. B. Anh.
6. C. Pháp. D. Đức. Câu 22: Sự khác biệt về số lượng các quốc gia tham dự hội nghị Ianta (1945) so với hội nghị Véc-xai, Oasinhtơn (1919-1922) chứng tỏ điều gì? A. Sự thay đổi của bản đồ chính trị thế giới B. Sự quan tâm của các quốc gia tới vấn đề chính trị quốc tế C. Sự thay đổi tương quan lực lượng giữa các nước D. Sự thay đổi về sức mạnh kinh tế giữa các nước Câu 23: Nội dung nào sau đây không phải là điểm khác nhau giữa trật tự Véc- xai - Oasinhtơn so với trật tự Ianta? A. Không phân cực rõ ràng B. Các nước chi phối trật tự đều là đế quốc C. Quá khắt khe với các nước thắng bại, chà đạp quyền lợi của dân tộc nhược tiểu D. Có cơ quan để duy trì, bảo vệ trật tự Câu 24:Quyết định nào của hội nghị Ianta (2-1945) đã có tác động tiêu cực đến phong trào giải phóng dân tộc ở châu Á? A. Thành lập tổ chức Liên hợp quốc B. Bán đảo Triều Tiên tạm thời bị chia cắt làm 2 miền lấy vĩ tuyến 38 làm ranh giới C. Quân đội Anh và Trung Hoa Dân Quốc sẽ làm nhiệm vụ giải giáp ở khu vực Nam và Bắc Đông Dương D. Các vùng châu Á còn lại (trừ Trung Quốc) vẫn thuộc phạm vi ảnh hưởng của phương Tây Câu 25: Có đúng hay không khi cho rằng : “Cách mạng tháng Tám năm 1945 ở Việt Nam thành công một phần là nhờ quyết định của hội nghị Ianta (2- 1945)”? A. Không. Vì phát xít Nhật là do nhân dân Việt Nam tiêu diệt B. Đúng. Vì tổ chức Liên hợp quốc được thành lập đã hỗ trợ Việt Nam giành chính quyền C. Không. Vì hội nghị Ianta đã tạo điều kiện để thực dân Pháp quay trở lại xâm lược Việt Nam
7. D. Đúng. Vì hội nghị đã quyết định tiêu diệt tận gốc phát xít Nhật- kẻ thù chính của nhân dân Việt Nam Câu 26: Nhận xét nào sau đây đúng khi đánh giá về sự phân chia phạm vi ảnh hưởng giữa các cường quốc ở khu vực châu Âu? A. Sự phân chia diễn ra chủ yếu giữa Mĩ và Liên Xô B. Sự phân chia diễn ra không đồng đều giữa Xô và Mĩ C. Đức là nơi tập trung nhiều nước thực hiện nhiệm vụ giải giáp nhất D. Sự phân chia diễn ra ở toàn bộ châu Âu Câu 27: Vì sao trật tự Ianta lại mang tính tích cực và tiến bộ hơn so với trật tự Véc-xai - Oasinhtơn? A. Do tham dự hội nghị đều là những nước tư bản dân chủ tiến bộ B. Do ảnh hưởng của chương trình 14 điểm C. Do sức ép của phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới D. Do những bài học rút ra từ trước và có sự tham dự của Liên Xô Câu 28: Quyết định nào của Liên hợp quốc đã có tác động trực tiếp đến phong trào giải phóng dân tộc ở châu Phi năm 1960? A. Nghị quyết phi thực dân hóa B. Nghị quyết xóa bỏ chế độ phân biệt chủng tộc C. Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân D. Hiến chương Liên hợp quốc Câu 29: Văn bản nào của Liên Hợp Quốc là cơ sở pháp lý quốc tế mà Việt Nam có thể vận dụng trong cuộc đấu tranh bảo vệ chủ quyền biển đảo? A. Tuyên bố về ứng xử của các bên ở biển Đông (DOC) B. Công ước Luật biển 1982 C. Bộ quy tắc ứng xử tại biển Đông (COC) D. Đối thoại Shangri-La Câu 30: Đâu không phải là lý do để Đảng và Chính phủ Việt Nam chủ trương giải quyết hòa bình các tranh chấp trên biển Đông? A. Do xu thế phát triển chung của thế giới là giải quyết hòa bình các tranh chấp B. Do thiện chí hòa bình của dân tộc Việt Nam
8. C. Do Việt Nam đã phải trải qua một thời kì chiến tranh kéo dài, tổn thất nặng nề D. Do sự chi phối, ảnh hưởng từ phía Trung Quốc II. Tự Luận 1.Hội nghị Ianta Câu 1. so sánh trật tự hai cực Ianta với trật tự Véc-xai – Oa-sinh-tơn Giống nhau Thứ nhất, là kết quả của những lần chiến tranh đẫm máu trong lịch sử nhân loại ( hai lần chiến tranh thế giới:chiến tranh thế giới thứ nhất và Chiến tranh thế giới lần thứ hai ) . Thứ hai, do các cường quốc thắng trận thiết lập lên để phục vụ, giải quyết những vấn đề về quyền lợi nhằm đáp ứng những lợi ích cao nhất của họ. đem lại quyền lợi cho các nước thắng trận và đưa ra những quyết sách trừng phạt đối với các nước bại trận . Thứ ba, đều là kết quả của các hội nghị quốc tế lớn do các nước thắng trận hoặc những nước có vai trò và vị thế lớn trên trường quốc tế. Thứ tư, thành lập các tổ chức quốc tế để giám sát và duy trì trật tự thế giới , giải quyết vấn đề hòa bình an ninh thế giới sau chiến tranh Khác nhau 1.Bối cảnh Hội nghị: Hội nghị Vécxai- Oasinhtơn: Sau chiến tranh thế giới thứ nhất , các nước thắng trận đã họp Hội nghị hòa bình ở Vécsalles để phân chia lại thế giới và thiết lập một trật tự hòa bình , an ninh mới sau chiến tranh . Hội nghị được tiến hành trong bối cảnh thế giới có nhiều chuyển biến to lớn do kết quả của cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất mang lại: Trước hết , đó là cuộc cách mạng tháng Mười Nga – 1917 đã bùng nổ và giành thắng lợi. Nó đã chọc thủng khâu yếu nhất trong sợi dây chuyền của chủ nghĩa đế quốc, làm cho chủ nghĩa tư bản không còn là một hệ thống duy nhất trên thế giới nữa. Bản đồ chính tại thế giới đã thay đổi: Chủ nghĩa xã hội đã xuất hiện và chiếm 1/6 diện tích trái đất. Cuộc cách mạng này đã ảnh hưởng sâu sắc đến phong trào cách mạng thế giới và “ đe dọa” sự tồn tại của chủ nghĩa tư bản. Vấn đề đang được
9. đặt ra đối với giới cầm quyền các nước tư bản là: Làm sao đó để tiêu diệt được nước Nga Xô viết để tiếp tục duy trì sự yên ổn của mình. Thứ hai, do hậu quả của Chiến tranh thế giới thứ nhất và tác động của cuộc cách mạng tháng Mười Nga, một cao trào cách mạng đã bùng nổ và dâng lên mạnh mẽ suốt những năm 1918-1923 ở cả châu Âu và các nước phụ thuộc. Cao trào này đang giáng những đòn đả kích mạnh mẽ vào chủ nghĩa đế quốc. Giới cầm quyền các nước tư bản lo sợ rằng, cứ tình hình này sẽ có nhiều nước như nước Nga Xô viết ra đời ở châu Âu và hậu phương của họ ở các nước thuộc địa cũng bị đe dọa, cho nên trong các nước tư bản khống chế và tranh giành nhau sau chiến tranh, nhưng các nước này vẫn có một điểm chung là tìm cách đần áp và chống lại cao trào cách mạng. Thứ ba, tương quan lực lượng giữa các nước tư bản sau chiến tranh đã thay đổi căn bản. Ba nước đế quốc lớn: Đức , Áo-Hung và Thổ Nhĩ Kì bị sụp đổ. Bản thân các nước thắng trận cũng có sự thay đổi,kẻ vươn lên sau chiến tranh là Mỹ. Qua cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất, giới tư bản Mỹ đã vươn lên mạnh mẽ, là nước đứng đầu vế kinh tế, tài chính và một tiềm năng quân sự đáng nể. Do đó, trong Hội nghị Vécsailles, Mỹ là nước có tiếng nói uy lực nhất, là chủ nợ của các nước châu Âu. Trước chiến tranh, Anh là nước đứng đầu thế giới tư bản về nhiều mặt, sau chiến tranh thì tiềm lực và uy lực của Anh giảm nhiều, nhưng tham vọng thì vẫn còn rất lớn. Pháp cũng là đế quốc đứng hàng thứ hai trên nhiều lĩnh vực trước chiến tranh, Pháp có lực lượng quân sự mạnh nhất giới tư bản. Nhưng chiến tranh thế giới thứ nhất đã diễn ran gay cả trên đất Pháp làm cho Pháp bị tổn thất nhiều, cho nên tiềm năng của Pháp cũng như không còn như trước. Như vậy, cả hai cường quốc lâu đời ở châu Âu là Anh và Pháp tuy là kẻ chiến thắng trong chiến tranh nhưng kinh tế bị kiệt quệ nặng nề, tài chính không ổn định, phải trông mong vào sự vay mượn và giúp đỡ của Mỹ mới giải quyết được những khó khăn do chiến tranh gây ra. Italia là đế quốc thắng trận, nhưn g lại là đồng minh yếu kém nhất, tình hình kinh tế không ổn định, chính trị rối ren bởi những cuộc chiến tranh, giai cấp gay gắt trong nước, đã trở thành miếng đất màu mỡ cho chủ nghĩa phát xít hình thành. Tuy vậy,
10. tham vọng của Italia ở bán đảo Ban căng và Trung Cận Đông là không nhỏ. Nhật Bản vươn lên trong chiến tranh, đang tỏ rõ mưu đồ muốn khống chế cả vùng châu Á – Thái Bình Dương, Nhật Bản đến Hội nghị này với dã tâm và tham vọng rất lớn. Hội nghị hai cực Ianta ( 2/1945): Đầu 1945, thế chiến hai bước vào giai đoạn cuối, nhiều vấn đề nổi lên cần giải quyết: + Việc nhanh chóng kết thúc chiến tranh ở châu Âu và châu Á - Thái Bình Dương + Việc tổ chức lại trật tự thế giới sau chiến tranh. + Việc phân chia khu vực ảnh hưởng và khu vực đóng quân theo chế độ quân quản của các nước tham gia chống phát xít. 2. Thời gian Hội nghị Hội nghị Vécxai- Oasinhtơn : 1919-1920, gồm 27 nước trong phe thắng trận tham gia Hội nghị hai cực Ianta: ( 2/1945) Hội nghị có những người đứng đầu của 3 nước Mĩ ( Rudơven), Liên Xô ( Stalin) và Anh ( Sócsin) để xác lập lại trật tự thế giới sau chiến tranh và phân chia phạm vi thế lực giữa ba nước . 3. Những nghị quyết của Hội nghị sự thành lập trật tự thế giới Hội nghị Vécxai- Oasinhtơn đem lại lợi ích cho các cường quốc thắng trận, nhất là Anh.Anh chẳng những mở rộng hệ thống thuộc địa đồng thời quyền bá chủ mặt biển vẫn được giữ vững.Pháp và Nhật cũng giành được khá nhiều quyền lợi. Tuy nhiên, những điều khoản khắt khe của Hệ thống hoà ước Vécxai đối với các nước chiến bại, nhất là Đức, trên thực tế chẳng những đã không thể thực hiện được mà còn làm tăng thêm tâm lý phục thù của các nước này. Đó là mâu thuẫn nảy sinh ngay từ khi hệ thống này mới được hình thành.Đồng thời, tham vọng lãnh đạo thế giới của giới cầm quyền Mĩ cũng chưa được thực hiện. Những mâu thuẫn mới lại nảy sinh giữa các cường quốc thắng trận đặc biệt là mâu thuẫn trong quan hệ Anh - Mĩ và Mĩ - Nhật. chủ nghĩa đế quốc xác lập, trong đó ba cường quốc Anh, Pháp, Mĩ giành được nhiều ưu thế nhất và “7/10 dân cư thế giới trong tình trạng bị nô dịch” theo cách nói của Lênin. Nội bộ phe đế quốc cũng bị phân chia thành những
11. nước thoả mãn và những nước bất mãn với hệ thống này, tạo nên mầm mống của những cuộc xung đột quốc tế trong tương lai. Như thế, sau cuộc chiến tranh thế giới kéo dài bốn năm (1914 - 1918) với những tổn thất nặng nề cho toàn nhân loại, hoà bình đã được lập lại trong một thế giới chứa đựng nhiều mâu thuẫn và bất ổn. Thành lập hội Quốc liên: nhằm duy trì trật tự thế giới mới do các cường quốc chiến thắng áp đặt tại Hội nghị Vécxai. Các biện pháp về giải trừ quân bị và sự trừng phạt chỉ mang ý nghĩa hình thức vì Hội Quốc liên không có sức mạnh thực tế để thực thi các quyết định của mình.Để Hội Quốc Liên có thể trở thành một công cụ có hiệu quả, tổ chức này phải có ý chí chính trị thống nhất và có khả năng quân sự cần thiết.Những sự kiện diễn ra sau này sẽ cho thấy sự bất lực của Hội Quốc Liên trong việc giải quyết các vấn đề quốc tế. Mĩ từ chối không tham gia do những tham vọng của Mĩ đã không được thực hiện trong Hội nghị Vécxai. Điều đó cũng là một nhân tố ảnh hưởng đến uy tín và sức mạnh của tổ chức này. Hội nghị hai cực Ianta: diễn ra khi Chiến tranh thế giới thứ hai sắp bước vào giai đoạn kết thúc do đó việc giải quyết vấn đề với các nước bại trận không quá khắt khe và áp đặt, nội dung các bản hòa ước là thỏa đáng, đáp ứng được lợi ích của nhân dân các nước chiến thắng và không quá khắc khe, nặng nề đối với nhân dân các nước chiến bại.Hội nghị là cuộc đấu tranh gay go và quyết liệt, để phân chia phạm vị thế lực, phân chia thành quả chiến tranh của các lực lượng mạnh, giữ vai trò chủ chốt nhất trong chiến tranh. Sự phân chia đó có liên quan đến hòa bình, an ninh và trật tự thế giới sau này. Có “ cực” Liên Xô luôn làm hậu thuẫn cho phong trào CM XHCN, CM GPDT và sự nghiệp đấu tranh vì hòa bình, dân chủ và tiến bộ xã hội. Việc giải quyết các vấn đề về chế độ chính trị, quân sự, lãnh thổ và bồi thường chiến tranh đối với các nước chiến bại được thỏa đáng hơn so với trật tự theo hệ thống Vecxai - Osinhtơn. Cơ quan duy trì hòa bình, an ninh của trật tự này là Liên Hợp Quốc, tiến bộ hơn so với Hôi Quốc Liên trước kia Trật tự thế giới Vécsai-Oasinhtơn:
12. Quan hệ quốc tế vẫn trong một khối các nước tư bản chủ nghĩa với hệ tư tưởng chung mà vai trò lãnh đạo thuộc về các cường quốc : Anh , Pháp , Mỹ Mâu thuẫn , đối đầu chằng qua là sự tranh chấp quyền lợi giũa các nước tư bản chủ nghĩa về vấn đề thuộc địa , thị trường Chủ nghĩa đơn phương định đoạt các vấn đề toàn cầu .Thế giới hình thành trật tự Vécsai-Oasinhtơn chỉ có các nước tư bản chủ nghĩa. trật tự hai cực Ianta: Thế giới hình thành 2 cực với hai lực lượng đối lập nhau về hệ tư tưởng , chính thể chính trị-xã hội đối lập: Một bên là Liên Xô , anh cả của các nước Xã hội chủ nghĩa , lục lượng hậu thuẫn trong phong trào cách mạng thế giới . Một bên là Mỹ : Đứng đầu thế giới tư bản với vai trò hậu thuẫn các lực lượng phản cách mạng và âm mưu vươn lên vị trí bá chủ thống trị thế giới. Cuộc đối đầu giữa hai cực diễn ra gay gắt , quyết liệt kéo dài hơn 4 thập kỉ, kéo theo sự đối đầu giữa 2 khối Đông –Tây cuốn hút nhiều quốc gia, khu vực vào vòng xoáy căng thẳng phức tạp của nó. Lần đầu tiên một chính thể chính trị-xã hội được xem là tiên tiến nhất: chủ nghĩa xã hội tham gia vào quyết định chiều hướng phát triển của lịch sử nhân loại. Trật tự đã làm xuất hiện một kiểu quan hệ quốc tế mới dựa trên những nguyên tắc hoàn toàn mới mẻ. Những nguyên tắc đó phụ thuộc vào sự chuyển biến trong quan hệ giữa Chủ nghĩa tư bản và Chủ nghĩa xã hội Chủ nghĩa tư bản + Chủ nghĩa xã hội với các nước thuộc thế giới thứ ba Vấn đề trong nội bộ các nước trong tư bản chủ nghĩa và chủ nghĩa xã hội . Trong thế giới tồn tại trật tự hai cực có những chuyển biến tích cực: Chủ nghĩa thực dân sụp đổ và sự hình thành hàng loạt các quốc gia độc lập trên thế giới, vai trò của các nước đang phát triển ngày càng tăng lên => lực lượng lao động được giải phóng => động lực phát triển kinh tế thế giới. Hệ thống chủ nghĩa xã hội tác động và kiềm chế sự áp bức bóc lột của chủ nghĩa tư bản là một bộ phận lớn của thế giới .Tạo điều kiện cho cuộc đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc dân chủ và tiến bộ của các dân tộc trên thế giới.
13. Hòa bình thế giới cơ bản được giữ vững. Kinh tế vượt ra khỏi phạm vi quốc gia, hình thành thị trường thế giới. 4.Hệ quả của hai trật tự: Trật tự Vécsai – Oasinhtơn: saukhi hình thành đã tiềm ẩn nhiều mâu thuẫn Trật tự hai cực Ianta: Hòa bình thế giới được giũvững , kết thúc trật tự=> sụp đổ của Liên Xô, hệ thống các nước Xã hội chủ nghĩa, kết thúc chiến tranh lạnh. Cuộc đấu tranh mạnh mẽ của toàn thể nhân dân tiến bộ trên thế giới chống chiến tranh xâm lược và nguy cơ chiến tranh hạt nhân hủy diệt và bảo vệ hòa bình. Một mặt do cân bằng quân sự , chiến lược giũa Liên Xô và Mỹ, buộc cả 2 phải đụng độ trực tiếp về quân sự vì nếu chiến tranh nổ ra sẽ không thể phân thắng bại. 5. Sự sụp đổ của hai trật tự: Trật tự Vécsai – Oasinhtơn: Cuộc đại khủng hoảng kinh tế thế giới (1929 - 1933) bùng nổ đã chấm dứt thời kì ổn định của chủ nghĩa tư bản cùng với ảo tưởng về một kỷ nguyên hoà bình của thế giới. Những mâu thuẫn của chủ nghĩa tư bản trở nên cực kì gay gắt. Trong bối cảnh đó đã hình thành những xu hướng khác biệt nhau trong việc tìm kiếm con đường phát triển giữa các nước tư bản chủ nghĩa. Các nước không có hoặc có ít thuộc địa gặp nhiều khó khăn về vốn, nguyên liệu và thị trường đã đi theo con đường phát xít hoá chế độ chính trị, thiết lập nền chuyên chính khủng bố công khai nhằm cứu vãn tình trạng khủng hoảng nghiêm trọng của mình (Italia, Đức, Nhật Bản) tích cực chuẩn bị cuộc chiến tranh để phân chia lại thế giới. Trong khi đó các nước Mỹ, Anh, Pháp... đã tìm cách thoát ra khỏi khủng hoảng bằng những cải cách kinh tế - xã hội , duy trì nền dân chủ tư sản đại nghị, đồng thời chủ trương duy trì nguyên trạng hệ thống Vécxai - Oasinhtơn. Quan hệ giữa các cường quốc tư bản trong thập niên 30 chuyển biến ngày càng phức tạp. Sự hình thành hai khối đối lập - một bên là Đức, Italia, Nhật Bản với một bên là Mĩ, Anh, Pháp và cuộc chạy đua vũ trang giữa hai khối đã phá vỡ hệ thống thoả hiệp tạm thời Vecxai - Oasinhtơn dẫn tớ i sự hình thành các lò lửa chiến tranh, báo hiệu một cuộc chiến tranh thế giới mới. Trật tự hai cực Ianta: Trong những năm cuối thập niên 80, đầu thập niên 90, những biến động chính trị to lớn đã diễn ra ở Liên Xô và Đông Âu. Công cuộc cải tổ ở
14. Liên Xô do Goócbachốp khởi xướng đã phạm phải những sai lầm nghiêm trọng, gây ra tình trạng hỗn loạn về chính trị và làm cho nền kinh tế Liên Xô ngày càng trì trệ hơn. Thứ hai, sự đối lập Đông - Tây cũng mờ nhạt dần cùng với các cuộc đàm phán Đông - Tây ở châu Âu.Chính sách hoà dịu có chọn lọc và hợp tác của Liên Xô, Đông Âu với Tây Âu đã tạo ra xu thế hoà hoãn ở châu Âu. Cuối thập niên 80, khi Goócbachốp đưa ra ý tưởng về “Ngôi nhà chung châu Âu” thì sự đối đầu Đông - Tây ở châu Âu về cơ bản đã chấm dứt Thứ ba, sự vươn lên của các nước trong thế giới thứ ba nhằm thoát khỏi ảnh hưởng của hai cực đã làm suy giảm sức mạnh của trật tự Ianta.Đặc biệt là sự vươn lên của Trung Quốc, sự hình thành tam giác chiến lược Mĩ - Xô - Trung cũng tác động mạnh mẽ đến quá trình giải thể trật tự hai cực. Thứ tư, một nhân tố quan trọng cần phải kể đến là sự thay đổi trong cán cân kinh tế thế giới. Sự nổi lên của Nhật Bản, các nước Tây Âu đã tạo ra những trung tâm kinh tế đối trọng với Mĩ trong thế giới tư bản.Năm 1975, trong nội bộ chủ nghĩa tư bản đã xuất hiện cơ chế điều hoà với sự ra đời của tổ chức G7 (gồm 7 nước công nghiệp phát triển).Điều đó chứng tỏ Mĩ không còn là nước duy nhất quyết định thế giới phương Tây. Về phía Liên Xô, những sai lầm trong chiến lược phát triển kinh tế, nhất là chiến lược đầu tư quá lớn vào công nghiệp nặng, chi phí quân sự cao đã làm méo mó cơ cấu kinh tế và suy giảm sức mạnh của Liên Xô. Trước những biến đổi về kinh tế và quan hệ quốc tế trong thập niên 80, Liên Xô không có khả năng xoay chuyển được tình thế, vai trò siêu cường bị suy yếu, dẫn tới sự giải thể của trật tự hai cực Ianta. Câu 2. Tác động của HN Ianta, HN Pốtxdam đối với VN: Thứ nhất, hoàn cảnh triệu tập Hội nghị: Hội nghị Ianta được triệu tập vào thời điểm Chiến tranh thế giới thứ hai đang bước vào giai đoạn kết thúc (tháng 2 - 1945). Lúc này, VN vẫn đang chịu ách thống trị của Pháp - Nhật.
15. => HN Ianta cho thấy bước chuẩn bị gấp rút của các nước Đồng minh nhằm tiêu diệt tận gốc chủ nghĩa phát xít. Quân Nhật ở Đông Dương đã nhanh chóng tiến hành đảo chính Pháp (tháng 3 - 1945). Điều này tạo nên thời cơ thuận lợi cho cách mạng nước ta, kẻ thù của ta lúc này chỉ còn lại phát xít Nhật. * Thứ hai, nội dung Hội nghị: Hội nghị thống nhất những nội dung: nhanh chóng đánh bại hoàn toàn chủ nghĩa phát xít; tổ chức lại thế giới sau chiến tranh; phân chia thành quả chiến thắng giữa các nước thắng trận. => Những nội dung này tạo ra thuận lợi cho cách mạng VN đó là: phát xít Nhật sẽ bị tiêu diệt nhanh chóng, cơ hội đứng lên Tổng khởi nghĩa giành chính quyền của nhân dân ta đang đến gần. - Nhưng với nội dung: "Các vùng còn lại của châu Á (Đông Nam Á, Nam Á, Tây Á) vẫn thuộc phạm vị ảnh hưởng của các nước phương Tây". => Gây ra khó khăn cho cách mạng, khi tiêu diệt được phát xít Nhật thì các nước phương Tây sẽ nhanh chóng quay trở lại xâm lược nước ta. Câu 3. Tác động của HN Pốtxdam đối với VN: Đối với Việt Nam, để giải giáp quân đội Nhật, ba nước Anh – Mỹ – Liên Xô đã quyết định chia Việt Nam thành 2 khu vực từ vĩ tuyến 16, theo đó quân đội Trung Hoa có nghĩa vụ giải giáp và hồi hương quân đội Nhật từ vĩ tuyến 16 ra Bắc và quân đội Anh được ủy nhiệm giải giáp quân đội Nhật từ vĩ tuyến 16 trở vào Nam. Theo tuyên bố Postdam, phía Trung Quốc do phái đoàn Cộng hòa Trung Hoa (Quốc dân đảng) có nghĩa vụ giải giáp quân đội Nhật từ vĩ tuyến 16 ra Bắc, trong đó có quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam tọa lạc tại vĩ tuyến 16: nhóm Lưỡi Liềm phía Tây Nam tại vĩ độ 16030’N và nhóm An Vĩnh phía Đông Bắc tại vĩ độ 16050’N. Trong khi đó, quân đội Hoàng gia Anh có nghĩa vụ giải giáp quân đội Nhật từ vĩ tuyến 16 trở vào Nam, kể cả quần đảo Trường Sa tọa lạc tại các vĩ tuyến từ 120 đến 70 N, tính từ Cam Ranh xuống tỉnh Cà Mau. Nhiệm vụ đã được quy định rõ ràng trong nội dung của tuyên bố Postdam, đó là lực lượng của các nước Cộng hòa Trung Hoa và Anh thay mặt Đồng minh vào giải giáp quân Nhật 2. Liên Hợp Quốc Giao học sinh các yêu cầu:
16. - Tìm hiểu các tổ chức chuyên môn của Liên Hợp Quốc, các tổ chức Liên Hợp Quốc tại Việt Nam và hoạt động? - Vai trò Liên Hợp Quốc đối với các vấn đề quốc tế hiện nay? - Vai trò của Liên Hợp Quốc với Việt Nam hiện nay? - Vai trò của Việt Nam với Liên Hợp Quốc? GIÁO VIÊN Trần thu Hương