Giáo án Giáo dục địa phương 11 - Chủ đề 2: Lịch sử Bắc Giang - Tiết 15-19, Bài 8: Một số danh nhân tiêu biểu Bắc Giang (Tiết 4-6) - Năm học 2023-2024 - Trần Thu Hương

Nội dung text: Giáo án Giáo dục địa phương 11 - Chủ đề 2: Lịch sử Bắc Giang - Tiết 15-19, Bài 8: Một số danh nhân tiêu biểu Bắc Giang (Tiết 4-6) - Năm học 2023-2024 - Trần Thu Hương

1. Ngày soạn: 2/2/2024 Ngày giảng: 7/2/2024->21/2/2024 Chủ đề 2: LỊCH SỬ BẮC GIANG Tiết 15,18,19. Bài 8. MỘT SỐ DANH NHÂN TIÊU BIỂU BẮC GIANG (Tiết 4, 5,6) I.MỤC TIÊU 1. Kiến thức – Nêu được cuộc đời và sự nghiệp của Hán Quận công Thân Công Tài, Việp Quận công Hoàng Ngũ Phúc, anh hùng Hoàng Hoa Thám – Đánh giá được những đóng góp của các danh nhân với quê hương Bắc Giang và đất nước. 2. Năng lực – Biết cách sưu tầm, khai thác tư liệu lịch sử để tìm hiểu, giới thiệu về các danh nhân Bắc Giang 3. Phẩm chất – Giáo dục cho học sinh niềm tự hào, lòng kính yêu với các danh nhân Bắc Giang; rút ra được những bài học cho bản thân trong học tập và cuộc sống. II.THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU * Chuẩn bị của giáo viên - Hình ảnh, video một số di tích, tài liệu về Hán Quận công Thân Công Tài, Việp Quận công Hoàng Ngũ Phúc, anh hùng Hoàng Hoa Thám - Kế hoạch dạy học * Chuẩn bị của học sinh: tìm hiểu về Hán Quận công Thân Công Tài, sản phẩm trình bày giới thiệu về Việp Quận công Hoàng Ngũ Phúc, anh hùng Hoàng Hoa Thám III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Tiết 1. Hoạt động tìm hiểu V. Thân Công Tài a. Mục tiêu: Nêu được những nét chính về cuộc đời và sự nghiệp của Hán Quận công Thân Công Tài và những đóng góp của ông đối với quê hương, đất nước. b. Nội dung: Học sinh nghiên cứu tài liệu và trả lời câu hỏi
2. Giới thiệu về tiểu sử của Hán Quận công Thân Công Tài. Trình bày những đóng góp của ông đối với quê hương, đất nước. c. Sản phẩm: - Tiểu sử: Thân Công Tài (1620–1683), tự là Phúc Khiêm, người xã Như Thiết, huyện Yên Dũng, phủ Lạng Giang, xứ Kinh Bắc (nay là thôn Như Thiết, xã Hồng Thái, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang). Ông sinh ra trong một dòng họ có truyền thống hiếu học, khoa bảng ở giai đoạn lịch sử có nhiều biến động, vua Lê – chúa Trịnh và các thế lực phong kiến tranh giành quyền lực, chính trị không ổn định, nhân dân cơ cực, li tán lầm than. -Đóng góp: Với tài năng quân sự và bang giao, trong suốt thời kì giữ trọng trách trấn giữ biên ải phía đông bắc, ông luôn giữ được tình hình biên giới ổn định, củng cố tình giao hảo, tạo dựng tình đoàn kết giữa các cộng đồng dân tộc thiểu số vùng biên. Ngoài nhiệm vụ giữ gìn an ninh biên giới, Thân Công Tài còn rất quan tâm đến việc phát triển kinh tế nơi cửa khẩu. Ông đã cho mở đường, mở chợ để người dân làm ăn, sinh sống. Nhận thấy tầm quan trọng cũng như vị trí thuận lợi trong việc mở mang thương trường, giao lưu buôn bán hàng hoá giữa hai nước Việt – Trung, chính ông là người đề xướng, khởi công việc san đồi, bạt núi mở mang khu vực Đoàn Thành (nay là đất Lạng Sơn) thêm 7 con đường, rồi lập nên 7 phố phường để cư dân buôn bán. Cùng thời gian ấy, ông cùng Vũ Quận Công Vi Đức Thắng giúp dân mở ra phố chợ Kỳ Lừa của trấn lị Lạng Sơn, trở thành trung tâm buôn bán sầm uất giữa hai nước Việt Nam – Trung Quốc. Nhân dân hai nước Việt – Trung lúc bấy giờ đã tôn ông làm “sư phụ” và là “lưỡng quốc khách nhân”. Những bổng lộc được triều đình ban thưởng ông đều chi dùng cho việc giúp dân xây dựng các công trình tín ngưỡng, văn hoá của quê nhà. d. Tổ chức thực hiện: - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ cho HS: GV yêu cầu HS khai thác tài liệu, trả lời câu hỏi - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ HS khai thác tư liệu, trả lời - Bước 3:Báo cáo kết quả hoạt động Học sinh trả lời
3. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ HS khác phân tích,nhận xét GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, sau cùng GV chốt ý Tiết 2. Hoạt động tìm hiểu VI. Hoàng Ngũ Phúc a. Mục tiêu: Giới thiệu về Việp Quận công Hoàng Ngũ Phúc. b. Nội dung: Hoạt động nhóm (chia 3 nhóm đã chuẩn bị sản phẩm trước) thuyết trình Giới thiệu về Việp Quận công Hoàng Ngũ Phúc và cho biết tài thao lược của Việp Quận công Hoàng Ngũ Phúc c. Sản phẩm: Giới thiệu Hoàng Ngũ Phúc (1713–1776), người xã Phụng Công, huyện Yên Dũng, trấn Kinh Bắc (nay là xã Tân Mỹ, thành phố Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang). Ông sinh ra trong một gia đình thuần nông, có truyền thống hiếu học và thượng võ, làm quan phụng sự hai đời chúa Trịnh là Trịnh Doanh (1740–1767) và Trịnh Sâm (1769–1782). Trong việc dùng binh, ông luôn đề cao cái Tâm, với tấm lòng nhân nghĩa, với tư tưởng lấy dân làm gốc, ông luôn đặt lợi ích của dân tộc lên trên lợi ích của cá nhân. Xuất thân binh nghiệp nhưng ông lại ghét cảnh binh đao, sử dụng binh đao chỉ là bất đắc, không màng danh lợi cho bản thân, hết lòng phục vụ triều đình. Vì vậy, ông luôn được chúa Trịnh tin cẩn, giao phó việc quan trọng của triều đình. Với quê hương, Hoàng Ngũ Phúc có nhiều đóng góp thiết thực, được nhân dân địa phương yêu mến. Ngay khi ông xin về ở ẩn, nhân dân 4 làng trong xã đã xây cất sinh từ, khắc bia ca ngợi Hoàng Tướng công. Thật hiếm có vị quan như Hoàng Ngũ Phúc được nhân dân quê hương đồng lòng tôn kính, xây sinh từ thờ phụng, dựng bia ghi nhớ công lao để lưu truyền cho hậu thế. Tài thao lược: thuở nhỏ ông thường dẫn đầu bọn trẻ trâu quê nhà chơi trò bài binh, bố trận. Ông thường lấy đất sét nặn voi, bốn chân voi đặt lên mai bốn con cua, vòi voi bằng một con đỉa trâu. Vì vậy, con voi có thể chuyển động, ngoe nguẩy cái vòi tiến ra trận nhìn rất hiên ngang. Hoàng Ngũ Phúc là một Thượng tướng quân có tài thao lược, đã lập được nhiều chiến công hiển hách, góp phần bảo vệ vững chắc vương triều vua Lê – chúa Trịnh trường tồn cùng giang sơn đất nước trong một thời gian khá dài. Trong suốt cuộc đời binh nghiệp của mình, gần như chưa bao giờ ông thất bại. Là một đại thần trung thành của triều đình Lê – Trịnh, một vị tướng tài, Hoàng Ngũ Phúc được chúa Trịnh trọng dụng và ưu ái, phong tới tước công thường gọi là Việp Quận công (tước cao nhất trong hàng quan võ), được tặng kim bài “Dữ quốc đồng hưu” (cùng
4. hưởng yên vui sung sướng với nước). Khi về hưu được phong là Quốc lão, khi ông mất, được vua Lê phong là Thượng đẳng phúc thần. d. Tổ chức thực hiện: - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ cho HS: GV yêu cầu HS khai thác tài liệu, chuẩn bị trước sản phẩm để trình bày theo yêu cầu gv giao - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ Các nhóm chuẩn bị sản phẩm ở nhà - Bước 3:Báo cáo kết quả hoạt động Các nhóm trình bày Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ Các nhóm khác trong lớp phân tích,nhận xét GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, sau cùng GV chốt ý Tiết 3. Hoạt động tìm hiểu VII. Hoàng Hoa Thám a. Mục tiêu: Nêu những nét chính về cuộc đời, sự nghiệp và những đóng góp của Hoàng Hoa Thám trong lịch sử dân tộc. b. Nội dung: Học sinh nghiên cứu tài liệu và trả lời câu hỏi: Phát biểu cảm nghĩ của em về câu nói: “Chúng tôi gắn bó với phong tục của đất nước chúng tôi. Chúng tôi không bao giờ từ bỏ phong tục ấy dù có phải hi sinh cả tính mạng”. – Nêu những nét chính về cuộc đời, sự nghiệp và những đóng góp của Hoàng Hoa Thám trong lịch sử dân tộc. – Sưu tầm những giai thoại, câu chuyện lịch sử về cuộc khởi nghĩa Yên Thế và anh hùng dân tộc Hoàng Hoa Thám. c. Sản phẩm: Cuộc đời: Hoàng Hoa Thám (1858–1913), tên thật là Trương Văn Nghĩa, quê ở làng Dị Chế, xã Dị Chế, huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên. Tên tuổi của ông gắn với vùng đất Yên Thế, Bắc Giang -Sự nghiệp: Năm 15 tuổi (1873), ông đã tham gia phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp. Năm 1882, khi Pháp tiến đánh Bắc Kỳ lần thứ hai, Hoàng Hoa Thám cùng cha nuôi là Thân Văn Phức (tức Bá Phức) rời bỏ quê hương lên Hữu Lũng, đầu quân dưới trướng Cai Kinh (Hoàng Đình Kinh). Ông mang họ Hoàng từ đấy. Sau đó, Hoàng Hoa Thám và Bá Phức về Yên Thế đầu quân cho Đề Nắm (Lương Văn Nắm).
5. Nghĩa quân Yên Thế dưới sự lãnh đạo của Đề Nắm – Đề Thám – Bá Phức đã lập nên những chiến thắng vang dội ở Cao Thượng, Hố Chuối và phòng tuyến sông Sỏi. năm 1892, Đề Thám trở thành thủ lĩnh tối cao của cuộc khởi nghĩa Yên Thế. -Đóng góp: Ông là thủ lĩnh, linh hồn của cuộc khởi nghĩa Yên Thế chống thực dân Pháp, cuộc khởi nghĩa nông dân oanh liệt, bền bỉ, dài nhất trong lịch sử Việt Nam lúc bấy giờ. Ông được gọi là “Hùm thiêng Yên Thế”. Hoàng Hoa Thám đã góp phần quan trọng làm chuyển hoá phong trào nông dân Yên Thế mang tính tự phát thành phong trào giải phóng dân tộc, thu hút đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia vào sự nghiệp đánh đuổi ngoại xâm. Nền độc lập của một dân tộc là điều kiện tiên quyết đảm bảo cho dân tộc ấy hoà bình, ổn định và phát triển. Hoàng Hoa Thám đã cống hiến trọn vẹn cuộc đời mình cho tư tưởng độc lập dân tộc. d. Tổ chức thực hiện: - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ cho HS: GV yêu cầu HS khai thác tài liệu, trả lời câu hỏi và nhiệm vụ - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ HS khai thác tư liệu, trả lời và thực hiện nhiệm vụ sau khi học - Bước 3:Báo cáo kết quả hoạt động Học sinh trả lời, nộp sản phẩm trong giờ học sau Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ HS khác phân tích,nhận xét GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, sau cùng GV chốt ý HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP a. Mục tiêu: Nhằm củng cố lại vững hơn kiến thức đã học và lĩnh hội được kiến thức mới mà học sinh học trước đó b. Nội dung: GV giao nhiệm vụ cho học sinh thông qua bài tập c. Tổ chức thực hiện: Viết một bài thuyết trình, nêu cảm nhận về một danh nhân Bắc Giang mà em ấn tượng nhất. Những đức tính tốt đẹp nào ở các danh nhân cần được phát huy. Theo em, chúng ta cần làm gì để lan toả những đức tính tốt đẹp đó?
6. d. Sản phẩm: câu trả lời, bài làm của HS HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG a. Mục tiêu: vận dụng kiến thức, kỹ năng đã có để thực hiện nhiệm vụ được giao. Thông qua đó HS rèn luyện khả năng tìm kiếm, tiếp cận và xử lý thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, góp phần hình thành và phát triển năng lực tự tìm hiểu, khám phá lịch sử - văn hoá. b. Nội dụng: GV giao cho HS tự thực hiện khi về nhà c. sản phẩm: phần tìm hiểu và báo cáo của HS d. Tổ chức thực hiện: GV giao cho HS: 1. Sưu tầm các giai thoại, ca dao về các danh nhân ở Bắc Giang. 2. Xây dựng một video clip hoặc thiết kế một poster, infographic giới thiệu về một danh nhân ở Bắc Giang. GIÁO VIÊN Ngày 18-2-2024 Trần Thu Hương