Giáo án Lịch sử 12 - Tiết 2, Bài 2: Liên Xô và các nước Đông Âu (1945-1991), Liên Bang Nga (1991-2000) - Năm học 2023-2024

Nội dung text: Giáo án Lịch sử 12 - Tiết 2, Bài 2: Liên Xô và các nước Đông Âu (1945-1991), Liên Bang Nga (1991-2000) - Năm học 2023-2024

1. Ngày soạn: 8/9/2023 Ngày giảng: 11/9/2023 Chủ đề 2: LIÊN XÔ VÀ CÁC NƯỚC ĐÔNG ÂU (1945 - 1991). LIÊN BANG NGA (1991 - 2000). Tiết 2. Bài 2: LIÊN XÔ VÀ CÁC NƯỚC ĐÔNG ÂU (1945 - 1991). LIÊN BANG NGA (1991 - 2000). I. Mục tiêu bài học 1. Kiến thức Thành tựu Liên Xô đạt được trong công cuộc khôi phục kinh tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội từ 1945 đến những năm 70 thế kỉ XX. Liên Bang Nga từ 1991 đến 2000 2. Năng lực Rèn luyện cho học sinh kỹ năng phân tích, đánh giá sự kiện, so sánh các sự kiện. Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự học. 3. Phẩm chất Giáo dục cho học sinh thái độ trân trọng, khâm phục trước tinh thần lao động, sáng tạo của nhân dân Liên Xô trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội. Từ đó thêm quyết tâm xây dựng chủ nghĩa xã hội tại Việt Nam. II. Thiết bị dạy học và học liệu 1. Chuẩn bị của giáo viên Thiết bị dạy học: Bản đồ thế giới, lược đồ Liên Xô, tranh ảnh về Liên Xô. Học liệu: Lịch sử thế giới hiện đại, sách giáo khoa lịch sử lớp 12, sách giáo viên lịch sử lớp 12 2. Chuẩn bị của học sinh Sgk và đọc trước nội dung bài mới. Sưu tầm tranh ảnh và tư liệu về công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô. III. Tổ chức các hoạt động dạy- học. * Ổn định tổ chức lớp A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG a. Mục đích Với việc cho học sinh quan sát hình ảnh về Lênin, lược đồ Liên Xô... yêu cầu học sinh nêu những hiểu biết về đất nước Liên Xô. Là nước đóng vai trò quan trọng trong viêc kết thúc Chiến tranh thế giới thứ hai, là nước có vai trò quan trọng trong việc xác lập trạt tự thế giới mới sau Chiến tranh thế giới thứ hai... Nhưng các em chưa hiểu rõ nhân tố quan trọng để Liên Xô có vị trí quốc tế cao là từ những thành tựu Liên Xô đạt được trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội. Từ đó kích thích sự tò mò, lòng khát khao mong muốn tìm hiểu những điều chưa biết ở hoạt động hình thành kiến thức mới của bài học. b. Nội dung Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh, quan sát hình ảnh và lược đồ về nước Nga (liên Xô) và các nước Đông Âu cùng thảo luận về vấn đề sau: 1. Những hình ảnh gợi cho em nhớ đến những quốc gia nào? 2. Mối quan hệ của những quốc gia đó? 3. Nêu những điều em đã biết và muốn biết về những quốc gia đó?
2. 3. Sản phẩm. Sau Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc cùng với những thay đổi của tình hình thế giới, chủ nghĩa xã hội đã từng bước phát triển và trở thành hệ thống. Công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội tại Liên Xô và Đông Âu đã đạt được những thành tựu tiêu biểu trong giai đoạn 1945 đến những năm 70 của thế kỉ XX đặc biệt Liên Xô đã trở thành cường quốc trên thế giới. Những thành tựu trên có ý nghĩa như thế nào đối với các quốc gia và với cục diện thế giới. Những nội dung này chúng ta cùng tìm hiểu rõ trong bài 2 Liên Xô và các nước Đông Âu (1945-1991). Liên Bang Nga (1991-2000). d. Cách thức thực hiện Học sinh hoạt động cá nhân. Giáo viên yêu cầu 2- 3 học sinh trình bày sản phẩm với các mức độ khác nhau, giáo viên lựa chọn 01 sản phẩm để làm tình huống kết nối vào bài mới. B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Hoạt động 1. Liên xô từ năm 1945 đến giữa những năm 70. a. Mục đích Những thành tựu của Liên Xô trong công cuộc khôi phục kinh tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến những năm 70 thế kỉ XX. Chính sách đối ngoại của Liên Xô và vị trí của Liên Xô trên trường quốc tế. b. Nội dung Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: đọc thông tin SGK trang 10,11 kết hợp quan sát các hình ảnh về Sputnik 1, phóng ngày 4/10/1957, tàu vũ trụ Phương Đông 1, Poster của Liên Xô những năm 70" Chiến thắng của Việt Nam là chiến thắng của chủ nghĩa xã hội", học sinh hoạt động từng cặp đôi thảo luận các vấn đề sau: 1. Những thuận lợi và khó khăn của Liên Xô sau Chiến tranh thế giới thứ hai. 2. Nhiệm vụ trước mắt, nhiệm vụ chiến lược của Liên Xô. 3. Những thành tựu Liên Xô về kinh tế, khoa học kĩ thuật, chính trị- xã hội, đối ngoại. 4. Ý nghĩa của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên xô. 5. Sự giúp đỡ của Liên Xô với cách mạng Việt Nam (dành cho HS khá-giỏi) c. Sản phẩm Những thuận lợi và khó khăn của Liên Xô sau Chiến tranh thế giới thứ hai. - Sau chiến tranh thế giới thứ hai Liên Xô bị tổn thất nặng nề về sức người và sức của. - Sau chiến tranh thế giới thứ hai Mĩ và các nước Phương Tây thực hiện chính sách bao vây, cô lập, cấm vận tiến tới tiêu diệt Liên Xô. - Sau Chiến tranh thế giới thứ hai Liên Xô có vị trí quốc tế cao Nhiệm vụ trước mắt, nhiệm vụ chiến lược của Liên Xô. - Nhiệm vụ trước mắt nhanh chóng hàn gắn vết thương chiến tranh, khôi phục kinh tế, củng cố an ninh quốc phòng và giúp đỡ các nước Đông Âu mới giải phóng. - Nhiệm vụ chiến lược xay dựng chủ nghĩa xã hội đưa Liên Xô trở thành cường quốc. Những thành tựu Liên Xô về kinh tế, khoa học kĩ thuật, chính trị- xã hội, đối ngoại. - Trong công nghiệp: năm 1947 sản xuất được phục hồi, năm 1950 vượt 73% so với trước chiến tranh, có 6200 nhà máy, xí nghiệp đi vào sản xuất. Sản xuất công nghiệp đạt được
3. tốc độ cao, đến những năm 70 Liên Xô trở thành cường quốc công nghiệp đứng thứ 2 thế giới sau Mĩ, đi đầu trong công nghiệp vũ trụ, công nghiệp điện hạt nhân - Trong nông nghiệp phát triển nhanh vượt mức trước chiến tranh. Sản xuất nông nghiệp phát triển nhanh, trong những năm 60 tăng trung bình là 16%. - Khoa học kĩ thuật: Năm 1949 chế tạo thành công bom nguyên tử->phá vỡ độc quyền ng tử của Mĩ Năm 1957, phóng thành công vệ tinh nhân tạo vào vũ trụ.Năm 1961 phóng thành công tàu vũ trụ đưa con người bay vòng quanh trái đất. Những thành tựu trên đã mở ra kỉ nguyên trinh phục vũ trụ của loài người. - Chính trị- xã hội: ổn định vai trò của Đảng và nhà nước XHCN được tăng cường. - Đối ngoại: Liên Xô nhất quán thực hiện chính sách đối ngoại tích tực bảo vệ an ninh, hòa bình thế giới, ủng hộ phong trào cách mạng thế giới, giúp đỡ các nước XHCN. Ý nghĩa của những thành tựu đạt được. - Với Liên Xô: những thành tựu trên đã đưa Liên Xô trở thành cường quốc công nghiệp trên thế giới, đời sống của nhân dân được nâng cao. - Với thế giới: + Góp phần duy trì thế cân bằng trong trật tự thế giới 2 cực. + Làm Mĩ thất bại trong chiến tranh lạnh. + Liên Xô đã trở thành chỗ dựa của hòa bình thế giới, phong trào cách mạng thế giới và là anh cả đỏ của hệ thống xã hội chủ nghĩa. Vai trò của LX với VN +Trong kháng chiến bảo vệ tổ quốc (vd) +Trong tk hòa bình, xây dựng đất nước (vd) d. Cách thức thực hiện Học sinh hoạt động cá nhân, thảo luận theo cặp đôi, giáo viên quan sát lớp và hỗ trợ. Giáo viên yêu cầu 2-3 cặp đôi trình bày sản phẩm của mình, học sinh trong lớp theo dõi và bổ sung để hoàn thiện sản phẩm. GV nhận xét, đánh giá, tổng kết Mục I. 2: Các nước Đông Âu. Muc 3: Quan hệ hợp tác giữa các nước xã hội chủ nghĩa- Không dạy HOẠT ĐỘNG 2. Liên Xô từ những năm 70-1991. a. Mục đích Nguyên nhân tan dã chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu. b. Nội dung Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: đọc thông tin SGK trang 17, hoạt động cá nhân để thảo luận vấn đề sau: Nguyên nhân dẫn đến sự tan dã chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu. Liên hệ sự sụp đổ của CNXH ở LX và Đông Âu đối với công cuộc đổi mới và đi lên CNXH ở Việt Nam (dành cho học sinh khá-giỏi) c. Sản phẩm Nguyên nhân tan dã chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu.
4. - Do đường lối lãnh đạo mang tính chủ quan duy ý chí, cùng với cơ chế tập trung quan liêu bao cấp làm cho sản xuất trì trệ đời sống nhân dân không được cải thiện, tình trạng thiếu dân chủ, thiếu công bằng trong xã hội. - Không bắt kịp bước phát triển của khoa học kĩ thuật tiên tiến. - Khi tiến hành cải tổ phạm sai lầm trên nhiều mặt làm cho khủng hoảng trầm trọng hơn. - Sự chống phá của các thế lực thù địch trong và ngoài nước. Liên hệ với VN kiên định con đường xã hội chủ nghĩa, giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản d. Cách thức thực hiện Trong quá trình học sinh làm việc, giáo viên chú ý đến các học sinh để có gợi ý hoặc trợ giúp học sinh khi các em gặp khó khăn. Giáo viên gọi bất kì 2 -5 học sinh phát biểu ý kiến, các học sinh khác lắng nghe, bổ sung, chỉnh sửa cho hoàn chỉnh. Gv nhận xét, đánh giá, tổng kết HOẠT ĐỘNG 3. Liên Bang Nga từ 1991 - 2000 a. Mục đích Những nét chính về Liên bang Nga từ 1991-2000. Vị trí của Liên Bang Nga trên trường quốc tế hiện nay. b. Nội dung Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh, học sinh hoạt động cá nhân, cụ thể như sau: quan sát hình ảnh lá cờ Liên bang Nga, tổng thống Putin và đọc sách giáo khoa trang 17, 18 và trả lời các câu hỏi 1. Các thời kì tổng thống của Liên Bang Nga. 2. Tình hình Liên Bang Nga từ 1991-2000. 3. Mối quan hệ Liên Bang Nga và Việt Nam. c. Sản phẩm Từ 1991 đến nay các tổng thống của Liên Bang Nga + Tổng thống Yeltsin 1991-1999 + Tổng thống Putin 2000-2008 + Tổng thống Medvedev 2008- 2012 + Tổng thống Putin 2012- nay. Sau khi Liên Xô tan dã, Liên Bang Nga là quốc gia kế tục Liên Xô, trải qua nhiều biến động trong thập niên 90. + Về kinh tế: Từ năm 1990-1995 kinh tế bị suy thoái đến năm 1996 kinh tế được phục hồi và phát triển. + Về chính trị: Liên Bang Nga theo thể chế Tổng thống liên bang, đầu thập niên 90 chính trị không ổn định. + Về đối ngoại: thực hiện chính sách thân Phương Tây nhưng không mang lại kết quả. Sau đó đẩy mạnh mối quan hệ với các nước Châu Á. Hiện nay Nga là cường quốc kinh tế và có vị trí được đề cao trên trường quốc tế. Năm 2002, Thủ tướng Nga Kasianốp thăm Việt Nam, là minh chứng nổi bật cho tầm cao của mối quan hệ đối tác chiến lược giữa 2 nước. Các thoả thuận đạt được đã mở ra những cơ hội mới cho việc đẩy mạnh và mở rộng quy mô phối hợp hành động song phương,
5. như việc kí kết các hiệp định liên chính phủ về việc cấp khoản tín dụng nhà nước để xây dựng các nhà máy thuỷ điện tại Việt Nam, về việc hợp tác trong lĩnh vực sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hoà bình, về việc hợp tác giữa hai bộ y tế của hai nước v.v.. d. Cách thức thực hiện Học sinh hoạt động cá nhân. Trong quá trình học sinh làm việc, giáo viên chú ý đến các học sinh để có gợi ý hoặc trợ giúp học sinh khi các em gặp khó khăn. Giáo viên gọi bất kì 2 -3 học sinh phát biểu ý kiến, các học sinh khác lắng nghe, sau đó phản biện, bổ sung, chỉnh sửa cho hoàn chỉnh. Gv nhận xét, đánh giá, tổng kết C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP a. Mục đích Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà học sinh đã được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức về quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô. b. Nội dung 1. Lập bảng niên biểu những sự kiện chính về Liên Xô từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến năm 1970. 2. Nhận xét về sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và các nước Đông Âu. Trong quá trình học sinh làm việc, giáo viên chú ý đến các các học sin để có thể gợi ý hoặc trợ giúp học sinh khi các em gặp khó khăn. c. Sản phẩm - Học sinh lập bảng niên biểu các sự kiện chính của Liên Xô trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội với thành tựu trên các lĩnh vực. - Nhận xét về sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu + Đây là 1 tổn thất vô cùng to lớn cho chủ nghĩa xã hội và phong trào cách mạng thế giới. + Nhưng đây không phải là sự “ cáo chung của chủ nghĩa xã hội” như các nước tư bản chủ nghĩa đã từng rêu rao vì: Sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu chỉ là sự sụp đổ của 1 mô hình xã họi chủ nghĩa xây dựng chưa đúng đắn, chưa khoa học, chưa nhân văn nên dẫn đến hiện tượng vi phạm nghiêm trọng những nguyên lí và pháp chế xã họi chủ nghĩa. Giáo viên nhấn mạnh, Sự sụp đổ của Liên Xô và Đông Âu là sự sụp đổ của một mô hình xã hội chủ nghĩa chưa thực sự khoa học, chưa thực sự nhân văn. d. Cách thức thực hiện Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: chủ yếu cho làm việc cá nhân, trong quá trình làm việc học sinh có thể trao đổi với bạn hoặc cô giáo D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG a. Mục đích Nhằm vận dụng kiến thức mới mà học sinh đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn đề mới trong học tập và thực tiễn về: Tác động của sự sụp đổ chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô đến tình hình thế giới và Việt Nam. b. Nội dung
6. Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh 1. Sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô ảnh hưởng như thế nào đến trật tự thế giới 2 cực Ianta? 2. Viết bài luận khoảng 200 từ về sự lựa chọn con đường xã hội chủ nghĩa của Việt Nam. Giáo viên hướng dẫn học sinh hoàn thành sản phẩm của mình c. Sản phẩm 1. Sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến trật tự thế giới 2 cực Ianta, trật tự này đã sụp đổ. 2. Việt bài luận đảm bảo các ý - Sự sụp đỏ của chủ nghĩa xã họi ở Liên Xô và Đông Âu là sự sụp đổ của một mô hình xã hội chứ không phải là của chế độ xã hội chủ nghĩa. - Việt Nam lựa chọn con đường xã hội chủ nghĩa là phù hợp với qui luật của cách mạng và nguyện vọng của nhân dân. - Bài học cho Việt Nam là cải cách, đổi mới. d. Cách thức thực hiện - Học sinh chia sẻ với bạn bè bằng việc: trao đổi sản phảm cho bạn, trưng bày, triển lãm sản phẩm, gửi thư điện tử - Đánh giá sản phẩm của học sinh: nhận xét, khen gợi. Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh - Đọc trước nội dung bài 3: Các nước Đông Bắc Á - Sưu tầm tư liệu về Trung Quốc, Triều Tiên sau Chiến tranh thế giới thứ hai. GIÁO VIÊN Trần Thu Hương