Giáo án Lịch sử 12 - Tiết 20, Bài 16: Phong trào giải phóng dân tộc và tổng khởi nghĩa tháng Tám (1939-1945). Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời - Năm học 2023-2024 - Trần Thu Hương

Nội dung text: Giáo án Lịch sử 12 - Tiết 20, Bài 16: Phong trào giải phóng dân tộc và tổng khởi nghĩa tháng Tám (1939-1945). Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời - Năm học 2023-2024 - Trần Thu Hương

1. Ngày soạn:9/11/2023 Ngày giảng: 13/11/2023 Tiết 20. Bài 16: PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG DÂN TỘC VÀ TỔNG KHỞI NGHĨA THÁNG TÁM (1939-1945). NƯỚC VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HÒA RA ĐỜI. I. Mục tiêu bài học 1. Kiến thức Nêu được tình hình chính trị, kinh tế - xã hội Việt Nam trong những năm 1939 – 1945. Trình bày được rõ sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược, đưa nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu thông qua nội dung của Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ VI (11 - 1939) 2. Năng lực Hình thành năng lực tự học; năng lực tái hiện sự kiện, nhân vật lịch sử; năng lực xác định, giải quyết mối liên hệ, ảnh hưởng tác động giữa các sự kiện, hiện tượng lịch sử với nhau. Củng cố kĩ năng phân tích, kĩ năng sử dụng sách giáo khoa, tài liệu tham khảo để nhận thức, đánh giá sự kiện lịch sử. Kỹ năng sử dụng lược đồ, bản đồ, tranh ảnh tư liệu lịch sử. 3. Phẩm chất Giáo dục cho học sinh niềm tin vào Đảng cộng sản trong sự nghiệp lãnh đạo cách mạng Việt Nam, niềm tin vào sức mạnh của quần chúng nhân dân. II. Thiết bị dạy học và học liệu 1. Chuẩn bị của giáo viên Thiết bị: Lược đồ, hình ảnh liên quan đến Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập, máy tính kết nối ti vi. Học liệu: Đại cương Lịch sử Việt Nam tập II, Dạy học Lịch sử địa phương ở Việt Bắc và Tây Bắc, Những ngày cuối cùng của Triều Nguyễn, sách giáo khoa Lịch sử lớp 12, sách giáo viên Lịch sử lớp 12... 2. Chuẩn bị của học sinh Sưu tầm tư liệu về Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời. Sưu tầm thơ, văn về Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945.Hoàn thành các nội dung của giáo viên giao ở tiết học trước để tìm hiểu về Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945. III. Tổ chức các hoạt động dạy- học * Ổn định tổ chức lớp A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG a. Mục đích Học sinh tái hiện lại được một số sự kiện lịch sử thế giới, Việt Nam đã học trong giai đoạn 1939-1945, một số nội dung kiến thức đã học trong chương trình lớp 9.
2. b. Nội dung Cuộc chiến tranh thế giới thứ 2( 1939-1945) đã tác động đến cục diện thế giới và phong trào cách mạng các nước c. Sản phẩm Giáo viên thuyết trình: Từ năm 1939- 1945, Chiến tranh thế giới thứ hai diễn ra, diễn biến của chiến tranh đã tác động đến cục diện thế giới và phong trào cách mạng các nước, trong đó có Việt Nam, nhiệm vụ dân tộc đặt lên hàng đầu. Trước tình hình đó Đảng Cộng sản Đông Dương đã kịp đưa ra chủ trương cách mạng phù hợp để giải quyết nhiệm vụ giải phóng dân tộc. d. Cách thức thực hiện Hoạt động nhóm - Phương pháp/ kĩ thuật: Tổ chức cho học sinh chơi trò chơi “Ô cửa bí mật” - Các bước thực hiện: + Bước 1: giáo viên phổ biến luật chơi: ￿ Chia lớp làm 2 đội lớn, lần lượt các đội lật ô chữ, sau 10 giây phải đưa ra đáp án. Nếu không chính xác đội còn lại có cơ hội trả lời. ￿ Mỗi ô chữ là một câu hỏi liên quan đến sự kiện lịch sử thuộc các lĩnh vực trong giai đoạn 1939-1945. ￿ Đội nào trả lời chính xác nhiều câu hỏi sẽ chiến thắng. + Bước 2: Hết 3 phút, học sinh lật được 6 ô chữ . + Bước 3: giáo viên đánh giá hoạt động của học sinh. B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI HOẠT ĐỘNG 1: I. Tình hình Việt Nam trong những năm 1939-1945 a. Mục đích Hoàn cảnh lịch sử thế giới, trong nước giai đoạn 1939-1945. b. Nội dung - Tình hình chính trị từ 1939-1945 trên thế giới và Đông Dương như thế nào? - Tình hình kinh tế- xã hội Việt Nam trong những năm 1939-1945? c. Sản phẩm I. Tình hình Việt Nam trong những năm 1939-1945 1. Tình hình chính trị - 9/1939, CTTG II bùng nổ. Pháp đầu hàng Đức. - Ở ĐD,Pháp đã thực hiện nhiều chính sách nhằm vơ vét bóc lột. - Cuối 9/1940, Quân Nhật tiến vào miền Bắc VN. Pháp ở ĐD đầu hàng. - 9/3/1945 Nhật đảo chính Pháp.Các đảng phái chính trị tăng cường hoạt động. 2. Tình hình kinh tế- xã hội
3. - Thực dân Pháp thực hiện chính sách kinh tế chỉ huy : tăng thuế cũ, đặtj thuế mới. - Phát xít Nhật buộc Pháp nộp khoản tiền lớn và xuất sang Nhật than, sắt , cao su.. - Hậu quả: sgk d. Cách thức thực hiện Học sinh hoạt động cá nhân, trong quá trình làm việc học sinh có thể trao đổi với bạn hoặc cô giáo. Hết thời gian giáo viên mời 1 số học sinh trình bày, các học sinh khác nhận xét. GV nhận xét, tổng kết HOẠT ĐỘNG 2: II. Phong trào giải phóng dân tộc từ tháng 9-1939 đến tháng 3-1945 1. Hội nghị Ban chấp hành TWĐCSĐD tháng 11/1939. a. Mục đích -Hoàn cảnh Hội nghị -Nội dung Hội nghị -Ý nghĩa b. Nội dung - Trình bày hoàn cảnh và nội dung Hội Nghị - ý nghĩa Hội Nghị? c. Sản phẩm Nội dung Hội nghị BCH TU T11/1939 Hoàn cảnh lịch - Ngày 1/9/1939 chiến tranh thế giới hai bùng nổ, Pháp tham chiến. Chính sử sách của Pháp ở Đông Dương thay đổi. => mâu thuẫn dân tộc Việt Nam với Pháp trở nên gay gắt. - T11/1939 Hội nghị Ban chấp hành Đảng triệu tập Hóc môn- Gia Định do đồng chí Nguyễn Văn Cừ chủ trì. Nội dung Hội - Kẻ thù: Đế quốc Pháp và tay sai nghị - Nhiệm vụ, mục tiêu trước mắt của cách mạng Đông Dương là đánh đổ đế - Kẻ thù quốc và tay sai, giải phóng các dân tộc Đông Dương, làm cho Đông Dương -Nhiệm vụ hoàn toàn độc lập. -Khẩu hiệu - Tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất thay bằng khẩu hiệu tịch thu -Phương pháp ruộng đất của đế quốc và địa chủ, tay sai, chống tô cao, lãi nặng. - Mặt trận - Chuyển từ đấu tranh hợp pháp nửa hợp pháp sang hoạt động bí mật, bất hợp pháp. - Thành lập mặt trận dân tộc thống nhất phản đế Đông Dương. Ý nghĩa Đây là hội nghị mở đầu cho chủ trương chuyển hướng đấu tranh của Đảng đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu.
4. PV: Tại sao hội nghị BCH TW Đảng Cộng sản Đông Dương tháng 11-1939 lại diễn ra? Gợi ý trả lời Năm 1939 chiến tranh thế giới nổ ra, Pháp tham chiến. Ở Đông Dương, toàn quyền Catơru ra lệnh tổng động viên chúng thi hành chính sách kinh tế chỉ huy, ra sức vơ vét của cải, sức người, sức của của nhân dân ta để ném vào lò lửa chiến tranh rồi chúng tăng các thuế cũ, đặt thêm thuế mới và kiểm soát gắt gao sản xuất và phân phối, ấn định giá cả, độc đoán đối với những hàng hóa mà nhân dân ta làm ra, giảm tiền lương, sa thải bớt nhân công. Chính điều đó làm cho mâu thuẫn giữa nhân dân Đông Dương và thực dân Pháp trở nên gay gắt hơn bao giờ hết, quyền lợi của các giai cấp bị đe dọa. PV: Cách xác định nhiệm vụ trong hội nghị BCH TW ĐCS Đông Dương tháng 11-1939 có gì khác so với hội nghị tháng 7-1936 ? Gợi ý trả lời Chuyển từ nhiệm vụ đấu tranh chống chế độ phản động thuộc địa, chống phát xít, chống chiến tranh sang giương cao nhiệm vụ giải phóng dân tộc, đánh đổ đế quốc và tay sai. PV: Khẩu hiệu cách mạng thay đổi có ý nghĩa gì ? Gợi ý trả lời Khẩu hiệu chính quyền Xô viết công nông binh thay bằng khẩu hiệu chính phủ dân chủ cộng hòa vì nếu là chính quyền Xô viết công nông binh thì lực lượng tham gia không được mở rộng, nhưng nếu là chính phủ dân chủ cộng hòa - là một hình thức nhà nước chung cho tất cả tầng lớp và cho phong trào giải phóng dân tộc, sẽ thu hút lực lượng tham gia đông đảo hơn. PV: Hội nghị BCH TW ĐCS Đông Dương tháng 11-1939 có ý nghĩa như thế nào? Gợi ý trả lời + Sự chuyển hướng quan trọng đó là giương cao ngọn cờ giải phóng dân tộc lên hàng đầu; tăng cường mặt trận dân tộc thống nhất, đưa nhân dân ta bước vào thời kì trực tiếp vận động cứu nước. + Chủ trương hội nghị tháng 11-1939 là chủ trương chỉ đạo chiến lược, sách lược của cách mạng Việt Nam 1939-1945, thời kì đấu tranh giải phóng dân tộc. Chứng tỏ sự lãnh đạo đúng đắn, sáng tạo, nhạy bén của Đảng trong điều kiện có chiến tranh đế quốc và điều kiện đất nước thuộc địa nửa phong kiến như ở nước ta. PV: Tại sao lại đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu? Gợi ý trả lời Bởi vì quyền lợi của tất cả các giai cấp bị cướp giật, vận mệnh dân tộc bị nguy vong không lúc nào bằng. d. Cách thức thực hiện Học sinh hoạt động cá nhân, trong quá trình làm việc học sinh có thể trao đổi với bạn hoặc cô giáo. Hết thời gian giáo viên mời 1 số học sinh trình bày, các học sinh khác nhận xét. GV nhận xét, tổng kết
5. Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu Những cuộc đấu tranh mở đầu thời kì mới (Khuyến khích học sinh tự đọc) a. Khởi nghĩa Bắc Sơn (27-9-1940) b. Khởi nghĩa Nam Kì (23-11-1940) c. Binh biến Đô Lương (13-1-1941) Về nhà tìm hiểu theo 3 nội dung: - Nguyên nhân : - Diễn biến - Ý nghĩa Từ đó rút ra nguyên nhân thất bại và bài học kinh nghiệm cho cách mạng. C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP a. Mục đích Nhằm củng cố, khắc sâu kiến thức mới mà học sinh đã được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức b. Nội dung Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: Tình hình nước ta trong những năm 1939-1945 có biến chuyển như thế nào? c. Sản phẩm Tình hình chính trị - Pháp đã thực hiện nhiều chính sách nhằm vơ vét bóc lột. - Cuối 9/1940, Quân Nhật tiến vào miền Bắc VN. Pháp đầu hàng chịu ách thống trị của cả Pháp và Nhật. - 9/3/1945 Nhật đảo chính Pháp.Các đảng phái chính trị tăng cường hoạt động. Tình hình kinh tế- xã hội - Thực dân Pháp thực hiện chính sách kinh tế chỉ huy : tăng thuế cũ, đặt thuế mới. - Phát xít Nhật buộc Pháp nộp khoản tiền lớn và xuất sang Nhật than, sắt , cao su.... - Hậu quả: nạn đói cuối 1944 đầu 1945 d. Cách thức thực hiện Học sinh hoạt động cá nhân, trong quá trình làm việc học sinh có thể trao đổi với bạn hoặc cô giáo. Hết thời gian giáo viên mời 1 số học sinh trình bày, các học sinh khác nhận xét. GV nhận xét, tổng kết D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG. a. Mục đích Nhằm vận dụng kiến thức mới mà học sinh đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn đề mới trong học tập và thực tiễn b. Nội dung Tìm hiểu tình hình kinh tế, chính trị, xã hội Việt Nam trong những năm 1939-1945 c. Sản phẩm Giúp học sinh tìm hiểu những tư liệu lịch sử (hình ảnh) và trình bày về Việt Nam giai đoạn 1939-1945. d. Cách thức thực hiện
6. Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh (học sinh có thể làm bài tập ở nhà) Ngày 12-11-2023 GIÁO VIÊN Trần Thu Hương