Giáo án Lịch sử 12 - Tiết 24, Bài 17: Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa từ sau ngày 2/9/1945 đến trước ngày 19/12/1946 (Tiết 1) - Năm học 2023-2024 - Trần Thu Hương

Nội dung text: Giáo án Lịch sử 12 - Tiết 24, Bài 17: Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa từ sau ngày 2/9/1945 đến trước ngày 19/12/1946 (Tiết 1) - Năm học 2023-2024 - Trần Thu Hương

1. Ngày soạn: 23/11/2023 Ngày giảng: 27/11/2023 Chủ đề 9: VIỆT NAM TỪ NĂM 1945 ĐẾN NĂM 1954 Tiết 24- Bài 17 NƯỚC VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HÒA TỪ SAU NGÀY 2-9-1945 ĐẾN TRƯỚC NGÀY 19-12-1946. (tiết 1) I. Mục tiêu bài học 1. Kiến thức Trình bày được những thuận lợi và khó khăn của nước ta sau cách mạng tháng Tám năm 1945; xác định được khó khăn lớn nhất. Hiểu được tác dụng, ý nghĩa của những biện pháp của Đảng và Chính phủ ta trong việc giải quyết những khó khăn của đất nước sau Cách mạng tháng Tám. 2. Năng lực Năng lực thực hành: Năng lực khai thác kênh hình; năng lực hợp tác, tổng hợp, liên hệ, sâu chuỗi các sự kiện lịch sử, phân tích, đánh giá... Rèn luyện cho học sinh các kĩ năng phân tích, nhận định và đánh giá tình hình nước ta sau Cách mạng tháng Tám. 3. Phẩm chất Bồi dưỡng học sinh lòng yêu nước, tinh thần độc lập dân tộc, niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, tinh thần đoàn kết, tương thân, tương ái của dân tộc Việt Nam II. Thiết bị dạy học và học liệu 1. Chuẩn bị của giáo viên SGK, SGV, giáo trình Lịch sử Việt Nam tập III Tranh ảnh có liên quan đến bài học, phim tư liệu về Diệt giặc đói, giặc dốt và Tổng tuyển cử bầu quốc hội khóa I, chân dung một số nhà tư sản dân tộc tiểu biểu... Phiếu học tập, máy tính có kết nối với tivi 2. Chuẩn bị của học sinh SGK, vở ghi, đọc trước nội dung bài học ở nhà III. Tổ chức các hoạt động dạy- học * Ổn định tổ chức lớp A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG a. Mục đích Đây là bài học đầu tiên của chủ đề: Việt Nam từ 1945 đến 1954. Vì vậy giáo viên kết hợp giữa việc học sinh quan sát hình ảnh về Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn độc lập ngày 2/9/1945, và lắng nghe trích đoạn của ca khúc “ Đoàn Vệ quốc quân” . Qua đây, các em có thể nhớ lại những thành quả cách mạng mà Đảng và nhân dân ta đã giành được. Đồng thời kích thích sự tò mò, lòng khát khao mong muốn tìm hiểu những điều chưa biết ở nội dung của chủ đề: Việt Nam từ 1945 đến 1954
2. b. Nội dung Giáo viên chiếu hình ảnh và cho học sinh nghe đoạn trích của ca khúc Đoàn Vệ Quốc Quân (trong thời gian 1 phút) HỒ CHỦ TỊCH ĐỌC BẢN TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP KHAI SINH NƯỚC VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HÒA NGÀY 2/9/1945 Em hãy nêu tên chính xác ca khúc trên? Và cho biết ca khúc ấy phản ánh giai đoạn lịch sử nào của dân tộc? c. Sản phẩm Đây là đoạn trích trong ca khúc Đoàn Vệ Quốc Quân” - Phan Huỳnh Điểu, được sáng tác vào thời điểm ngay sau khi nước Việt Nam dân chủ Cộng hòa ra đời, giữa lúc cả dân tộc đang rừng rực khí thế đấu tranh chống lại sự tái chiếm của thực dân Pháp. Trong suốt giai đoạn từ năm 1945 - 1954 ca khúc đã trở thành lời thề của bao lớp thanh niên lên đường bảo vệ tổ quốc. Giai đoạn 1945 - 1954 mặc dù không dài song lại là giai đoạn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc khẳng định vị thế của dân tộc ta trên trường quốc tế. Vậy thực tế giai đoạn lịch sử ấy diễn ra như thế nào chúng ta cùng nhau tìm hiểu nội dung chủ đề 9- Việt Nam từ năm 1945 - 1954. Giáo viên dẫn dắt vào nội dung bài 17: Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa từ sau ngày 2/9/1945 đến trước ngày 19/12/1946. d. Cách thức thực hiện Học sinh nghe, nhìn và thảo luận và trả lời. Giáo viên nhận xét, chọn một nội dung từ câu trả lời ấy để tạo tình huống vào bài mới. B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI Hoạt động 1: Tình hình nước ta sau cách mạng tháng Tám năm 1945. a. Mục đích Trình bày được những khó khăn và thuận lợi của nước ta sau cách mạng Tháng Tám năm 1945.
3. Hiểu được khó khăn nào là khó khăn lớn nhất trực tiếp đe dọa sự tồn vong của chính quyền cách mạng non trẻ và những thành quả nhân dân ta vừa giành được. Đồng thời nắm được thuận lợi nào là cơ bản nhất? b. Nội dung Giáo viên cung cấp một số hình ảnh tiêu biểu về tình hình nước ta sau cách mạng tháng Tám năm 1945 và nêu nhiệm vụ: 1. Những hình ảnh này gợi cho các em nhớ đến đặc điểm gì của nước ta sau khi cách mạng tháng Tám thành công? 2. Những khó khăn đó được biểu hiện như thế nào trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa- xã hội? 3. Em có nhận xét gì về tình hình nước ta lúc này? Theo em, khó khăn nào là lớn nhất? 4. Sau khi cách mạng thành công, đất nước ta có những thuận lợi cơ bản gì? c. Sản phẩm * Những hình ảnh trên phản ánh khó khăn của đất nước ta sau ngày giành độc lập * Biểu hiện: - Chính trị: + Chính quyền cách mạng vừa mới thành lập, lực lượng vũ trang non yếu + Phải đối mặt với nạn ngoại xâm và nội phản: - Kinh tế: + Vốn đã lạc hậu lại còn trở nên kiệt quệ + Tài chính trống rỗng, rối loạn - Văn hóa- giáo dục: Những di hại của chế độ phong kiến thực dân còn để lại. + Trên 90% đồng bào ta bị mù chữ + Nạn rượu chè, cờ bạc, nghiện thuốc phiện... * Nhận xét: Đất nước đứng trước muôn vàn khó khăn, thử thách. Mỗi khó khăn là một thứ "GIẶC" - giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm. Chưa bao giờ cả dân tộc lại phải đối mặt với nhiều kẻ thù đến thế. -> Vận mệnh dân tộc nguy nan không lúc nào bằng, tựa như "ngàn cân treo sợi tóc” Trong số những thứ ‘giặc” ấy, ngoại xâm là kẻ thù nguy hiếm nhất, lớn nhất vì nó đe dọa trực tiếp đến thành quả cách mạng mà chúng ta vừa giành được. * Thuận lợi: - Nhân dân giành được chính quyền nên rất phấn khởi, gắn bó với chế độ - Có Đảng, chủ tịch Hồ Chí Minh lãnh đạo - Chủ nghĩa xã hội trở thành hệ thống thế giới... Trong những yếu tố đó, sự lãnh đạo của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh là thuận lợi cơ bản nhất. d. Cách thức thực hiện Học sinh hoạt động cá nhân, trả lời các câu hỏi kết hợp phân tích, khai thác tư liệu lịch sử. Hết thời gian giáo viên mời 1 số học sinh trình bày, các học sinh khác nhận xét. GV nhận xét, tổng kết Hoạt động 2: Bước đầu xây dựng chính quyền cách mạng, giải quyết nạn đói, nạn dốt và khó khăn về tài chính. a. Mục đích
4. Những biện pháp của Đảng trong việc bước đầu củng cố chính quyền cách mạng, giải quyết nạn đói, nạn dốt và những khó khăn về tài chính; kết quả, ý nghĩa của những biện pháp đó. b. Nội dung Cặp số 1: Trình bày biện pháp của Đảng trong việc củng cố chính quyền cách mạng và giải quyết nạn đói? Kết quả Cặp số 2: Trình bày biện pháp của Đảng trong việc giải quyết nạn dốt và khó khăn về tài chính? Kết quả - Sau khi thảo luận ( khoảng 5 phút) giáo viên yêu cầu bất kỳ một học sinh nào đó lên trình bày cả 4 nội dung. Học sinh trong lớp nhận xét, bổ sung -Giáo viên nhận xét, chốt ý bằng nội dung bảng thống kê giáo viên đã chuẩn bị sẵn. - Video ‘ Tổng tuyển cử bầu Quốc Hội khóa I’ và ‘ Diệt giặc đói, giặc dốt’ - Riêng trong lĩnh vực giải quyết khó khăn về tài chính, giáo viên nhấn mạnh sự kiện Đảng ta dựa vào tinh thần tự nguyện đóng góp của nhân dân qua việc phát động Tuần lễ vàng, gắn liền với những đóng góp của một số nhà tư sản dân tộc tiến bộ như: PV: Em có nhận xét gì về công cuộc giải quyết những khó khăn của toàn Đảng, toàn dân ta sau ngày giành độc lập? PV: Những kết quả mà chúng ta đạt được trong việc giải quyết những khó khăn này có ý nghĩa lịch sử như thế nào? - Học sinh suy nghĩ, trả lời. Giáo viên nhận xét, chốt ý c. Sản phẩm - Biện pháp và kết quả: Lĩnh vực Biện pháp của Đảng Kết quả - Ngày 6/1/1946, tổng tuyển cử bầu Quốc Hội khóa I Củng cố chính - Ngày 2/3/1946, Quốc Hội khóa I họp phiên đầu tiên Chính quyền quyền cách - Ngày 9/11/1946 Hiến pháp đầu tiên được thông qua cách mạng mạng - Gấp rút xây dựng lực lượng xũ trang, bao gồm: Việt bước đầu được Nam giải phóng quân và dân quân du kích củng cố - Biện pháp trước mắt: Tổ chức phong trào ‘ nhường Nạn đói được Giải quyết nạn cơm sẻ áo’, điều hòa thóc gạo giữa các địa phương... đẩy lùi đói - Biện pháp lâu dài: Tăng gia sản xuất, ban hành các sắc lệnh giảm tô...
5. - Biện pháp trước mắt: Thành lập Nha bình dân học vụ, Xóa mù chữ Giải quyết nạn tổ chức phong trào xóa nạn mù chữ... được cho dốt - Biện pháp lâu dài: Tổ chức khai giảng hệ thống trường khoảng 2,5 học, nội dung và phương pháp giáo dục bước đầu đổi triệu người mới. - Biện pháp trước mắt: Huy động tinh thần tự nguyện Khắc phục Giải quyết khó đóng góp của nhân dân được tình trạng khăn về tài - Biện pháp lâu dài: Phát hành tiền Việt Nam trống rỗng về chính tài chính - Nhận xét: Quá trình giải quyết những khó khăn này được Đảng ta tiến hành một cách hết sức khẩn trương, thể hiện truyền thống đoàn kết của dân tộc. Quá trình này diễn ra song hành với chiến chống thực dân Pháp trở lại xâm lược ở Nam Bộ. Có thể nói, kết quả đạt được là rất to lớn - Ý nghĩa: Những kết quả đạt được trong việc giải quyết những khó khăn này đã thể hiện bản chất ưu việt của chế độ mới, góp phần ổn định đời sống nhân dân, củng cố niềm tin của quần chúng nhân dân đối với Đảng Cộng Sản và đặt nền móng vững chắc cho cuộc kháng chiến chống chống Pháp trở lại xâm lược đi đến thắng lợi cuối cùng. Giáo viên sử dụng hệ thống câu hỏi gợi mở phát huy tính tích cực của học sinh. PV : Quan sát H45 sgk hãy cho biết bức ảnh phản ánh điều gì ? => Học sinh căn cứ vào sgk trả lời: Tinh thần tương thân tương ái của đồng bào ta Giáo viên cung cấp tư liệu về phong trào « Ngày đồng tâm », « Hũ gạo cứu đói » Liên hệ tấm gương của Hồ Chí minh. Giáo viên cung cấp cho học sinh tư liệu về phong trào Bình dân học vụ, bức thư của Hồ Chí minh gửi cán bộ, giáo viên, học sinh ngành Giáo dục nhân ngày khai trường. PV : Hãy cho biết vai trò của giáo duc đối với sự phát triển của quốc gia ? Là học sinh em cần phải là gì ? => Học sinh căn cứ vào sgk trả lời Giáo viên nhấn mạnh, giáo dục có vai trò quyết định đối với sự phát triển của các quốc gia, là chìa khóa thành công cho mỗi con người. PV : Từ kết quả đạt được của phong trào « Tuần lễ vàng » em có nhận xét gì ? => Học sinh căn cứ vào sgk trả lời Sự ủng hộ, niềm tin tưởng của nhân dân với Đảng và chính phủ để cùng vượt qua khó khăn. PV : Nêu nhận xét về các biên pháp trước mắt, biện pháp lâu dài mà Đảng và Chính phủ thực hiện trong quá trình giải quyết khó khăn về đối nội ? => Học sinh căn cứ vào sgk trả lời Giáo viên kết luận đó là những biên pháp kịp thời, đúng đắn, biết dựa vào dân để vượt qua khó khăn. d. Cách thức thực hiện Giáo viên yêu cầu học sinh đọc SGK trang 122-125 và tiến hành hoạt động cặp đôi.
6. - Các học sinh ngồi cạnh nhau sẽ cùng trao đổi 2 nội dung. Sau 3 phút sẽ tráo đổi vị trí học sinh ngồi thứ 2 và thứ 3 để tạo thành một cặp mới, đảm bảo mỗi học sinh đều được trao đổi và nắm được tất cả những nội dung cơ bản của vấn đề cần thảo luận. Đại diện các nhóm trình bày, các học sinh khác nhận xét. GV nhận xét, tổng kết C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP a. Mục đích Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức về: + Tình hình Việt Nam những năm đầu sau cách mạng tháng 8 + Những biện pháp, sách lược của Đảng ta nhằm đưa đất nước thoát khỏi tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”. b. Nội dung - GV giao nhiệm vụ cho HS: GV giao nhiệm vụ cho HS và chủ yếu cho làm việc cá nhân, trong quá trình làm việc HS có thể trao đổi với bạn hoặc thầy, cô giáo: * Em hãy hoàn thiện sơ đồ tư duy sau đây về Tình hình nước ta sau cách mạng tháng Tám năm 1945: Khó khăn ? Thuận lợi - Học sinh tự sơ đồ hóa kiến thức theo ý hiểu của mình; giáo viên chốt kiến thức - Học sinh hoàn thiện một số bài tập trắc nghiệm nhằm củng cố kiến thức, rèn kĩ năng làm bài tập trắc nghiệm chuẩn cho kì thi trung học phổ thông quốc gia. Câu 1. Khó khăn nào dưới đây trực tiếp đe dọa nền độc lập chủ quyền của VNDCCH sau ngày 2-9-1945 ? A. Nạn ngoại xâm, nội phản B. Nạn đói, nạn dốt. C. Ngân quỹ nhà nước trống rỗng. D. Lực lượng vũ trang cách mạng còn non yếu.
7. Câu 2 . Biện pháp cấp thiết vừa có tính chất lâu dài được Hồ Chí Minh thực hiện để giải quyết nạn đói là A. Phát động phong trào “ nhường cơm sẻ áo”. B. tổ chức “Ngày đồng tâm”. C. phát động phong trào: Tăng gia sản xuất. D. điều hòa thóc gạo giữa các địa phương trong cả nước. Câu 3. Chính phủ VNDCCH đã thực hiện chính sách nào dưới đây để giải quyết cấp thời tình trạng trống rỗng về ngân sách ? A. “Ngày đồng tâm” B. “ Tăng gia sản xuất” C.“Quỹ độc lập” D. Lưu hành tiền Việt Nam Câu 4. Chính phủ VNDCCH thực hiện biện pháp gì để giải quyết nạn dốt sau cách mạng tháng Tám năm 1945? A. Thực hiện cải cách giáo dục. B. Thành lập Nha Bình dân học vụ. C. Hệ thống trường học được xây dựng nhiều. D. Xoá bỏ văn hoá thực dân nô dịch phản động. Câu 5. Để giải quyết khó khăn về tài chính của đất nước, Đảng ta chủ trương: A. huy động nhân dân mua “ công trái” B. thực hiện chính sách “ Cộng sản thời chiến” C. dựa vào các lực lượng bên ngoài D. huy động tinh thần tự nguyện đóng góp của nhân dân c. Gợi ý sản phẩm Câu 1 2 3 4 5 Đ/án A C C B D d. Cách thức thực hiện Học sinh hoạt động cá nhân, trong quá trình làm việc học sinh có thể trao đổi với bạn hoặc cô giáo. Hết thời gian giáo viên mời 1 số học sinh trình bày, các học sinh khác nhận xét. GV nhận xét, tổng kết Ngày 26-11-2023 GIÁO VIÊN Trần Thu Hương