Kết hợp một số phương pháp dạy học tích cực trong môn Giáo dục Quốc phòng & An ninh để phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác cho học sinh Phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Băc Giang

Nội dung text: Kết hợp một số phương pháp dạy học tích cực trong môn Giáo dục Quốc phòng & An ninh để phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác cho học sinh Phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Băc Giang

1. 1 CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc Lập - Tự Do - Hạnh Phúc THUYẾT MINH MÔ TẢ GIẢI PHÁP VÀ KẾT QUẢ THỰC HIỆN SÁNG KIẾN 1. Tên sáng kiến“Kết hợp một số phương pháp dạy học tích cực trong môn Giáo dục Quốc phòng&an ninh để phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác cho học sinh Phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Băc Giang ”. 2. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: 18/9/2023. 3. Các thông tin bảo mật(nếu có): Không 4. Mô tả các giải pháp cũ thường làm Môn Giáo dục quốc phòng và an ninh (GDQP&AN) là một bộ phận của nền giáo dục quốc dân, việc giáo dục phổ cập và tăng cường GDQP&AN là nhiệm vụ chung của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và của toàn xã hội, phải được chỉ đạo, tổ chức thực hiện chặt chẽ, thống nhất từ Trung ương đến từng địa phương, các hình thức phù hợp với từng đối tượng. Đăc biệt chú trọng giáo dục lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, lịch sử truyền thống của Đảng và dân tộc, ý thức sống và làm việc theo pháp luật, trong đó xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam Xã Hội Chủ Nghĩa là nhiệm vụ của mọi công dân (Chỉ thị 12/CT/TW của Bộ chính trị-BCH TW Đảng Cộng sản Việt Nam ngày 3/2/2007). GDQP&AN là một môn học bao gồm nhiều kiến thức về khoa học xã hội, nhân văn, khoa học tự nhiên lẫn khoa học kĩ thuật quân sự; là một môn học không chỉ trang bị những vấn đề cơ bản về đường lối quân sự của Đảng, tư duy về GDQP&AN và kiến thức quân sự cần thiết mà còn rèn luyện, bồi dưỡng nhân cách sống con người Chủ Nghĩa Xã Hội. Trước đây giáo viên thường dạy theo phương pháp truyền thống đó là thuyết trình, là giáo viên đọc cho học sinh chép bài, chưa biết sử dụng CNTT, chưa phát huy hết học liệu, học sinh thụ động trong học tập, học sinh không hưng thú học tập. Môn GDQP&AN là một môn học không phải là môn thi tốt nghiệp lớp 12 và xét đại học nên đa số học sinh thường xem nhẹ môn học này, các em thường không học bài cũ, không chuẩn bị trước bài mới, dẫn đến kết quả học tập chưa cao; học sinh chưa nhận thức hết tầm quan trọng của môn học.
2. 2 Kết quả học tập chưa cao, cụ thể kết quả khảo sát đầu năm học 2023-2024 như sau: Giỏi Khá Trung bình Yếu Kém Lớp Sĩ số SL % SL % SL % SL % SL % 12A 32 0 0 6 18.8 19 59.4 7 21.8 0 0 12B 33 0 0 3 9.1 19 57.6 9 27.3 2 6 12C 33 0 0 5 15.2 22 66.7 4 12.1 2 6 12D 36 1 2.8 4 11.1 25 69.4 4 11.1 2 5.6 11A 35 0 0 3 8.6 14 40 10 28.6 7 22.8 11B 35 0 0 4 11.4 17 48.6 7 22.8 6 17.2 11C 35 0 0 6 17.2 20 54.2 6 17.2 4 11.4 11D 35 0 0 7 22.8 19 54.3 6 17.2 2 5.7 10A 35 0 0 2 6.1 19 57.6 10 30.3 2 5.7 10B 35 0 0 3 8.6 19 54.3 9 25.7 4 11.4 10C 35 0 0 5 14.3 22 77.4 4 11.4 2 5.7 10D 35 0 0 4 11.1 25 86.1 4 11.1 3 8.3 Tổng 415 1 0.2 52 12.5 240 57.8 80 19.3 36 8.7 Để nắm rõ hứng thú học tập của các em đối với môn GDQP&AN, tôi đã tiến hành điều tra thông qua các câu hỏi khảo sát nhận thức và câu hỏi kiểm tra thường xuyên. Kết quả điều tra năm học 2023-2024 như sau: Sĩ Rất thích Thích Hơi thích Bình thường Không thích Lớp số SL % SL % SL % SL % SL % 12A 32 0 0 5 15.6 4 12.4 7 21.9 16 50 12B 33 0 0 4 12.1 5 15.2 13 39.4 11 33.3
3. 3 12C 34 0 0 2 5.9 10 29.4 12 35.3 10 29.4 12D 36 0 0 4 11.1 9 25 12 30.3 11 30.6 11A 35 0 0 0 0 8 22.9 20 51.4 7 20 11B 35 0 0 0 0 7 20.6 16 47 11 32.4 11C 35 0 0 0 0 9 25.7 15 42.9 11 31.4 11D 35 0 0 0 0 8 22.9 13 37.1 14 40 10A 35 0 0 0 0 8 22.9 13 37.1 14 40 10B 35 0 0 1 2.9 7 20 15 42.9 12 34.3 10C 35 0 0 2 5.7 9 25.7 13 37.1 11 31.4 10D 35 0 0 2 5.6 8 22.2 14 38.9 12 33.3 Tổng 415 0 0 20 4.8 92 22.2 163 39.3 140 33.7 Chính vì các lí do trên, tôi đã lựa chọn áp dụng thực tiễn và xin báo cáo sáng kiến kinh nghiệm có tên: “Kết hợp một số phương pháp dạy học tích cực trong môn Giáo dục Quốc phòng và an ninh để phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác cho học sinh Phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Băc Giang ” 5. Sự cần thiết phải áp dụng giải pháp sáng kiến: 5.1. Thực trạng công tác dạy và học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh ở trường Phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Bắc Giang 5.1.1. Ưu điểm Trường PT dân tộc nội trú tỉnh Bắc Giang được thành lập năm 1993 đến nay đã 30 năm xây dựng và trưởng thành. Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, nhà trường đã gặt hái được nhiều thành tích, có nhiều sự đổi mới, phát triển về chất lượng, đội ngũ giáo viên trẻ hóa chuẩn về chuyên môn, chất lượng học sinh ngày càng cao, mỗi thầy giáo là tấm gương mẫu mực, học sinh thực hiện nếp sống văn minh, thanh lịch tích cực luyện tập. Trải qua gần 15 năm công tác và giảng dạy môn học này, bản thân tôi thường xuyên cố gắng tìm cách đổi mới hình thức, phương pháp và kỹ thuật dạy
4. 4 học tích cực để giờ học bớt khô khan và cứng nhắc và nâng cao chất lượng, kết quả học tập cho học sinh như: ứng dụng Công nghệ thông tin đưa phim ảnh vào giảng dạy, sử dụng giáo án điện tử, đưa bài hát liên quan đến nội dung bài học, tổ chức trò chơi; đồng thời sử dụng sân khấu hóa, dạy học nêu và giải quyết vấn đề, kỹ thuật động não, lược đồ tư duy,....Trong các hình thức và phương pháp kể trên, qua một thời gian dài áp dụng tôi nhận thấy việc sử dụng “Kết hợp một số phương pháp tích cực nâng cao hiệu quả dạy học môn Giáo dục Quốc phòng&an ninh cho học sinh Phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Băc Giang ” không chỉ tạo hứng thú cho học sinh mà còn mang lại hiệu quả trong học tập, giúp các em có tổng hợp được các kiến thức đã học và đồng thời giúp các em phát huy được sức mạnh tập thể, nâng cao khả năng giao tiếp, khả năng làm việc của cá nhân đồng thời giảm căng thẳng. Giáo viên của nhà trường nói chung và giáo viên giảng dạy môn GDQP&AN đã qua các lớp đào tạo và bồi dưỡng ghép môn Giáo dục thể chất (GDTC) và GDQP&AN. Hàng năm, giáo viên được tham gia các đợt tập huấn, bồi dưỡng của Bộ, Sở Giáo dục và Đào tạo để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, nắm vững Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh. Giáo viên có tinh thần trách nhiệm, tâm huyết với nghề, có nhận thức tích cực, luôn muốn tìm tòi học hỏi để làm sao giờ dạy để đạt hiệu quả cao hơn. Trong thời gian vừa qua tôi đã áp dụng nhiều phương pháp mới vào giảng dạy để nâng cao hứng thú và kết quả học tập cho học sinh. Cụ thể như: Đưa trò chơi vào trong giờ học thực hành tổng hợp một cách tích cực đã mang lại kết quả khả quan. Đa số học sinh chăm ngoan, sống ở môi trường tập thể nên có nhiều thời gian dành cho học tập; đồng thời ở môi trường sinh hoạt nội trú học sinh thường xuyên có cơ hội hợp tác với nhau trong mọi hoạt động. Tuy nhiên, một số HS còn chưa quan tâm và say mê, hiểu hết về tầm quan trọng môn học GDQP&AN, các em còn ngại khi tập luyện, thực hành và chưa có sự tự giác dẫn tới việc các em chưa yêu mến bộ môn này. Từ đó, quá trình giáo dục nhân cách cho HS thêm phần khó khăn. Nhận thấy tầm quan trọng của công tác GDQP&AN trong mỗi trường học trong việc hình thành nhân cách cho học sinh và những khó
5. 5 khăn của mỗi giáo viên giảng dạy môn GDQP&AN, đồng thời học sinh THPT cũng là thế hệ trẻ là tương lai của đất nước, cho nên việc tạo hứng thú học tập cho học sinh, nhằm giúp các em học tập, rèn luyện một cách tự giác, tích cực giúp các em đạt hiệu quả cao trong môn học GDQP&AN đó là một vấn đề cấp thiết. 5.1.2. Hạn chế và nguyên nhân hạn chế Đối với giáo viên: Giáo viên chưa thường xuyên gây được hứng thú cho học sinh khi bắt đầu tiết học mới, chưa gây được sự tập trung chú ý của học sinh ngay từ hoạt động đầu tiên. Trường chỉ có một GV dạy môn GDQP&AN nên không có đồng nghiệp cùng chuyên môn trong trường để thường xuyên trao đổi kiến thức chuyên môn, kinh nghiệm, phương pháp giảng dạy. Nội dung môn học chưa có nội dung chuẩn kiến thức, chưa có sách giáo viên. Đối với học sinh: Nhiều học sinh chưa chăm chỉ, say mê đối với môn học, nên thường xuyên có hiện tượng học sinh không học bài cũ, không chuẩn bị bài mới trước khi đến lớp, trên lớp học thiếu tập trung không chú ý, chỉ thích ra sân tập để được chơi môn yêu thích là bóng đá. Chương trình bổ sung thêm các bài học mới (từ năm 2018) học sinh chưa có tài liệu và sách giáo khoa để nghiên cứu, nên chỉ có thể trả lời những câu hỏi dễ, đơn giản. Đối với những câu hỏi mang tính suy luận, giải thích, phân tích thì học sinh chưa có sự độc lập về tư duy, chỉ trả lời chung chung chưa sát với nội dung yêu cầu của câu hỏi. Khi giáo viên đặt câu hỏi hay yêu cầu thực hiện nội dung thực hành thì phần lớn các em học sinh khá giỏi xung phong phát biểu trả lời câu hỏi và thực hiện nội dung thực hành của giáo viên; học sinh trung bình, yếu kém ít và hầu như không xung phong phát biểu hay làm thực hành theo yêu cầu của giáo viên. Thậm chí các em học sinh biết cũng không tự giác xung phong thực hiện. 5.2. Biện pháp mới Xuất phát từ tính cấp thiết và thực trạng vấn đề dạy và học bộ môn GDQP&AN đã phân tích ở trên, tôi đã áp dụng một số phương pháp dạy học
6. 6 tích cực để tạo ứng thú hoc học sinh đồng thời phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác cho học sinh, góp phần nâng cao hiệu quả dạy học bộ môn GDQP&AN ở nhà trường và thực hiện đúng mục tiêu thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018, theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học trong giai đoạn hiện nay. 6. Mục đích của giải pháp Sử dụng môt số phương pháp tích cực trong dạy học môn GDQP&AN mang lại hiệu quả giáo dục toàn diện hơn so với các phương pháp khác, nó kích thích được niềm đam mê, yêu thích và hứng thú học tập cho học sinh. Phương pháp dạy học tích cực có tính hấp dẫn đặc biệt, có thể xóa bỏ những rào cản tâm lý, kích thích sự hứng thú nhận thức, niềm say mê học tập và tính tích cực sáng tạo của học sinh. Với những bài tập khó, những tình huống chưa giải quyết, các kiến thức chưa tổng hợp được, cá nhân các em có thể đưa ra thảo luận trong nhóm để thống nhất ý kiến. Nâng cao chất lượng giờ dạy môn GDQP&AN thông qua các phương pháp đó để thể hiện rõ nhất sự đổi mới trong phương pháp dạy học, lấy học sinh làm trung tâm. Giúp cho học sinh mở rộng kiến thức, hứng thú học tập, tổng hợp được kiến thức xuyên suốt nội dung kiến thức đã học đồng thời phát triển được tư duy khoa học, phát triển kĩ giao tiếp và hợp tác. 7. Nội dung 7.1. Thuyết minh giải pháp mới 7.1.1. Tổ chức, lồng ghép các chương trình Ngoại khóa kết hợp với giảng dạy nội dung môn giáo dục QP&AN. Thông qua chương trình, kế hoạch của Đoàn thanh niên và nhà trường thông qua các hoạt động ngoại khóa có thể khéo léo lồng ghép các nội dung của chủ đề phù hợp với bài học giáo dục QP&AN ở các khối lớp. Căn cứ vào tình hình thự tế của Xã hội và chương trình học mới của học sinh THPT bộ môn GDQ&AN phối hợp Đoàn thanh niên, vào sáng ngày 6/11/2023, trường PTDT Nội trú Bắc Giang phối hợp với Công An TP.Bắc Giang tổ chức buổi ngoại khoá với chủ đề : " Tuyên truyền an toàn giao thông, tội phạm công nghệ cao, ma tuý học đường " Với sự chia sẻ của các đồng chí công an thành phố các em học sinh đã được biết thêm nhiều kiến thức về việc tham gia an toàn giao thông đúng cách, mức xử phạt một số hành vi vi phạm khi tham gia giao thông, hình thức phạt nguội và cảnh giác với những hình thức lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng Từ đó các em học sinh nhận thức rõ hơn, giác hơn và thấy hứng thú hơn trong học tập môn GDQP&AN.
7. 7 Nhận thấy trong chương trình GDQP&AN lớp 10 có Bài 4. Phòng, chống vi phạm pháp luật về trật tự an toàn giao thông, từ đó học sinh nhận thức được tầm quan trọng khi thực hiện đúng luật ATGT và tự nhận thức vận dụng vào bản thân một số nội dung: - Tuyên truyền, vận động người thân tham gia phòng ngừa vi phạm pháp luật về trật tự an toàn giao thông với các hình thức tuyên truyền: + Tạo môi trường thân thiện khi tham gia giao thông. + Giao tiếp, ứng xử có văn hóa. + Mặc trang phục phù hợp, gọn gang. + Giúp đỡ người tham gia giao thông gặp khó khăn. + Phối hợp với các lực lượng chức năng, để bảo đảm trật tự an toàn giao thông. + Thể hiện rõ thái độ không đồng tình với các hành vi vi phạm pháp luật về trật tự an toàn giao thông. Hay bài 6: Một số hiểu biết về an ninh mạng học sinh đã nhận thức được: 1. Một số thủ đoạn đánh cắp thông tin cá nhân người dùng. Một số phương thức phổ biến nhằm đánh cắp thông tin cá nhân của người dungfmaf các đối tượng xấu thường xử dụng như sau: Thông qua các trang mạng có nội dung hấp dẫn thu hút người dung, khi người dung truy cập sẽ tự động cài mã độc vào máy để thu thập thông tin. Gửi tin nhắn dụ người dùng truy cập vào đường dẫn mở tới một trang mạng đối tượng lập sẵn. người dung sẽ bị đánh cắp dữ liệu cá nhân nếu điền thông tintreen trang mạng nay. Thông qua thiết bị ngoại vi và các thiết bị lưu trữ nhiễm mã độc khi được kết nối vào máy tính sẽ tiến hành thu thập dữ liệu, khi có điều kiện kết nối internet mã độc sẽ gửi dữ lieeuh ra máy chủ đặt ở nước ngoài. 2. Một số biện pháp bảo vệ thông tin cá nhân trên không gian mạng.
8. 8 - Sử dụng phần mềm diệt vi rút có bản quyền, đặt mật khẩu có độ an toàn cao cho thiết bị cá nhân như máy tính, điện thoại thông minh. - Không tùy tiện kết nối vào các mạng wifi công cộng miễn phí vì tin tặc có thể bí mật thiết lập một chương trình trung gian nhằm theo giỏi người dùng trong mạng đó. - Thường xuyên cập nhật hệ điều hành mới nhất, kích hoạt tính năng xác thực nhiều bước để bảo vệ tài khoản. - Chia sẽ thông tin cá nhân có chọn lọc khi tham gia mạng xã hội; không trả lời tin nhắn từ người lạ; không mở thư điện tử từ những người lạ gửi tới. - Thường xuyên kiểm tra quyền riêng tư, tính bảo mật trên thiết bị và nhật kí hoạt động để phát hiện các dấu hiệu bất thường. Để trang bị cho các em những kiến thức và kĩ năng cơ bản để PCCC, thoát hiểm và xử lý khi có tình huống cháy xảy ra, cứu hộ cứu nạn khi cần thiết, bộ môn phối hợp lồng ghép nội dung phòng cháy, chữa cháy; sơ cứu khi gặp nạn trong chương trình môn học GDQP&AN lớp 10 chiều ngày 26/11/2023 trường Phổ thông DTNT tỉnh Bắc Giang phối hợp cùng Viện khoa học an toàn Việt Nam chi nhánh Bắc Giang tổ chức buổi ngoại khoá: “Thực hành kĩ năng phòng cháy, chữa cháy và cứu hộ cứu nạn cho cán bộ giáo viên và học sinh.” Tại buổi ngoại khóa các em học sinh đã tuyên truyền về việc cần thiết phải trang bị các kĩ năng phòng cháy chữa cháy và cứu hộ cứu nạn khi có sự cố cháy nổ xảy ra và được thực hành kĩ năng phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (thực hành hô hấp nhân tạo, ép tim khi cứu người gặp nạn ); thực các kĩ năng xử lí khi gặp người hóc dị vật đường thở Nhận thấy, trong chương trình học môn giáo dục QP&AN các em HS khối 10,có bài học về: Bài 12: Kỹ thuật cấp cứu và chuyển thương; Bài 7. Thường thức phòng tránh một số loại bom, mìn, đạn, vũ khí hoá học, vũ khí sinh học, vũ khí công nghệ cao, thiên tai, dịch bệnh và cháy nổ. Đây là 02 bài vô cùng quan trọng trong môn học giáo dục QP&AN ở trường phổ thông. Tuy nhiên, thời gian học gióa dục QP&AN của các em lại chỉ 01 tiết/tuần nên thời gian luyện tập thành thạo các bước là quá ít. Vì vậy, tôi đã mạnh rạn kết hợp Đoàn thanh niên của nhà trường làm một số buổi ngoại khóa cho các em học sinh nhằm giúp các
9. 9 em tiếp thu kiến thức và vận dụng vào trong xử trí tình huống thực tế được nhanh nhẹn và đúng kỹ thuật... 7.1.2. Giảng dạy nội dung môn GDQP&AN thông qua hình thức sân khấu hóa. Với phương châm tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy, phát triển năng lực của học sinh, các tiết học của môn GDQP&AN theo hình thức “Sân khấu hóa” đã trở nên quen thuộc đối với học sinh trường PTDTNT tỉnh Bắc Giang. Các em được hoá thân thành những diễn viên trong một số tiết học để hiểu hơn về kiến thức học, nhớ lâu và hứng thú học tập. Khi nằm trên trang sách, kiến thứ chỉ có thể được cảm nhận, ghi nhớ máy móc qua trí tưởng tượng của các em học sinh nhưng bước ra sân khấu kịch, những kiến thức của bài học được ghi nhớ không chỉ bằng ngôn ngữ máy móc mà bằng cả đường nét, âm thanh, màu sắc. Các em học sinh đã ghi nhớ một cách tự nhiên, hứng thú và phát huy tinh thần đòn kết, hợp tác của học sinh. Thông qua hình thức trình diễn, các vỏ kịch dường như trở nên sống động và hấp dẫn hơn. Cách học này đã tạo thói quen cho mỗi học sinh chủ động tìm hiểu, nhập tâm vào nội dung bài học và hiểu sâu hơn xã hội, sống với suy nghĩ, cảm xúc của nhân vật, từ đó có những cảm nhận rõ và sâu sắc về nội dung kiến thức bằng kiến thức áp dụng nội dung tích cực và tránh xa, đẩy lùi các tệ nạn xã hội. Trong trương trình GDQP&AN trung học Phổ thông tôi thường cho học sinh thực hiện san khấu hóa các bài như: Bài 3:Ma túy, tác hại của ma túy lớp 10 Bài 3. Phòng chống tệ nạn xã hội ở Việt Nam trong thời kỳ hội nhập quốc tế lớp 11 Ví dụ: Giáo viên giao nhiệm vụ về nhà học sinh chuẩn bị nội dung sân khấu hóa Bài 3:Ma túy, tác hại của ma túy lớp 10 Để chuẩn bị cho bài mới hiệu quả c nhắc có một số nội dung sau: 1) Chia lớp thành 3-5 nhóm 2) Mỗi nhóm lên kế hoạch và phân công nhiệm vụ cho từng thành viên của nhóm mình, ghi rõ nhóm trưởng 3) Hình thức báo cáo sân khấu hóa 4) Nội dung: Ma túy, tác hại của ma túy 5) Yêu cầu: Trong đoạn kịch đó nêu bật được ít nhất 2 trong các nội dung sau: Tác hại của ma túy Cách nhận biết các loại ma tuý
10. 10 Cánh phòng chống ma tuý Cách nhận biết hs nghiện ma tuý trong trường học Thông điệp 6) Nộp kế hoạch trước 20h00 trước ngày có giờ để c duyệt nội dung và kế hoạch! - Ghi chú: Trong kế hoạch có danh sách nhóm! 7.1.3. Phương pháp kể chuyện, nêu vấn đề cụ thể Khác với các môn học mang tính chất chuyên sâu về một lĩnh vực cụ thể như toán học, thể chất Trong môn GDQP-AN, ngoài kiến thức quốc phòng, các em học sinh được tiếp cận với nhiều lĩnh vực phong phú như: lịch sử, địa lí, giáo dục công dân, y học Do đó, thầy cô có thể kết hợp các lĩnh vực này vào từng bài học cụ thể, một cách hợp lí, thông qua những câu chuyện kể về lịch sử, địa lí hoặc những câu chuyện về sự trải nghiệm của bản thân phù hợp với bài giảng, để các em có thể lĩnh hội kiến thức một cách nhanh chóng, khắc sâu kiến thức và hiểu bản chất vấn đề. Điều này đã được minh chứng qua thực tế giảng dạy của bản thân tôi. Xin được dẫn chứng bằng các ví dụ cụ thể dưới đây. Khi dạy GDQP&AN 12 bài 2, MỘT SỐ HIỂU BIẾT VỀ NỀN QUỐC PHÒNG TOÀN DÂN, AN NINH NHÂN DÂN Phần 2, c. Nhiệm vụ xây dựng nền quốc phòng toàn dân trong thời kì mới. Ở nội dung này, giáo viên sau khi hướng dẫn học sinh nắm được nội dung chính của 3 nhiệm vụ, đến nhiệm vụ thứ 3: Ngăn chặn, đánh bại âm mưu, hành động “Diễn biến hoà bình”, bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch. Giáo viên đặt câu hỏi: em hiểu thế nào là diễn biến hoà bình ? lấy ví dụ? Sau khi học sinh trả lời, giáo viên bổ sung, giải thích thêm để học sinh nắm rõ: Diễn biến hoà bình là chiến lược của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực phản động quốc tế thực hiện dưới phương thức, thủ đoạn mới để chống phá, đẩy lùi đi đến xoá bỏ CNXH. Để khắc sâu thêm, giáo viên kể câu chuyện về “Diễn biến hoà bình”
11. 11 VỤ BẠO LOẠN Ở MƯỜNG NHÉ - ĐIỆN BIÊN Một số kẻ lợi dụng sự cả tin, đời sống khó khăn của đồng bào H’Mông, loan tin là ngày “21/5/2011 sẽ là ngày tận thế” và những ngày đầu tháng 5 tại Mường Nhé, tỉnh Điện Biên sẽ xuất hiện một “thế lực siêu nhiên” mang mọi người đến miền đất hứa, được ban sức khoẻ, sự giàu sang, hạnh phúc. Bằng cách dụ dỗ, lừa gạt, cưỡng bức, những kẻ xấu đã lôi kéo hàng nghìn đồng bào H’Mông về tụ tập tại bản Huổi Khon, xã Nậm Kè, huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên, gây mất trật tự an ninh như ăn cắp, phá nhà cửa Sau gần một tuần, không thấy đấng siêu nhiên nào cả, lại bị nắng, đói, đồng bào H’Mông đã nghe theo vận động của cán bộ về nơi cư trú, mỗi người nhận được hỗ trợ 300000 vnđ và phương tiện đi lại. Những kẻ ngoan cố ngăn cản bà con và hành hung cán bộ đã bị bắt, nhân dân yên tâm sản xuất, tham gia bầu cử hội đồng nhân dân ngày 22/5 với tỉ lệ 99%. Tuy nhiên, ngay sau đó báo chí nước ngoài đã đưa tin không đúng sự thật, rằng đã có bạo động tại Mường Nhé, chính quyền đàn áp chết hàng chục người và cản trở phóng viên đưa tin Sự thật là Phó chủ tịch tỉnh Điện Biên Giàng Thị Hoa đã tổ chức họp báo công khai vấn đề ngày 26/5/2011, với sự tham gia của phóng viên hãng Roitơ, Tân hoa xã Từ đây, có thể thấy được ý đồ thâm sâu của những kẻ phản động là nhằm lôi kéo đám đông gây rối, kích động cùng sự hậu thuẫn từ bên ngoài, thổi phồng lên với báo giới các vấn đề về bạo động tôn giáo, sắc tộc, tuyên truyền chống phá chính sách đại đoàn kết dân tộc của nhà nước ta, toan tính phá hoại cuộc bầu cử Quốc hội 22/5. Như vậy, với việc kể ra câu chuyện này, các em học sinh có thể hiểu thực chất của vấn đề “Diễn biến hoà bình” , bạo loạn lật đổ nghĩa là gì. Giúp các em hiểu rõ hơn âm mưu thâm độc của kẻ thù, từ đó tích cực tham gia vào công tác đấu tranh tuyên truyền ở địa phương. Đồng thời phương pháp này tạo hứng thú và khắc sâu kiến thức cho các em học sinh. VỤ VIỆC TẠI ĐỒNG TÂM HÀ NỘI Theo cáo trạng, các đối tượng mặc dù biết rõ đất cánh đồng Sênh, xã Đồng Tâm là đất quốc phòng đã được Thanh tra TP Hà Nội và Thanh tra Chính phủ kết luận. Sau đó, các cơ quan chức năng TP Hà Nội và Trung ương đã tổ chức đối thoại với nhân dân xã Đồng Tâm để người dân hiểu và yêu cầu nhân dân thực hiện đúng quy định của pháp luật. Tuy nhiên, từ năm 2013, ông Lê Đình Kình (SN 1936, trú tại thôn Hoành, xã Đồng Tâm) đã cùng Lê Đình Công, Nguyễn Viết Hiểu, Nguyễn Văn Tuyển và một số đối tượng tại địa bản xã Đồng Tâm đã thành lập "Tổ đồng thuận" với mục đích chiếm lại đất đồng Sênh chia nhau. Các đối tượng này thường xuyên lôi kéo, kích động quần chúng nhân dân khiếu kiện phức tạp về việc quản lý, sử dụng đất của chính quyền xã Đồng Tâm; sử dụng mạng xã hội tuyên truyền đất
12. 12 đồng Sênh là của xã Đồng Tâm; đồng thời kêu gọi người dân xã Đồng Tâm "đấu tranh để giữ đất". Theo đó, từ năm 2017 đến đầu năm 2020, ông Kình đã chỉ đạo "Tổ đồng thuận" và nhiều đối tượng khác gây ra nhiều sự việc nghiêm trọng trái với pháp luật. Điển hình như vụ bắt giữ 34 chiến sĩ của Trung đoàn Cảnh sát cơ động và 4 cán bộ khác Khoảng tháng 9-2019, khi biết thông tin Công an TP Hà Nội phối hợp với Quân chủng Phòng không - Không quân (Bộ Quốc phòng) triển khai bảo vệ lực lượng thi công xây dựng tường rào Sân bay Miếu Môn trên đất đồng Sênh, ông Lê Đình Kình đã cùng với Lê Đình Công và đồng phạm góp tiền mua 10 quả lựu đạn, mua xăng làm 85 chai bom xăng, mua khoảng 10 tuýp sắt có gắn dao bầu và liềm, nhặt gạch đá, làm bùi nhùi, mua pháo nhằm tấn công lực lượng chức năng. Lê Đình Kình cùng đồng phạm tổ chức quay video, ghi hình trực tiếp và đăng tải các video clip trên mạng xã hội, mạng Internet. Đồng thời, nhóm này tuyên bố nếu cơ quan chức năng đưa lực lượng đến Đồng Tâm thì sẽ tiêu diệt từ 300 người đến 500 người. Cũng theo cáo trạng, tại cuộc họp nhà ông Lê Đình Kình, vào ngày 6-7 và 8 tháng 1-2020, ông Kình chỉ đạo: "Chỉ cần giết được 3 thằng là nó chạy hết". Lê Đình Công nói: "Không phải nói nhiều, chúng nó cứ mò vào là đánh, tôi đánh trước cho". Bùi Viết Hiểu nói: "Cứ cho mấy quả bom xăng, quả lựu đạn là chúng nó chạy sạch". Nguyễn Văn Tuyển nói: "Người ta muốn lấy đất thì phải bắt hết anh em mình mới được. Tôi phải giết được 100 thằng" và được các đối tượng khác đồng tình hưởng ứng. Rạng sáng 9-1, khi công an ngăn chặn, bắt giữ những người vi phạm đang ẩn nấp trong nhà ông Lê Đình Kình. Tại đây, các đối tượng đã sử dụng bom xăng, lựu đạn, dao bầu gắn tuýp sắt chống trả quyết liệt. Trong quá trình, thực hiện nhiệm vụ 3 chiến sĩ cảnh sát đã bị các đối tượng thiêu bằng bom xăng dẫn tới tử vong. Khi cảnh sát tiến vào trong nhà ông Lê Đình Kình, ông Kình cầm trên tay 1 quả lựu đạn và hô: "Tao cho nổ, chúng mày chết". Do đó, Tổ công tác đã nổ súng 2 lần khiến ông Kình bị thương và tử vong sau đó. Cơ quan tố tụng cáo buộc hành vi của ông Lê Đình Kình cấu thành tội "Giết người". Tuy nhiên, do ông Lê Đình Kình đã chết nên cơ quan điều tra không đề cập xử lý. 7.1.4. Phương pháp dự án Khái niệm dạy học theo dự án Có nhiều khái niệm “dạy học theo dự án”: phương pháp lấy hcj sinh làm trung tâm để dạy học, HS giải quyết vấn đề theo hướng dẫn của GV, với hình thức làm việc chủ yếu theo nhóm, có tạo sản phẩm cụ thể để giới thiệu, thuyết trình, trình bày.
13. 13 Phương pháp này có đặc điểm có tính định hướng thực tiễn, định hướng đến hứng thú người học, định hướng hành động, định hướng sản phẩm đòi hỏi tính tự giác cao của người học, cộng tác làm việc để giải nội dung mang tính phức hợp Các bước thực hiện có bước sau: Bước Chọn chủ đề cho dự án GV lựa chọn chương trình tìm nội dung có gắn với thực tiễn để triển khai dự án; từ đó, phân chia HS thành nhóm nhỏ, hướng dẫn HS lựa chọn đề tài Chủ đề dự án phải vấn đề liên quan đến nội dung học tập, gắn với thực tiễn mà HS quan tâm Bước Xây dựng đề cương GV hướng dẫn HS lập kế hoạch xác định mục tiêu, việc cần làm, phương pháp thực hiện, thời gian, dự kiến kinh phí; Bước Thực dự án GV hướng dẫn HS tập trung vào thực nhiệm vụ giao thu thập thông tin, xử lí thông tin, tập hợp tài liệu để đảm bảo tiến độ hướng dự án Bước Thu thập kết trình bày dự án Tổng hợp tất kết phân tích thành sản phẩm cuối trình bày dạng khác trình chiếu đa phương tiện, tranh ảnh, thiết kế website, tờ rơi, poster Những sản phẩm nhóm HS báo cáo trước lớp. Bước Đánh giá dự án, rút kinh nghiệm Sau trình bày báo cáo, nhóm HS đánh giá lẫn nhau, thân thành viên nhóm HS đánh giá, GV đánh giá rút kinh nghiệm cho lần thực dự án sau Như vậy Vai trò người GV Trong suốt qúa trình dạy học dự án đs là định hướng, tổ chức, giám sát, giúp đỡ HS thực dự án để phát triển lực của HS đồng thời GV tạo điều kiện cho HS chủ động đề xuất đề tài, chủ đề dự án xác định mục tiêu, nhiệm vụ xây dựng thực dự án. Đối với HS: HS là trung tâm hoạt động, qua trình thực dự án, HS rèn luyện kĩ sống giải quyết vấn đề, kĩ năng làm việc nhóm, kĩ quản lí thời gian, kĩ tổ chức kĩ thuyết trình Thuyết trình là dạng hoạt động rất phổ biến trong cuộc sống. Thuyết trình hiệu quả là một nhân tố quan trọng góp phần đem lại thành công cho chủ thể khi muốn trình bày, truyền đạt một nội dung nào đó. Phương pháp thuyết trình trong dạy học được xem là một trong những phương pháp chủ đạo dù nó vẫn tồn tại những hạn chế nhất định. Trên tinh thần của Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo: “Phát triển giáo dục và đào tạo là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học”, bài viết phân tích khái niệm thuyết trình trong dạy học và kiến nghị một số giải pháp nâng cao hiệu quả của phương pháp thuyết trình trong giảng dạy đại học. Từ đó tôi đã giao cho học sinh chuẩn bị một số nội dung để thuyết trình trong giờ học
14. 14 Ví dụ trong bài: Lịch sử và truyền thống của lực lượng vũ trang nhân dân trong chương trình GDQP&AN lớp 10. Yêu cầu của giáo viên: Chia lớp thành 3 nhóm Sưu tầm, tranh ảnh, câu truyện hay bài hát có thật nói về truyên thống của lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam để thuyết trình trong giờ học. - Kinh phí tiết kiệm: Không quá 100.000 - Có sự phân công công việc cụ thể đến từng cá nhân: Người chịu trách nhiệm chung, thư kí ghi lại nội dung, bộ phận sắp xếp bố cục trình bày, phản biện nội dung, người đứng ra thuyết trình Kết quả đạt được: Học sinh: đã chuẩn bị tranh ảnh và những câu truyện có thật trình bày sơ lược trên giấy A0 và cử đại diện thuyết trình, có sự kết hợp của nhiều kỹ năng, có sự chuẩn bị chu đáo khi phản biện và biết cách xử ly tình huống, khi có tình huống đột xuất. Tóm lại, học sinh học tập theo dự án là cách học trong đó học sinh thực sự chủ động chiếm lĩnh kiến thức và được rèn luyện nhiều kĩ năng: khai thác, tìm kiếm, chọn lựa thông tin; thuyết trình; trao đổi, thảo luận; đánh giá, nhận xét; biết sử dụng phương tiện trong họ tập, triển khai và trình bày sản phẩm. Đặc biệt học sinh còn được rèn luyện các kĩ năng sống như: kĩ năng giao tiếp, hợp tác, kĩ năng trao đổi, chia sẻ thông tin, kĩ năng tự định hướng, tự điều chỉnh và xử lý tình huống Các kĩ năng này giúp học sinh tự tin và thành công trong cuộc sống sau này. Việc nghiên cứu và ứng dụng phương pháp dạy học theo dự án là thực sự cần thiết nhằm giúp các em yêu thích và hứng thú học tập nâng cao chất lượng dạy học nói chung và môn GDQP&AN nói riêng.
15. 15 MINH CHỨNG VỀ HIỆU QUẢ CỦA BIỆN PHÁP 1. Kết quả định tính Đề tài giới thiệu một số phương pháp dạy học tích cực hấp dẫn, dễ thực hiện trong quá trình dạy học môn GDQP&AN, kết hợp một số phương pháp dạy học tích cực trong giảng dạy, học sinh chiếm lĩnh được tri thức, đồng thời có cơ hội giao lưu, trao đổi, hợp tác với nhau để đạt được kết quả cao trong học tập về nhiều mặt, học sinh biết cách làm cách nào để tất cả các thành viên trong nhóm đều phải có tinh thần trách nhiệm trong học tập. Theo cách học này, học sinh được tạo cơ hội tự tìm tòi, suy nghĩ tổng hợp kiến thức, trình bày quan điềm của cá nhân và cùng hợp tác trao đổi để cùng tổng hợp kiến thức. Kết hợp một số phương pháp dạy học tích cực trong giảng dạy thúc đẩy tư duy tổng hợp kiến thức nội dung bài học của học sinh trong môn GDQP&AN; phát triển năng lực giao tiếp cho học sinh đồng thời phát huy tinh thần hợp tác cho học sinh; phát triển tư duy nhanh nhậy, quan sát tinh nhanh của học sinh, góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy bộ môn GDQP&AN ở các trường THPT và thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018, theo định hướng phát triển năng lực người học trong giai đoạn hiện nay. Để thấy rõ hiệu quả của việc kết hợp một số phương pháp dạy học tích cực trong giảng dạy, tôi đã tiến hành quan sát, thu thập thông tin về thái độ, hành vi, khả năng giao tiếp và hợp tác của học sinh khi tham gia các họat động học. Qua quá trình phân tích thông tin thu được từ việc quan sát, ghi chép nhật ký hàng ngày và ý kiến nhận thấy học sinh có những thay đổi về thái độ, hành vi trong quá trình hợp tác theo chiều hướng tích cực và hiệu quả hơn. Các biểu hiện cụ thể thu được khi quan sát như sau: Đa số học sinh chủ động, tích cực hoạt động và hăng hái học bài, nghiên cứu bài học; không khí học tập sôi động, thoải mái. Sau khi tham gia học tâp theo phương pháp tích cực, giáo viên ít khi phải hướng dẫn học sinh cách thức tổ chức hoạt động nhóm. Đa số học sinh biết rõ các nhiệm vụ của mình. Phân công nhiệm vụ đầy đủ, rõ ràng và phù hợp với năng lực của từng thành viên trong nhóm. Các thành viên trong nhóm tích cực thảo luận để giải quyết nhiệm vụ của bài học. Các ý kiến đều tập trung vào nhiệm vụ học tập; không khí thảo luận sôi nổi, vui vẻ, ôn hòa, không thấy học sinh nào có thái độ gay gắt khi trao đổi với các bạn, qua đó chứng tỏ học sinh đã có kỹ năng tạo môi trường hợp tác và kỹ năng giải quyết các bất đồng. Đa số các
16. 16 thành viên trong nhóm đều sẵn sàng nhận công việc khó khăn của nhóm và cố gắng phối hợp nhanh với các thành viên khác để hoàn thành nhiệm vụ của trò chơi đúng thời gian quy định. Học sinh biết thống nhất và tổng hợp ý kiến trong nhóm; tự tin báo cáo, trả lời lưu loát, mạch lạc và chính xác, hoàn thành nhiệm vụ học tập. Trong quá trình giảng dạy, tôi đã tiến hành quan sát, ghi chép nhật ký hàng ngày để thu thập thông tin về thái độ, hành vi, khả năng hợp tác của học sinh khi tham gia các hoạt động học. Các biểu hiện cụ thể thu được khi quan sát học sinh ở các lớp sử dụng biện pháp như sau: - Đa số HS chủ động, tích cực hoạt động và hăng hái tham gia các hoạt động học tích cực; không khí học tập sôi động, thoải mái. Sau khi tham gia một số hoạt động học tích cực thì giáo viên ít khi phải phải hướng dẫn học sinh cách thức tổ chức hoạt động nhóm. - Các thành viên trong nhóm tích cực thảo luận để giải quyết nhiệm vụ của giáo viên giao. Các ý kiến đều tập trung vào nhiệm vụ học tập; không khí thảo luận sôi nổi, vui vẻ, ôn hòa, không thấy HS nào có thái độ gay gắt khi trao đổi với các bạn, chứng tỏ HS đã có kỹ năng tạo môi trường hợp tác và giải quyết các bất đồng. - Đa số các thành viên trong nhóm đều sẵn sàng nhận công việc khó khăn của nhóm và cố gắng phối hợp nhanh với các thành viên khác để hoàn thành nhiệm vụ của hoạt động học tích cưc do giáo viên giao đúng thời gian quy định. Hoàn thành nhiệm vụ học tập nhanh hơn và hiệu quả hơn. Kết quả điều tra hứng thú học tập của các em đối với môn GDQP&AN sau khi đã áp dụng phương pháp dạy học tích cực trong giảng dạy môn GDQP&AN cho số liệu như sau: Bình Không Sĩ Rất thích Thích Hơi thích Lớp thường thích số SL % SL % SL % SL % SL % 12A 32 10 31.3 14 43.8 6 18.8 2 6.1 0 0 12B 33 9 27.3 12 36.4 12 36.4 0 0 0 0 12C 34 12 35.3 14 41.2 8 23.5 0 0 0 0 12D 36 14 38.9 18 50 4 11.1 0 0 0 0 11A 34 10 29.4 14 41.2 7 20.6 3 8.8 0 0
17. 17 11B 34 7 20.6 17 50 6 17.6 4 11.8 0 0 11C 35 6 16.7 20 55.6 4 11.1 6 16.7 0 0 11D 35 8 22.2 19 52.8 2 5.6 7 19.4 0 0 10A 34 9 28.1 13 40.6 6 18.8 4 12.5 0 0 10B 35 9 27.3 12 36.4 7 21.2 6 18.2 0 0 10C 35 10 29.4 11 32.4 8 23.5 5 14.7 0 0 10D 36 14 38.9 10 27.8 8 22.2 4 11.1 0 0 Tổng 414 118 28.5 174 42 78 18.4 41 9.9 0 0 Ghi chú: Sau khi áp dụng Trước khi áp dụng 100% 42% 28.5 33.7% % 22.2% 39.3% 18.4% 4.8% 9.9% Trước Sau Trước Sau Trước Sau Trước Sau Trước Sau Tổng Rất thích Thích Hơi thích Bình thường Không thích BIỂU ĐỒ SO SÁNH HỨNG THÚ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH 2. Kết quả định lượng Trong quá trình giảng dạy, tôi nhận thấy sự phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác của học sinh thông qua một số phương pháp dạy học tích cực trong giảng dạy không chỉ thể hiện qua sự thay đổi về hành vi và thái độ hợp tác, mà còn có sự thay đổi về kết quả học tập của học sinh. Từ việc chủ động thảo luận, hợp tác tích cực để cùng nhau giải quyết nhiệm vụ học tập đã giúp học sinh ghi nhớ, hiểu rõ và sâu hơn về kiến thức bài học.
18. 18 Kết quả điều tra chất lượng bộ môn của các em đối với môn GDQP&AN kì 1 năm học 2023-2024 như sau: Giỏi Khá Trung bình Yếu Kém Lớp Sĩ số SL % SL % SL % SL % SL % 12A 34 20 58.9 13 38.2 1 2.9 0 0 0 0 12B 36 31 86.1 5 13.9 0 0 0 0 0 0 12C 36 28 77.8 8 22.2 0 0 0 0 0 0 12D 26 21 80.8 5 19.2 0 0 0 0 0 0 11A 35 18 51.4 17 48.5 0 0 0 0 0 0 11B 35 30 85.7 5 14.3 0 0 0 0 0 0 11C 35 18 51.4 17 48.5 0 0 0 0 0 0 11D 35 33 94.3 2 5.7 0 0 0 0 0 0 10A 35 20 57.1 15 42.9 0 0 0 0 0 0 10B 35 30 87.7 5 14.3 0 0 0 0 0 0 10C 35 25 71.4 10 28.6 0 0 0 0 0 0 10D 35 32 91.4 3 8.6 0 0 0 0 0 0 Tổng 412 306 74.3 105 25.5 1 0.2 0 0 0 0 Qua bảng tổng hợp nhận thấy sau khi sử dụng một số phương pháp dạy học tích cực giảng dạy tỉ lệ học sinh xếp loại khá giỏi tăng cao 99.8% (trước thực nghiệm là 0.2%, sau thực nghiệm là 99.8%); không còn học sinh thuộc diện xếp loại yếu kém (trước thực nghiệm là 28%). Như vậy, chứng tỏ kết quả học tập của học sinh đã tăng lên sau khi sử dụng phương pháp dạy học tích cực vào giảng dạy môn GDQP&AN.
19. 19 100% 99.8% 99 .8 % 28 28% % % 0.2% 0% Trước Sau Trước Sau Tỉ lệ Khá- Giỏi Tỉ lệ Yếu kém BIỂU ĐỒ SO SÁNH KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH Ghi chú Tăng Giảm 7.2. Thuyết minh về phạm vị áp dụng sáng kiến. - Áp dụng hiệu quả tại trường Phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Bắc Giang - Áp dụng được trong các trường THPT 7.3. Lợi ích về kinh tế, xã hội của sáng kiến Giải pháp của sáng kiến đưa ra góp phần quan trọng vào việc phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác cho học sinh. Học sinh làm chủ quá trình học tập, chủ động, tích cực, hứng thú hơn trong học tập, có kỹ năng hợp tác- tương tác tốt hơn trong hoạt động đội, nhóm biết chia sẻ, hỗ trợ giúp đỡ các bạn, có quyết tâm, có nỗ lực cao hơn đồng thời kết quả học tập của học sinh đạt kết quả cao. * Đề xuất, kiến nghị: Không CAM KẾT: Tôi cam đoan những điều khai trên đây là đúng sự thật và không sao chép hoặc vi phạm bản quyền. Tôi đã áp dụng thành công tại trường và một số trường THPT trong tỉnh Bắc Giang. Xác nhận của lãnh đạo nhà trường Tác giả sáng kiến Hoàng Thị Lương
20. 20 PHỤ LỤC MỘT SỐ HÌNH ẢNH MINH HỌA 1.Tổ chức, lồng ghép các chương trình Ngoại khóa giáo dục kĩ năng sống kết hợp với giảng dạy môn giáo dục QP&AN. 2. Sân khấu hóa nội dng liên quan đến bài học