Một số biện pháp xây dựng lớp học hạnh phúc trong công tác chủ nhiệm học sinh nội trú

Nội dung text: Một số biện pháp xây dựng lớp học hạnh phúc trong công tác chủ nhiệm học sinh nội trú

1. CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc THUYẾT MINH MÔ TẢ GIẢI PHÁP VÀ KẾT QUẢ THỰC HIỆN SÁNG KIẾN 1. Tên sáng kiến: Một số biện pháp xây dựng lớp học hạnh phúc trong công tác chủ nhiệm học sinh nội trú. 2. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử : 06/9/2023 3. Các thông tin cần bảo mật: Các giải pháp, hình ảnh minh chứng. 4. Mô tả các giải pháp cũ thường làm Trước đây đã có rất nhiều giải pháp trong công tác chủ nhiệm lớp học, tuy nhiên các giải pháp chỉ tập trung vào việc rèn luyện đạo đức, rèn luyện ý thức chấp hành nền nếp, rèn luyện và giáo dục học sinh cá biệt, phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh, giải pháp xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực... Ưu điểm: Hầu hết các giải pháp trên đều tập trung vào giáo dục đạo đức, nhân cách cho người học. Mang tính hiệu quả thời điểm. Hạn chế: So với sự đổi mới của chương tình giáo dục, yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông 2018 thì những giiar pháp trên chưa thực sự đáp ứng được nhiệm vụ giáo dục con người của thời đại mới, một cách toàn diện. 5. Sự cần thiết phải áp dụng giải pháp sáng kiến: Helen Keller, nữ nhà văn, nhà hoạt động xã hội, diễn giả người Mỹ từng nói “Không ai có quyền hưởng thụ hạnh phúc mà không tạo ra nó.- No one has a right to consume happiness without producing it”. Qủa thật, hạnh phúc là ước vọng, là nhu 1
2. cầu muôn thuở và cũng là mục tiêu, là cái đích hướng tới trong cuộc sống của mỗi con người. Sinh thời chủ tịch Hồ Chí Minh cũng từng khẳng định “Tất cả mọi người sinh ra đều có quyền được sống, quyền tự do và mưu cầu hạnh phúc” đó là cái quyền chính đáng của mỗi người. Xây dựng trường học hạnh phúc được lấy cảm hứng từ mô hình “Happy School” của UNESCO, mô hình "Trường học hạnh phúc" bắt đầu triển khai thí điểm ở nước ta vào tháng 4/2018 và sau đó nhanh chóng được nhân rộng trong nhiều cơ sở giáo dục đào tạo trên cả nước. Năm học 2023 - 2024, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bắc Giang đã ban hành kế hoạch xây dựng mô hình “Trường học hạnh phúc” tới 100% các nhà trường và các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh, bao gồm các tiêu chí như: Xây dựng môi trường lành mạnh trong các nhà trường, không để xảy ra các hiện tượng vi phạm đạo đức nhà giáo, bạo lực học đường; tập thể nhà giáo, cán bộ quản lý, học sinh chung sức thi đua xây dựng môi trường văn hóa trong sáng, lành mạnh, thân thiện, đoàn kết, nhân ái, sáng tạo, tiến bộ. Trong thời gian qua đã xảy ra rất nhiều vụ việc đau lòng liên quan đến giáo dục, không chỉ gây nhức nhối trong dư luận mà còn gây hoang mang cho học sinh và trăn trở lo lắng cho nhiều giáo viên và nhà trường, như vụ cô giáo NTP Trường THPT Đa Phúc (Sóc Sơn, Hà Nội), đã phạt nữa học sinh quỳ đến kiệt sức vì mua bánh sinh nhật cho lớp không đúng địa chỉ cô đưa hay vụ việc mới đây nhất là hình ảnh và clip của cô giáo ở Tuyên Quang bị nhóm học sinh khóa chốt cửa trong lớp, dùng những lời lẽ và hành động xúc phạm khiến cô giáo ngất xỉu Từ những sự việc đau lòng trên, đã đặt ra một vấn đề mang tính cấp bách ngay lúc này là làm thế nào để trường học trở thành một môi trường giáo dục lí tưởng, thực sự là ngôi nhà thứ hai của các em. Làm thế nào để mỗi ngày tới trường là một ngày vui của cả thầy và trò và làm thế nào để nhiệm vụ giáo dục trở nên “ cao quý” đúng nghĩa được trò và mọi người tôn trọng. 2
3. Chương trình giáo dục phổ thông 2018 nhằm hướng đến giáo dục con người phát triển toàn diện về đức, trí, thể, mĩ, hình thành và phát triển những phẩm chất năng lực cần có của con người trong thời đại mới. Để người học được phát triển toàn diện, thì phải được học tập trong một môi trường an toàn, thân thiện, thầy tích cực, trò chăm ngoan, mối quan hệ giữa thầy và trò, giữa trò với trò phải dựa trên tình yêu thương, sự tôn trọng và bình đẳng. Để xây dựng một trường học hạnh phúc, trước hết cần xây dựng lớp học hạnh phúc, thầy hạnh phúc, trò hạnh phúc sẽ góp phần hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ giáo dục của nhà trường. Viết về đề tài này hiện nay rất ít tài liệu và mang tính cụ thể gắn với học sinh THPT. Là một giáo viên chủ nhiệm tôi luôn tâm huyết với những câu hỏi làm thế nào để thấu hiểu các em? Làm thế nào để các em có thể cởi mở sẻ chia? Làm thế nào để các em tiến bộ hơn mỗi ngày? làm thế này để các em hạnh phúc hơn mỗi ngày khi đến lớp? Chính vì lẽ đó tôi tiến hành triển khai đề tài “ Một số biện pháp xây dựng lớp học hạnh phúc trong công tác chủ nhiệm học sinh nội trú ”, góp phần hoàn thiện mô hình xây dựng trường học hạnh phúc. 6. Mục đích của giải pháp sáng kiến Nghiên cứu đề tài này tạo điều kiện và cơ hội cho bản thân tôi được tự tìm hiểu, trang bị những kiến thức, năng lực học hỏi trau dồi kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm. Xây dựng lớp học hạnh phúc sẽ giúp các em được giáo dục bằng tình yêu thương và sự tôn trọng. Dùng chính tình yêu thương, những hành động thiết thực, để kịp thời phát hiện những sai lệch trong nhận thức, tư tưởng, giúp các em hòa đồng, thoải mái trao đổi tâm tư tình cảm. Giúp các em cảm nhận được tình yêu thương, sự chân thành và tâm huyết của thầy cô chủ nhiệm, cũng như thầy cô nói chung. Để rút ngắn khoảng cách giữa thầy trò, giúp tình cảm thầy trò thêm gắn kết, đạt được mục tiêu giáo dục của chương trình mới đã đề ra. Từ đó góp phần thực hiện mục tiêu xây dựng trường học hạnh phúc của nhà 3
4. trường được thành công, nâng cao uy tín và thương hiệu nhà trường, tạo niềm tin vững chắc cho các thế hệ học sinh và phụ huynh. Hoàn thành sứ mệnh giáo dục con người đáp ứng thời đại mới, con người có trí, đức, thể mĩ, có định hướng nghề nghiệp trong tương lai. 7. Nội dung: 7.1.Thuyết minh giải pháp mới hoặc cải tiến * Biện pháp 1: GVCN Tổ chức hoạt động giáo dục từ trái tim Các em không chỉ được học tri thức phổ thông mà còn học cách chia sẻ, yêu thương, biết nói lời cảm ơn, bồi dưỡng tình yêu, khát vọng và ước mơ. Cái gốc của sự thành công chính là lòng biết ơn. Khi các em biết ơn cuộc sống, biết ơn cha mẹ đã sinh thành ra mình, biết ơn thầy cô đã dạy cho ta những bài học tri thức, biết ơn các bạn đã cho ta sự sẻ chia, gắn kết và nguồn động lực, biết ơn Đảng và nhà nước đã quan tâm, hỗ trợ chế độ đãi ngộ đặc biệt cho các em, khi đó các em sẽ biết trân trọng những gì mình đang có, sẽ biết phấn đấu để trưởng thành, đạt được ước mơ hoài bão của mình. Đặc biệt trong môi trường tập thể, sống và sinh hoạt tập thể trong điều kiện xa gia đình các em cần biết yêu thương, đùm bọc hỗ trợ nhau trong học tập, trong đời sống thường ngày, để cùng nhau chia sẻ và tháo gỡ những trở ngại khó khăn. Hãy coi trường học là nhà, thầy cô là cha mẹ, bạn bè là anh em. Khi ấy các em sẽ được sống trong một môi trường chan chứa tình yêu thương chứ không còn là môi trường xa lạ. "Chân thành sẽ chạm tới trái tim và hạnh phúc bắt nguồn từ sự tự tế ", chính vì vậy, tôi luôn chủ động tìm hiểu gần gũi học sinh để đón nhận những chia sẻ của các em dựa trên nguyên tắc tôn trọng cảm xúc của các em. Bởi chỉ khi xuất phát từ sự tôn trọng học sinh, thì ta mới thu ngắn được khoảng cách thầy trò, để học sinh có thể thoải mái bầy tỏ suy nghĩ, tâm tư, nguyện vọng, những vướng mắc trong cuộc sống. 4
5. Để từ đó ta thấu hiểu học trò, phân tích và uốn nắn các em khi có những vấn đề trong học tập và cuộc sống. Độ tuổi các em có những cảm xúc mong manh, dễ vỡ, sẽ có những rung động đầu đời với bạn khác giới, sẽ có những suy nghĩ bồng bột, nông cạn. Vì vậy, khi chạm tới trái tim các em, các em sẽ mạnh dạn chia sẻ, mạnh dạn bày tỏ quan điểm và coi giáo viên chủ nhiệm như người mẹ thứ hai, là điểm tựa tinh thần. “ Lớp học từ trái tim” là một hành động thiết thực mà tôi cùng các em đã thực hiện. Hãy nói lời yêu thương và biết ơn cha mẹ, bởi cha mẹ đã cho ta hình hài từ một thiên thần, nuôi dưỡng ta lớn khôn mỗi ngày, biết ơn thầy cô – cha mẹ thứ hai đã cho ta kiến thức, bồi dưỡng tâm hồn và những bài học kĩ năng trong cuộc sống, những định hướng nghề nghiệp cho tương lai, biết ơn truyền thống nhà trường đã vun đắp và chấp cánh những ước mơ, khát vọng được bay cao, bay xa. Lời nói ấy không phải lúc nào các em cũng có cơ hội để nói với cha mẹ của mình, với thầy cô và mái trường. Tôi đã lựa chọn những dịp đặc biệt để cùng các em tham gia: 20/10, 20/11, 22/12... Họat động này đã nhận được sự hưởng ứng đông đủ, tích cực từ các em và đem lại hứng thú, sự hứng khởi cho các em và cả phụ huynh học sinh. Cả lớp cùng hát và múa bài hát “ Thiên thần” tặng mẹ, bày tỏ lòng biết ơn nhân 5
6. ngày 20/10 *. Biện pháp 2: GVCN phân luồng đối tượng học sinh Có thể nói giáo viên chủ nhiệm là linh hồn của lớp học, là người hiệu trưởng thu nhỏ trong mô hình lớp học. Vì vậy để thực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục, để các em đón nhận và coi là người mẹ thứ hai của mình, có thể sẵn lòng, cởi mở, sẻ chia mọi vấn đề. Thì giáo viên chủ nhiệm phải thực sự nắm bắt được thông tin của từng học sinh về tâm lí, hoàn cảnh gia đình, tính cách của các em. K.Đ. USin XKi đã nói: “Muốn giáo dục con người về mọi mặt thì phải hiểu con người về mọi mặt”. Nhận thức rõ điều đó trong quá trình giáo dục học sinh, tôi luôn cố gắng tìm hiểu thông tin để nắm được đặc điểm tính cách, hoàn cảnh gia đình, các mối quan hệ xã hội của các em. Dựa trên tình hình cụ thể của lớp chủ nhiệm, tôi đã tìm ra một số biện pháp phù hợp với lớp. Ngay từ đầu năm học chúng tôi đã phân loại học sinh và tìm hiểu hoàn cảnh gia đình của học sinh, đề ra biện pháp thích hợp nhằm hướng các em đã có thành tích thì phát huy, những học sinh có cá tính, hạn chế thì cần khắc phục. Việc phân luồng đối tượng học sinh của lớp chủ nhiệm được tiến hành bằng nhiều cách khác nhau, thông qua nhiều luồng ý kiến và thu thập, bổ sung trong suốt quá trình học tập và được lưu trữ trong cuốn sổ tay chủ nhiệm. Ngay từ khi được giao làm công tác chủ nhiệm lớp 11A tôi đã tiến hành tìm hiểu hoàn cảnh, đặc điểm tâm sinh lý, nhân cách, những ưu điểm, hạn chế của từng học sinh thông qua các biện pháp: tìm hiểu tình hình gia đình học sinh như trình độ học vấn, nghề nghiệp của cha mẹ học sinh, hoàn cảnh, mức sống, phương pháp giáo dục và những đặc điểm khác; tìm hiểu học sinh về chất lượng học tập, đặc điểm cá biệt, thực trạng về tính chuyên cần, về phương pháp học tập, kết quả học tập, ý thức rèn luyện ở các lớp trước; gặp giáo viên chủ nhiệm cũ, giáo viên bộ môn để nắm bắt tình hình chung, tình hình của 6
7. từng học sinh; thu tập thông tin của các em qua việc kiểm tra hồ sơ dữ liệu; thông qua phiếu điều tả thông tin. *. Biện pháp 3 : GVCN xây dựng nội quy lớp học đảm đảm bảo tính công bằng, dân chủ Có thể nói tính kỷ luật (self-discipline) là một trong những đức tính quan trọng và cần thiết nhất đối với cuộc sống của mỗi người. Khả năng tự kỷ luật bản thân có thể mang lại lợi ích thiết thực cho chúng ta trong nhiều khía cạnh, từ những khía cạnh như học tập, công việc, đến những điều như sức khỏe tinh thần và khả năng tận hưởng cuộc sống. Đặc biệt với học sinh cần phải có tính kỉ luật, ngoài việc chấp hành các nội quy, quy định của nhà trường, nhà nước. Lớp học cũng cần xây dựng những nội quy để giúp các em nâng cao ý thức trách nhiệm chấp hành tốt nội quy. Nội quy xây dựng tại lớp sẽ tạo tiền đề để thi đua giữa các cá nhân, giữa các tổ trong một tập thể với nhau. Xưa cha ông ta từng nói “ dạy con từ thủa còn thơ” câu nói này quả là không sai. Do đó ngay từ đầu năm học tôi bắt đầu xây dựng dự thảo nội quy thi đua của lớp sau đó đưa ra thảo luận trước lớp và lấy ý kiến của học sinh để hoàn thiện, thông qua cuộc họp PHHS đầu năm và đưa vào thực hiện. Nội quy của lớp được xây dựng dựa trên nội quy quy định của nhà trường, quy định về nền nếp, tác phong, sinh hoạt tập 7
8. thể. Việc xây dựng nội quy lớp học cũng đã thể hiện tính dân chủ, tôn trọng ý kiến và quyền bình đẳng thảo luận từ chính phía học sinh. Thông qua bản nội quy thi đua của lớp nhằm giáo dục các em về ý thức chấp hành về nội quy, quy định của lớp cũng như của nhà trường đồng thời tạo động lực, cơ sở để các em phấn đấu. Trong nội quy không chỉ có mục trừ điểm lỗi vi phạm, mức độ xử lý mà còn có cả phần cộng điểm đối với mỗi cá nhân, cụ thể như cộng điểm cho cán sự lớp hoàn thành tốt nhiệm vụ, cộng điểm cho cá nhân có thành tích trong học tập, phong trào, rèn luyện tốt và quy định mức độ xếp loại hạnh kiểm tuần từ 120 điểm trở lên là tốt, từ 90 điểm trở lên đạt khá, 70 điểm trở lên xếp loại Trung Bình, dưới 70 xếp loại Yếu. Điểm nền của các cá nhân là 100 điểm như nhau. Với phương châm “ Kỉ luật tích cực không phải sự trừng phạt mà sự tôn trọng” do đó tất cả 35 học sinh trong lớp 11A đều nhất trí và nắm chắc quy định, mức độ trừ điểm thi đua khi vi phạm và hình phạt đi kèm. Các em sẽ không lấy đó làm áp lực mà lấy đó động lực, khuôn phép để phấn đấu vì thi đua của cá nhân, của tập thể, góp phần hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ năm học của lớp. Khi một học sinh mắc lỗi tôi sẽ tiến hành xứ lý theo các bước như sau: B1. Kịp thời nắm bắt thông tin từ nhiều luồng B2. Gặp gỡ riêng học sinh để trao đổi, tìm hiểu lí do. B3. Phân tích mức độ vi phạm, định hướng để học sinh tự nhận thức được hành vi của mình B4. Có hình phạt tích cực: cho đi lao động, vệ sinh ( Trồng cây, tưới cây, vệ sinh khu vực ) 8
9. Nội quy chấm thi đua của lớp sau khi thảo luận và đưa vào thực hiện *. Biện pháp 4 : GVCN tổ chức hoạt động vinh danh nhằm ghi nhận và khích lệ tinh thần của các em trong học tập và rèn luyện. “Trăm đồng tiền công không bằng một đồng tiền thưởng”, câu nói ấy vẫn còn giữ nguyên giá trị trong mọi hoàn cảnh, đặc biệt trong môi trường giáo dục. Thưởng không phải nhằm mục đích thương mại hóa thi đua, mà đó là sự ghi nhận kết quả đạt được, là sự khích lệ tinh thần học tập, rèn luyện đồng thời tạo động lực thi đua học tốt, rèn luyện tốt cho các em trong một tập thể. Ngay từ đầu năm học giáo viên chủ nhiệm đã xây dựng nội quy của lớp trong đó có phần khen thưởng theo từng đợt thi đua của nhà trường. Nguồn tiền được trích từ quỹ khuyến học của hội cha mẹ học sinh tập thể lớp 11A. Để nhân thêm sự ghi nhận và vinh dự khi được nhận thưởng, GVCN đã tiến hành trao thiệp vinh danh từng cá nhân trên trang Page của lớp và kèm theo đó là một phần quà nho nhỏ, đây là một việc làm tưởng chừng như đơn giản, bình thường nhưng học 9
10. sinh lại vô cùng thích thú, lấy đó làm tự hào, hãnh diện đăng khoe với gia đình bạn bè, thêm khích lệ và tự tin phấn đấu trong học tập, rèn luyện. Từ đó thêm động lực khích lệ các em cùng tiến bộ. Về nội dung khen thưởng thì vô cùng đa dạng: khen thành tích trong các kì thi giữa kì, khen rèn luyện, khen tích cực đóng góp cho tập thể. Mỗi lần được khen các em được khen đều phấn khởi, thích thú, còn các em chưa được khen lấy đó làm động lực để phấn đấu. Mặc dù với số tiền khen thưởng không nhiều, nhưng đã thể hiện sự quan tâm động viên kịp thời của phụ huynh học sinh. Để từ đó các em nhận thức được rằng, trong hành trình học tập, chinh phục tri thức và theo đuổi ước mơ của mình luôn có cha mẹ đồng hành và thầy cô bên cạnh. Từ đó các bạn học sinh sẽ thấy yên tâm và có thêm động lực phấn đấu. GVCN khen thưởng giữa kì và vinh danh học sinh cuối học kì 1 năm học 2023-2024 *. Biện pháp 5: GVCN xây dựng mô hình học nhóm trong giờ tự học nhằm phát huy năng lực tự chủ và tự học cho học sinh. Mục tiêu của chương trình GDPT 2018 nhằm giúp người học hình thành và phát triển những phẩm chất và năng lực cần có của con người thời đại mới. Đặc biệt, người được hình thành và phát triển những năng lực cốt lõi, trong đó có năng lực tự 10
11. chủ và tự học. Chính vì vậy trong công tác chủ nhiệm, tôi luôn chú trọng các hoạt động giáo dục góp phần hình thành năng lực và phẩm chất cần có cho các em đáp ứng yêu cầu của chương trình đổi mới và con người trong thời đại mới. Học tập là nhiệm vụ, là mục tiêu quan trọng của mỗi học sinh. Tuy nhiên để học tập đạt kết quả cao thì mỗi học sinh cần có phương pháp học tập khoa học và đúng đắn. Trước hết mỗi học sinh cần nêu cao tinh thần tự học, tự nghiên cứu và có trách nhiệm hoàn thành nhiệm vụ học tập khi được giao, ngoài việc học trên lớp, học từ thầy cô thì một trong những phương pháp học tập hiệu quả chính là hoạt động học nhóm “ Học thầy không tày học bạn”. Đây chính là phương pháp học mọi lúc mọi nơi hiệu quả nhất. Thời gian nội trú của các em lớp 11 chủ yếu học chính khóa buổi sáng, còn lại thời gian buổi chiều và buổi tối chủ yếu là tự học. Nếu không có mô hình học nhóm hỗ trợ nhau thì những bạn học yếu học kém sẽ gặp khó khăn trong việc thực hiện nhiệm vụ học tập, có thể dẫn đến việc chán học và không hoàn thành nhiệm vụ học tập được giao. Nắm bắt được thông tin trong lớp học, bản thân tôi đã kịp nắm bắt được những bạn học trội của từng bộ môn và tiến hành phân công nhiệm vụ cụ thể: Bạn Lê Hoàng và Thịnh sẽ chịu trách nhiệm hướng dẫn giảng giải cho các bạn học sinh trong lớp về các môn: Toán, Lý, Hóa; bạn Dung chữa bài và hướng dẫn các bạn môn Lịch sử, bạn Tâm hướng dẫn và giảng bài cho các bạn môn KTPT, bạn Vân Anh hướng dẫn và giải đáp bài môn Ngữ Văn . Để thực hiện tốt nhiệm vụ hỗ trợ nhau trong học tập, yêu cầu các bạn đều phải hoàn thành nhiệm vụ, phải luyện đề và làm đề cương. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ các bạn được giao nhiệm vụ sẽ đứng lên chữa bài, giải thích và trả lời các câu hỏi mà các bạn trong lớp băn khoăn, những câu hỏi khó sẽ tổng hợp lại và hỏi giáo viên bộ môn . Để đảm bảo cho kiến thức chữa bài được chính xác, những học sinh được giao nhiệm vụ sẽ chủ động gặp thầy cô để hỏi và tìm lời giải cho những vấn đề kiến thức chưa rõ. 11
12. Từ khi thực hiện hoạt động nhóm hỗ trợ trong học tập, hoạt động tự học của các bạn học sinh trong lớp diễn ra sôi nổi, giờ từ học không còn nhàm chán, ai làm việc người đó nữa. Các bạn trong lớp cũng hứng thú học tập, các bạn được giao nhiệm vụ thì trở nên say mê nghiên cứu và giả bài, giảng kiến thức cho các bạn. Không khí giờ tự học không còn căng thẳng mệt mỏi nữa mà trở nên thoải mái, cỏi mở trao đổi hơn rất nhiều. Các bạn học kém hơn mạnh dạn hỏi bài, không còn tình trạng “ giấu dốt”. Và đây cũng là một phương pháp khá hiệu quả, kết quả được khẳng định qua các giờ dạy trên lớp, được thầy cô dánh giá, lớp có ý thức học và tiến bộ hơn rất nhiều, kết quả bài khảo sát và kiểm tra định kì đều khả quan. Thông qua giờ tự học các bạn học sinh đã trở nên gắn kết về mặt tình cảm, biết cách chia sẻ và dộng viên nhau trong học tập, những bạn học kém cũng trở nên mạnh dạn và thẳng thắn hỏi bài. Từ đó các em luôn chủ động, tích cực thực hiện những công việc của bản thân trong học tập và trong cuộc sống, các bạn còn ỷ lại biết vươn lên tự lực. Từ đó các bạn có trách nhiệm với bản thân, trách nhiệm với nhiệm vụ học tập và dần sẽ có những định hướng nghề nghiệp cho bản thân. Mô hình học nhóm diễn ra sôi nổi trong giờ tự học buổi tối *. Biện pháp 6: GVCN sát sao lớp, đối xử công bằng với học sinh và phối 12
13. hợp chặt chẽ với PHHS Các em tuy có lớn nhưng chưa có khôn, ở độ tuổi nửa người lớn và thích thể hiện cá tính, có những suy nghĩ bồng bột và hành động nông cạn. Chính vì vậy trong công tác chủ nhiệm, thầy cô đích thị phải đóng vai là vừa là người thầy vừa là cha mẹ thứ hai của các em. Đặc biệt ở môi trường nội trú. Trong đó sự sát sao, quan tâm là quan trọng nhất. + GVCN luôn sát sao trong mọi hoạt động phong trào của lớp, của từng cá nhân. GVCN chủ động nắm bắt kế hoạch đầu năm của Nhà trường và Đoàn thanh niên, kế hoạch trong các đợt thi đua, trong các hoạt động phong trào tập thể. Từ đó lên kế hoạch hoạt động cho tập thể lớp, cùng lên ý tưởng và triển khai hoạt động, cùng tham gia trong các hoạt động của các em, vì đây là cơ hội để cô trò được trải nghiệm, gắn kết và thấu hiểu nhau hơn. Thông qua đó khích lệ học sinh thực hiện nhiệm vụ ngoài các giờ học chính khoá, khích lệ các em phát huy năng lực, sở trường của bản thân. Để làm được việc này hiệu quả cần thực hiện các bước sau: B1: Cô trò cùng lên ý tưởng và hoạch toán B2. Phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng nhóm, từng thành viên B3. Cùng bắt tay vào làm, GVCN giám sát, động viên và khích lệ B4. GVCN kiểm duyệt nội dung: bài thuyết trình, cách trưng bày, . Chính nhờ sự sát sao trong từng họat động phong trào của lớp của tập thể nhà trường. Các em đã có cơ hội thể hiện bản thân, hứng thú và tích cực tham gia các hoạt động, kết quả đã thu lại những thành quả đáng khích lệ. + Là GVCN, tôi luôn sát sao trong mọi vấn đề học tập, nền nếp, lao động, phong trào của học sinh. Từ đó kịp thời nắm bắt tư tưởng, tâm lý của từng học sinh. Kịp thời uốn nắn những vi phạm, những hành vi chưa chuẩn mực, giúp các em thực hiện tốt nội quy, quy định của nhà trường, nội quy quản sinh, phòng ở kiểu mẫu. Sự sát sao cũng là sự đồng hành cùng các em, định hướng cho các em hành vi đúng đắn, 13
14. điều nên và không nên làm. Khi GVCN sát sao được mọi họat động của tập thể lớp, của cá nhân sẽ có đánh giá khách quan và chính xác nhất, từ đó thể hiện sự tôn trọng và công bằng cho học sinh. Các em sẽ thấy đó làm răn, lấy đó làm gương mà phấn đấu, luôn cảm thấy được sự quan tâm, đồng hành và yêu thương của cô chủ nhiệm. Hoạt động “ Vui tết Trung Thu” và “ Hội trại kỉ niệm 30 năm thành lập trường” + Tôi luôn sát sao trong đời sống tập thể sinh hoạt, quan tâm tới sức khỏe, tâm lý, tư tưởng của học sinh. Lắng nghe những tâm tư, nguyện vọng, những băn khoăn trăn trở của các em. Động viên các em, cùng tháo gỡ những khó khăn khúc mắc. Tôi thường xuyên thăm phòng ở, thăm các bữa ăn để hỏi han, động viên các em kịp thời. Những hành động trên sẽ rút ngắn khoảng cách giữa giáo viên chủ nhiệm và các em. 14
15. GVCN thăm bữa ăn của các em học sinh + Tất cả vì mục tiêu giáo dục học sinh, giúp các em có phát triển trí, đức, thể, mĩ. Công tác giáo dục sẽ đạt hiệu quả tốt nhất khi có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội. Đặc biệt trong công tác chủ nhiệm, để đạt hiệu quả giáo dục và đạt mục tiêu nhiệm vụ năm học mà nhà trường đề ra, GVCN phải có mối quan hệ chặt chẽ với PHHS. Việc phối hợp chặt chẽ với PHHS thể hiện được trách nhiệm của gia đình, sự quan tâm và khích lệ kịp thời dành cho học sinh. Trong năm học này, ngoài hoạt động họp PHHS đầu năm theo kế hoạch giáo dục của nhà trường. Lớp 11A vẫn luôn duy trì thông tin liên lạc, chia sẻ, triển khai và phản ánh ý kiến qua nhóm zalo của lớp, qua điện thoại và gặp gỡ trực tiếp một số phụ huynh học sinh. Thông qua hoạt động này nhằm tạo mối quan hệ gắn kết giữa nhà trường và cha mẹ, đồng thời khẳng định vai trò của cha mẹ trong hoạt động giáo dục của nhà trường, tránh những trường hợp phụ huynh phó thác hoàn toàn con em mình cho thầy cô và nhà trường. *. Biện pháp 7: GVCN đổi mới và nâng cao hiệu quả của tiết sinh hoạt lớp, 15
16. tăng cường giáo dục đạo đức, giá trị sống và kĩ năng sống cho học sinh. Tiết sinh hoạt lớp từ xưa đến nay luôn là nỗi ám ảnh của rất nhiều học sinh. Bởi đây là một giờ vô cùng căng thẳng áp lực, các bạn vi phạm sẽ bị phê bình, nhắc nhở, những bạn không mắc lỗi vẫn cứ ngồi im để nghe “ thiết giảng”. Vậy để tổ chức giờ sinh hoạt lớp làm sao gây được hứng thú cho học sinh, không làm cho giờ sinh hoạt bị căng thẳng hoặc nhàm chán, lôi cuốn học sinh vào những hoạt động tích cực. Thông qua các giờ sinh hoạt lớp, các em bày tỏ, chia sẻ tâm tư, tình cảm và tự đánh giá nhận xét nhau thẳng thắn, tích cực. Các học sinh trong lớp được liên kết lại với nhau, giáo viên gắn bó với học sinh trong một cộng đồng chung để giải quyết những vấn đề của cuộc sống hằng ngày ở nhà trường, ở lớp học. Hiểu rõ được vai trò, ý nghĩa của tiết sinh hoạt trong việc xây dựng lớp học hạnh phúc, chúng tôi luôn cố gắng đa dạng hoá về nội dung và hình thức tổ chức tiết sinh hoạt; thu hút tối đa sự tham gia của học sinh. Tôi đưa ra những “Chuyên đề” phù hợp cho học sinh trong giờ sinh hoạt cuối tuần. Nội dung các chuyên đề gắn với chủ điểm hàng tháng hoặc những vấn đề đang được xã hội quan tâm như môi trường sống, an toàn giao thông; tình bạn; hoặc chọn nghề cho tương lai như thế nào; tự học như thế nào để có kết quả tốt; kinh nghiệm học giỏi bộ môn; khắc sâu kiến thức và phương pháp học tập; làm thế nào để giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc... Dưới sự hướng dẫn, giúp đỡ của GVCN, học sinh được tham gia vào những vai trò và nhiệm vụ khác nhau như người thực thi nhiệm vụ được giao, người tổ chức, người khám phá và đánh giá hoạt động, người điều khiển, dẫn chương trình . Trong giờ sinh hoạt, các em được nói, được hát, được chơi, được thể hiện hết mình nên giờ sinh hoạt đã trở thành sự háo hức, sự chờ đợi đối với các em. Nó thực sự lôi cuốn được cả tập thể lớp. Đây giống như sân diễn, để các em những diễn viên được thể hiện hết mình với tài năng, sở trường vai diễn.Thông qua hoạt động này cũng góp 16
17. phần hình thành và phát triển những năng lực cần có: năng lực hợp tác, năng lực ngôn ngữ, năng lực tư duy, năng lự tự học và tự chủ.. đồng thời giúp bồi dưỡng tình yêu quê hương đất nước, niềm tự hào về truyền thống của dân tộc và ý thức trách nhiệm của những con người trong thời đại mới. Tôi đã xây dựng chi tiết và cụ thể kế hoạch sinh hoạt lớp theo 9 chủ đề sinh hoạt ứng với 9 tháng: - Tháng 9: Tính kỉ luật trong môi trường nội trú - Tháng 10: Tình bạn, tình yêu và gia đình. - Tháng 11: Truyền thống hiếu học và tôn sư trọng đạo. - Tháng 12: Giáo dục an toàn giao thông - Tháng 1: Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. - Tháng 2: Mừng Đảng, mừng xuân. - Tháng 3: Xây dựng tình bạn đẹp, nói không với bạo lực học đường. - Tháng 4: Ôn lại lịch sử truyền thống - Tháng 5: Tư tưởng đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh 17
18. Tiết sinh hoạt lớp chủ đề “An toàn giao thông” và chủ đề “ Bảo tồn ngôn ngữ tiếng nói dân tộc thiểu số” diễn ra sối nổi. *. Phần kết quả đạt được Sau năm học 2022 - 2023 và năm học 2023 - 2024 (đang diễn ra) triển khai việc xây dựng lớp học hạnh phúc tại lớp chủ nhiệm, tôi thu được kết quả sau: STT Mức độ Tháng 9 năm 2023 Tháng 01/ 2024 1 Chưa bao giờ hạnh phúc 2 ( 5.7%) 0 2 Ít khi hạnh phúc 10 ( 28,6%) 0 3 Thỉnh thoảng hạnh phúc 17 ( 48,6%) 7 (20 %) 4 Thường xuyên hạnh phúc 6 ( 17.1 %) 28 (80 %) Biểu đồ: 18
19. Nhìn vào biểu đồ trên cho ta thấy, tỉ lệ học sinh thường xuyên hạnh phúc tăng cao hơn rất nhiều và không còn học sinh chưa bao giờ hạnh phúc, điều đó chứng tỏ rằng giáo viên chủ nhiệm xây dựng lớp học dựa trên tiêu chuẩn hạnh phúc của học sinh đã bước đầu có được sự thành công. Kết quả học tập học kì 1 năm học 2023 – 2024 và kết qảu năm học 2022-2023 TT Xếp loại Năm học 2022-2023 Học kì 1 Năm học 2023-2024 1 Tốt 4 5 (14,3%) 2 Khá 25 (71,4%) 25 (71,4%) 3 Đạt 6 5 (14,3%) 4 Chưa Đạt 0 0 Qua một thời gian áp dụng những phương pháp trên, tôi nhận thấy lớp học đã đạt được những kết quả như sau: 19
20. - Nề nếp lớp học ngày một tốt hơn, quy củ hơn. Học sinh tự giác trong học tập và các hoạt động của Đoàn, nhà trường phát động. Kết quả được thể hiện rõ nhất trong bản tổng kết thi đua tuần, tháng và bản kiểm tra nội vụ. Nếu năm học trước các em chưa bao giờ được xếp vị trí thứ nhất tuần, thứ ba tuần thì năm nay các em đã nỗ lực đạt được điều đó. - Học sinh tích cực, sôi nổi, hòa đồng và thân thiện. Học sinh biết tạo màu sắc riêng cho lớp học. Các em yêu trường, yêu lớp hơn nhiều hơn, cảm thấy vui vẻ, hạnh phúc khi đến lớp và thích đến lớp nhiều hơn. Từ đó, các em tích cực học tập, hăng hái xây dựng phát biểu bài cũng như tham gia vào các hoạt động tập thể, nêu cao ý thức xây dựng tập thể vì tập thể. - Kỹ năng giao tiếp của các em trôi chảy, lưu loát hơn; có kĩ năng ứng xử và giao tiếp với thầy cô trong nhà trường; các em tự tin hơn trong giao tiếp, học tập, mạnh dạn trao đổi những khó khăn vướng mắc với giáo viên chủ nhiệm, thầy cô bộ môn. - Học sinh ý thức được tinh thần trách nhiệm trong các hoạt động, phong trào thi đua của lớp; tinh thần đoàn kết, kĩ năng hợp tác và khả năng làm việc theo nhóm hiệu quả cao hơn. Tập thể trở nên năng nổ, nhiệt tình, học tốt, hoạt động tốt. Tất cả các phong trào do Trường và Đoàn tổ chức, tôi luôn khuyến khích, đồng hành và tạo điều kiện để học sinh được tham gia, tham gia hết mình chứ không phải tham gia một cách đối phó. Tập thể đã đạt được một số giải phong trào đáng tự hào như: giải Khuyến khích mâm cỗ Trung thu, giải Khuyến khích hội trại, giải Ba cuộc thi gói bánh chưng, giải Nhất nhảy bao bố đơn nam, giải Khuyến khích nhảy bao bố đôn nữ, giải Ba nam đi xe đạp chậm, so với năm trước thì kết quả đạt được của các em vượt trội hơn hẳn. 7.2.Thuyết minh về phạm vi áp dụng sáng kiến Đề tài hướng đến xây dựng mô hình lớp học hạnh phúc trong công tác chủ nhiệm học sinh nội trú và được thực nghiệm tại lớp 11A, từ tháng 9/2023- 5/2024. 20