Đề cương ôn tập giữa học kì II GDCD 8

Nội dung text: Đề cương ôn tập giữa học kì II GDCD 8

1. ÔN TẬP GDCD 8-KI 2 BÀI 7-10 (PHẦN 1) Câu 1: Thế nào là bạo lực gia đình? Bạo lực gia đình để lại những hậu quả gì? Trả lời: - Bạo lực gia đình được hiểu là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, kinh tế đối với thành viên khác trong gia đình. - Bạo lực gia đình để lại những hậu quả như: + Gây ảnh hưởng xấu đến hạnh phúc gia đình và trật tự xã hội. + Gây thương tích về thân thể, thậm chí gây tử vong. + Làm tổn thương về tinh thần đối với những người bị bạo lực. Câu 2: Em hãy cho biết khái niệm của kế hoạch chi tiêu là gì? Trả lời: Kế hoạch chi tiêu xác định các khoản chi tiêu dựa trên những nguồn lực hiện có để thực hiện những mục tiêu tài chính của cá nhân, gia đình. Câu 3: Em hãy cho biết các nguy cơ dẫn đến tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại. Trả lời: Có nhiều nguy cơ dẫn đến tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại như: thiết bị điện quá tải; rò rỉ khí ga; thiết bị điện kém chất lượng; nắng nóng kéo dài; nguyên vật liệu xây dựng dễ cháy; trang, thiết bị phòng cháy, chữa cháy không đảm bảo; chế biến, bảo quản thực phẩm sai cách; cất giấu vũ khí trong nhà; sấm sét khi mưa giông, Câu 4: Lao động là gì? Lao động có ý nghĩa như thế nào? Trả lời: - Lao động là hoạt động có mục đích của con người nhằm tạo ra của cải vật chất và các giá trị tinh thần cho xã hội. - Lao động là hoạt động chủ yếu, quan trọng nhất của con người, là nhân tố quyết định sự tồn tại, phát triển của đất nước và nhân loại. Câu 5: Theo em, người có mặt ở nơi xảy ra bạo lực gia đình có trách nhiệm như thế nào? Trả lời: - Tùy theo tính chất, mức độ của hành vi bạo lực và khả năng của mình buộc chấm dứt ngay hành vi bạo lực gia đình và cấp cứu nạn nhân bạo lực gia đình. - Ngăn cản hành vi bạo lực gia đình đang xảy ra, báo với cơ quan có thẩm quyền đến để chứng kiến vụ việc, bắt giữ người có hành vi bạo lực để chờ cơ quan công an đến giải quyết. Câu 6: Em hãy đọc các nhận định sau đây: 1. Mỗi người đều nên thiết lập kế hoạch chi tiêu cụ thể cho bản thân. 2. Việc lập kế hoạch chi tiêu chỉ dành cho những người có mức thu nhập bấp bênh. Em hãy cho biết từng nhận định trên là đúng hay sai. Giải thích lí do. Trả lời: 1. Nhận định đúng. Mỗi người cần thiết lập kế hoạch chi tiêu cho bản thân để có thể chi tiêu một cách hợp lí, cân đối được các khoản tài chính cần thiết và tránh được các khoản chi tiêu không thiết yếu. 2. Nhận định sai. Vì không chỉ người có thu nhập thấp mà đối với cả những người có thu nhập cao, nếu chúng ta không có một kế hoạch chi tiêu hợp lí thì việc tiêu tiền vô độ sẽ có lúc rơi vào tình trạng khó khăn.
2. Câu 7: Các bạn trong những bức tranh trên đã làm gì khi xảy ra bạo lực gia đình? Trả lời: - Bức tranh 1: Khi xảy ra bạo lực gia đình, bạn học sinh nam đã nhờ sự trợ giúp, can thiệp của những người lớn đáng tin cậy khác. - Bức tranh 2: Bạn học sinh nữ đã khuyên nhủ bố mẹ không nên tranh cãi nữa. - Bức tranh 3: Khi xảy ra bạo lực gia đình, bạn học sinh nữ đã nhờ sự trợ giúp, can thiệp của người thân. Câu 8: Em hãy cho biết trách nhiệm của công dân trong việc phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại. Trả lời: Trách nhiệm của công dân trong việc phòng ngừa tai nạn, vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại: + Tự giác tìm hiểu và thực hiện nghiêm chỉnh các quy định của pháp luật về phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy nổ và các chất độc hại như: không tham gia vào các hoạt động sản xuất, tàng trữ, buôn bán, sử dụng trái phép các loại vũ khí, chất cháy, nổ...; không đốt pháo, không đốt lửa gần khu vực để xăng, ga...; không nghịch, cưa bom, mìn, đạn pháo để lấy thuốc... + Thường xuyên tuyên truyền, vận động nhắc nhở mọi người xung quanh cẩn thận trong mọi hành vi, việc làm để không xảy ra các tai nạn đáng tiếc do vũ khí, các chất cháy, nổ và độc hại gây ra. + Tố cáo những hành vi vi phạm hoặc xúi giục người khác vi phạm các quy định về phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy nổ và các chất độc hại. Câu 9: Thế nào là hợp đồng lao động? Trả lời: - Để thiết lập quan hệ lao động, người lao động và người sử dụng lao động phải kí kết một văn bản, gọi là hợp đồng lao động. - Hợp đồng lao động là sự thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động về việc làm có trả công, điều kiện lao động, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong quan hệ lao động. Câu 10: Em đồng tình hay không đồng tình với ý kiến nào dưới đây? Vì sao? 1. a) Bạo lực gia đình chỉ gây nên đau đớn về thể xác cho nạn nhân. 2. b) Bạo lực gia đình gây nên những tổn hại về kinh tế cho gia đình và xã hội. 3. c) Người gây ra hành vi bạo lực gia đình chỉ bị xã hội lên án chứ không bị pháp luật trừng phạt. Trả lời: - Ý kiến a) Không đồng tình. Vì: bạo lực gia đình gây nên những thương tích về thân thể, thậm chí gây tử vong; làm tổn thương về tinh thần đối với những người bị bạo lực;... - Ý kiến b) Đồng tình. Vì: bên cạnh những tác hại đối với cá nhân; bạo lực gia đình còn gây những ảnh hưởng xấu đến gia đình và xã hội. Ví dụ: làm thiệt hại kinh tế và rạn nứt hạnh phúc gia đình; gây mất trật tự an toàn xã hội, - Ý kiến c) Không đồng tình. Vì: người gây bạo lực gia đình sẽ bị xử phạt theo quy định của pháp luật (mức phạt tùy theo mức độ nghiêm trọng của hành vi vi phạm). Câu 11: Theo em, vì sao chúng ta cần kiểm tra và điều chỉnh lại kế hoạch chi tiêu trong quá trình lập kế hoạch chi tiêu cá nhân? Trả lời: Chúng ta phải kiểm tra và điều chỉnh lại kế hoạch chi tiêu vì:
3. - Trong quá trình thực hiện kế hoạch chi tiêu sẽ xảy ra các tình huống mà chúng ta chưa biết được trước nên cần phải thường xuyên kiểm tra, phát hiện các điểm bất thường và điều chỉnh kịp thời để không làm hỏng kế hoạch đã đề ra. Câu 12: Em đang trên đường đi học về thì phát hiện một nhóm bạn nhỏ xúm lại vây quanh một vật thể lạ. Em sẽ làm gì để giải thích với nhóm bạn về sự nguy hiểm của việc chơi chung với các vật thể lạ? Trả lời: Nếu phát hiện một nhóm bạn nhỏ chơi với các vật thể lạ: - Khuyên các em không nên chơi gần, tò mò tới các vật thể mà mình không rõ là gì. - Những vật thể lạ đó có thể là bom, mìn còn sót lại sau chiến tranh, sẽ vô cùng nguy hiểm nếu các em chơi gần. Câu 13: Em sẽ làm gì nếu ở trong những tình huống: “Bạn T ở cùng với bác họ. Hằng ngày, bác bắt bạn phải thức khuya dậy sớm, lao động nặng nhọc. Vì vậy, đã 14 tuổi mà T còi cọc chỉ như đứa trẻ lên mười.” Trả lời: Nếu là bạn T, em sẽ: + Tâm sự với bác về những suy nghĩ của bản thân, mong bác không bắt mình phải lao động nặng nhọc nữa; hứa với bác: mình vẫn giúp bác những công việc phù hợp với lứa tuổi và sức khỏe. + Nhờ sự trợ giúp của những người thân đáng tin cậy (ông bà, mẹ ruột, các chú, bác,..) hoặc gọi đến tổng đài bảo vệ trẻ em để nhờ sự trợ giúp. + Gọi điện đến cơ sở y tế để điều trị (trong trường hợp cần thiết). Câu 14: Theo em chỉ chọn những món đồ có giá rẻ có phải là cách tốt nhất để thực hiện tốt kế hoạch chi tiêu đã đề ra. Trả lời: - Để thực hiện tốt được kế hoạch chi tiêu đã đề ra chúng ta cần phải thực hiện tốt nhiều yếu tố: đặt ra được thời hạn thực hiện mục tiêu hợp lí, xác định được các khoản cần chi, thiết lập được quy tắc thu chi, cam kết thực hiện kế hoạch đã đề ra, - Việc mua đồ giá rẻ không phải cách tốt nhất để thực hiện kế hoạch chi tiêu nhưng nếu cứ chỉ chú ý mua đồ giá rẻ có thể mua phải các đồ dùng không tốt cho sức khỏe. Câu 15: Theo em, quyền làm việc của công dân được thể hiện như thế nào? Trả lời: - Công dân có quyền làm việc, quyền tự do sử dụng sức lao động đem lại thu nhập cho bản thân và có ích cho xã hội. - Công dân có quyền tạo ra việc làm, bất kì hoạt động lao động tạo ra nguồn thu nhập, không bị pháp luật cấm đều được công nhận là việc làm. - Quyền làm việc là sử dụng sức lao động để làm ra sản phẩm vật chất, tinh thần hoặc thực hiện một dịch vụ nhất định. Câu 16: Theo em, khi phát hiện ra người tàng trữ các chất, vật liệu dễ cháy tại nơi mình đang sinh sống em sẽ xử lí như thế nào? Trả lời: Khi phát hiện ra người tàng trữ các chất, vật liệu dễ cháy ở tại khu dân cư em sẽ xử lí như sau: xem xét tình hình thực tế tại nơi xảy ra vụ việc, báo cho cơ quan chức năng, chính quyền địa phương phụ trách để xử lí vấn đề.
4. Câu 17: Hãy cho biết ý kiến của em về hai quan niệm dưới đây và giải thích vì sao? 1. a) Lao động là hoạt động sử dụng sức lao động để tạo ra thu nhập. 2. b) Chỉ những hoạt động tạo ra của cải vật chất và các giá trị tinh thần cho xã hội mới là lao động. Trả lời: - Em đồng ý với ý kiến (b). - Bởi vì: Lao động là hoạt động có mục đích của con người nhằm tạo ra của cải vật chất và các giá trị tinh thần cho xã hội. Câu 18: Theo em, một đứa trẻ sinh ra trong một gia đình có mầm mống của bạo lực gia đình, phải chứng kiến các hành động bạo lực từ nhỏ. Khi lớn lên đứa trẻ ấy sẽ như thế nào? Trả lời: Những ảnh hưởng của bạo lực gia đình tới trẻ nhỏ: - Ảnh hưởng tới sức khỏe và tâm lí của trẻ nhỏ. - Những hành vi bạo lực trực tiếp lên trẻ nhỏ có thể làm ảnh hưởng đến quá trình phát triển thể chất của trẻ. - Học hỏi từ những người trong gia đình về các thói quen bạo lực, trẻ em vốn học rất nhanh nên những hành vi bạo lực của cha, mẹ có thể làm trẻ bắt chước. - Mất niềm tin vào gia đình, trở nên vô cảm, thờ ơ. Câu 19: Em tán thành với ý kiến nào sau đây: Ý kiến Tán thành Không tán thành a. Sau khi đã lập được kế hoạch cần chi tiêu một cách hợp lí để thực hiện được những mục tiêu đã đề ra. b. Chỉ cần có kế hoạch là chúng ta đã có thể có chi tiêu hợp lí. c. Không cần kiểm tra hay thực hiện thêm bất cứ điều gì sau khi đã lập được kế hoạch chi tiêu. d. Kế hoạch chi tiêu giúp kinh tế gia đình của chúng ta trở nên giàu mạnh hơn. Trả lời: Ý kiến Tán thành Không tán thành a. Sau khi đã lập được kế hoạch cần chi X tiêu một cách hợp lí để thực hiện được những mục tiêu đã đề ra. b. Chỉ cần có kế hoạch là chúng ta đã X có thể có chi tiêu hợp lí. c. Không cần kiểm tra hay thực hiện X thêm bất cứ điều gì sau khi đã lập được kế hoạch chi tiêu.
5. d. Kế hoạch chi tiêu giúp kinh tế gia X đình của chúng ta trở nên giàu mạnh hơn. Câu 20: Trong một lần đứng đợi mua dầu hỏa cho bố ở cửa hàng xăng dầu, em trông thấy một chú vừa đứng chờ vừa hút thuốc lá. Em nên làm gì trong tình huống đó. Trả lời: Khi trông thấy có người đứng hút thuốc lá tại cửa hàng xăng dầu, em sẽ khuyên người đó không nên hút nữa vì cửa hàng xăng dầu chứa rất nhiều chất đốt, dễ cháy nổ; một hành động bất cẩn có thể dẫn đến các tai nạn về cháy nổ thương tâm. BÀI 7 : PHÒNG, CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH (14 câu) 1. NHẬN BIẾT (4 câu) Câu 1. Thế nào là bạo lực gia đình? Bạo lực gia đình để lại những hậu quả gì? Trả lời - Bạo lực gia đình được hiểu là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, kinh tế đối với thành viên khác trong gia đình. - Bạo lực gia đình để lại những hậu quả như: + Gây ảnh hưởng xấu đến hạnh phúc gia đình và trật tự xã hội. + Gây thương tích về thân thể, thậm chí gây tử vong. + Làm tổn thương về tinh thần đối với những người bị bạo lực. Câu 2. Thế nào là bạo lực gia đình? Bạo lực gia đình được thể hiện dưới những hình thức nào? Trả lời - Bạo lực gia đình được hiểu là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, kinh tế đối với thành viên khác trong gia đình. - Hình thức thể hiện của bạo lực gia đình: + Bạo lực về thể chất: là hành vi ngược đãi, đánh đập làm tổn thương tới sức khỏe, tính mạng của thành viên gia đình. + Bạo lực về tinh thần: là những lời nói, thái độ, hành vi làm tổn thương tới danh dự, nhân phẩm, tâm lí của thành viên gia đình. + Bạo lực kinh tế: là hành vi xâm phạm tới các quyền lợi về kinh tế của thành viên gia đình (quyền sở hữu tài sản, quyền tự do lao động...) + Bạo lực về tình dục: là hành vi mang tính chất cưỡng ép trong các quan hệ tình dục giữa các thành viên gia đình, kể cả việc cưỡng ép sinh con. Câu 3. Em hãy nêu những nguyên nhân dẫn đến bạo lực gia đình? Trả lời - Thiếu hiểu biết về pháp luật và bình đẳng giới. - Đói nghèo, áp lực kinh tế, thất nghiệp. - Lạm dụng rượu và chất gây nghiện. - Mất cân đối về quyền lực. - Mối quan hệ không lành mạnh: Ngoại tình, ghen tuông... - Chứng kiến hoặc là nạn nhân bạo lực gia đình từ nhỏ. Câu 4. Em hãy nêu các cách để phòng, chống bạo lực gia đình. Trả lời
6. - Tôn trọng, bình đẳng, chia sẻ, yêu thương các thành viên trong gia đình. - Kiềm chế cảm xúc tiêu cực. - Rời khỏi nơi có nguy cơ xảy ra bạo lực gia đình, nói với người đáng tin cậy để nhờ can thiệp. Không nên dùng lời nói, thái độ tiêu cực để tỏ thái độ thách thức, nhờ người khác can thiệp bằng cách thức tiêu cực. 2. THÔNG HIỂU (4 câu) Câu 1. Theo em, trách nhiệm cảu các thành viên trong phòng, chống bạo lực gia đình là gì? Trả lời - Giáo dục, nhắc nhở thành viên gia đình thực hiện quy định của pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình, hôn nhân và gia đình, bình đẳng giới và quy định khác của pháp luật có liên quan. - Hòa giải mâu thuẫn, tranh chấp giữa các thành viên gia đình; yêu cầu người có hành vi bạo lực gia đình chấm dứt ngay hành vi bạo lực; tham gia chăm sóc người bị bạo lực gia đình. - Phối hợp với cơ quan, tổ chức, cá nhân và cộng đồng dân cư trong phòng, chống bạo lực gia đình. - Thực hiện các biện pháp trong phòng, chống bạo lực gia đình theo quy định của Luật Phòng, chống bạo lực gia đình và quy định khác của pháp luật có liên quan. Câu 2. Theo em, người có mặt ở nơi xảy ra bạc lực gia đình có trách nhiệm như thế nào? Trả lời - Tuỳ theo tính chất, mức độ của hành vi bạo lực và khả năng của mình buộc chấm dứt ngay hành vi bạo lực gia đình và cấp cứu nạn nhân bạo lực gia đình. - Ngăn cản hành vi bạo lực gia đình đang xảy ra, báo với cơ quan có thẩm quyền đến để chứng kiến vụ việc, bắt giữ người có hành vi bạo lực để chờ cơ quan công an đến giải quyết. Câu 3: Theo em, nền tảng gia đình như thế nào có là mầm mống xảy ra bạo lực gia đình? Trả lời: - Người trong gia đình có nhận thức kém, không đủ tinh tế xử lí các tình huống trong gia đình dẫn đến xảy ra xung đột. - Gia đình có kinh tế eo hẹp, áp lực về kinh tế có thể làm cho các thành viên trong gia đình trở nên nóng nảy, không giữ được bình tĩnh và gây ra các hành động bạo lực. - Do tệ nạn xã hội, người bố hoặc người mẹ trong gia đình nghiện ngập, cờ bạc. - Do trình độ dân trí thấp và công tác tuyên truyền phổ biến luật chưa được hiệu quả. Câu 4: Theo em nếu là nạn nhân của các vụ bạo lực gia đình nên làm gì? Trả lời: - Khi bị bạo hành thường xuyên, có thể tìm sự giúp đỡ của hàng xóm, bạn bè, hoặc chính quyền địa phương để can thiệp và xử lý. - Nên tự chủ về tài chính hoặc có một khoản tiền tiết kiệm để không phụ thuộc vào chồng. - Quay hình và chụp ảnh tất cả những bằng chứng bạo hành của đối phương để sử dụng khi cần thiết. - Khi bị bạo hành nhiều lần, với thương tích nặng, có thể đi giám định thương tật để làm bằng chứng tố cáo đối phương.
7. - Phối hợp với bạn bè, gia đình, cơ quan chức năng giúp đối phương thay đổi tâm tính, để hạn chế các hành vi bạo lực. - Nếu không thể thay đổi được tâm tính của đối phương và hành vi bạo lực vẫn tiếp diễn thường xuyên, chủ động yêu cầu ly hôn và phải đảm bảo an toàn cho bản thân và con cái để tránh hành vi bạo hành. - Nếu do hành vi bạo hành khiến nạn nhân gặp vấn đề về tâm lý, có thể tìm đến chuyên gia tâm lý để hỗ trợ chữa lành tổn thương tâm lý. 3. VẬN DỤNG (4 câu) Câu 1. Em hãy chỉ ra hình thức và tác hại của những hành vi bạo lực với cá nhân, gia đình và xã hội. Stt Trường hợp Hình thức Tác hại 1 Anh C không cho vợ đi làm vì sợ vợ có nhiều bạn. ...................................... ...................................... Hằng tháng, anh chỉ cho vợ một khoảng sinh hoạt phí ...................................... ...................................... rất ít. ...................................... ...................................... ...................................... ...................................... ...................................... ...................................... ...................................... ...................................... 2 Chị L thường xuyên đánh đập con cái, khiến cho con ...................................... ...................................... cái phải bỏ về nhà bà ngoại. ...................................... ...................................... ...................................... ...................................... ...................................... ...................................... ...................................... ...................................... 3 Vì không sinh được con trai nên chị T đã bị gia đình ...................................... ...................................... chồng ép sinh thêm con dù đã đủ 3 con. ...................................... ...................................... ...................................... ...................................... ...................................... ...................................... ...................................... ...................................... ...................................... ...................................... 4 Do không đồng tình với quyết định phân chia tài sản ...................................... ...................................... của cha mẹ, anh em T đã xảy ra xích mích, cãi vã, thậm ...................................... ...................................... chí xô xát với nhau. ...................................... ...................................... ...................................... ...................................... ...................................... ...................................... ...................................... ...................................... ...................................... ...................................... Trả lời Stt Trường hợp Hình thức Tác hại 1 Anh C không cho vợ đi làm vì sợ vợ có nhiều bạn. Bạo lực về kinh - Gây mất bình đẳng hôn nhân. Hằng tháng, anh chỉ cho vợ một khoảng sinh hoạt phí tế - Là nguyên nhân chính dẫn tới rất ít. tan vỡ gia đình. 2 Chị L thường xuyên đánh đập con cái, khiến cho con Bạo lực tinh thần - Gây tổn hại đến cuộc sống cái phải bỏ về nhà bà ngoại. của các con (danh dự, sức khỏe, tâm lý...) - Là nguyên nhân chính dẫn tới tan vỡ gia đình.
8. 3 Vì không sinh được con trai nên chị T đã bị chồng ép Bạo lực tinh - Gây tổn thương đến cuộc sinh thêm con dù đã đủ 3 con. thần, bạo lực về sống của c T. tình dục - Làm các con khiếp sợ. - Là nguyên nhân chính dẫn tới tan vỡ gia đình. 4 Do không đồng tình với quyết định phân chia tài sản Bạo lực tinh - Gây tan vỡ gia đình. của cha mẹ, anh em T đã xảy ra xích mích, cãi vã, thần, bảo lực thể - Tổn hại đến sức khỏe, danh thậm chí xô xát với nhau. chất sự... của anh em T. - Làm rối loạn trật tự, an toàn xã hội, gián tiếp gây ra các tệ nạn xã hội. Câu 2. Theo em, một đứa trẻ sinh ra trong một gia đình có mầm mống của bạo lực gia đình, phải chứng kiến các hành động bạo lực từ nhỏ. Khi lớn lên đứa trẻ ấy sẽ như thế nào? Trả lời: Những ảnh hưởng của bạo lực gia đình tới trẻ nhỏ: - Ảnh hưởng tới sức khỏe và tâm lí của trẻ nhỏ. - Những hành vi bạo lực trực tiếp lên trẻ nhỏ có thể làm ảnh hưởng đến quá trình phát triển thể chất của trẻ. - Học hỏi từ những người trong gia đình về các thói quen bạo lực, trẻ em vốn học rất nhanh nên những hành vi bạo lực của cha, mẹ có thể làm trẻ bắt chước. - Mất niềm tin vào gia đình, trở nên vô cảm, thờ ơ. Câu 3: Em sẽ làm gì nếu chứng kiến các các hành vi bạo lực gia đình trong khu dân cư mình đang sinh sống. Trả lời: - Nếu em chứng kiến các hành vi bạo lực gia đình trong khu dân cư em đang sinh sống em sẽ làm như sau: + Xác định được mức độ nghiêm trọng của vấn đề bạo lực. + Nhờ sự giúp đỡ của người lớn, để ngăn chặn lại hành vi bạo lực đang diễn ra. + Báo cho lực lượng giữ gìn an ninh địa phương đến để giải quyết tình hình bạo lực. + Chú ý đến sự an toàn của bản thân khi thực hiện giúp đỡ các nạn nhân gặp tình trạng bạo lực gia đình. Câu 4: Em hãy sắp xếp các hành vi bạo lực gia đình dưới đây vào các hình thức bạo lực tương ứng: Hình thức bạo lực gia đình Bạo lực về thể chất Bạo lực về tinh thần Bạo lực về kinh tế Bạo lực về tình dục 1. Mỗi khi làm gì sai, bạn Y lại bị bố đánh. 2. Chị X ngăn cản chồng cũ không được đến thăm con. 3. Đặt kì vọng quá lớn vào con trai, bố mẹ bạn C bắt con học quá nhiều, không có thời gian để nghỉ ngơi, khiến bạn bị trầm cảm. 4. Mặc dù mới 14 tuổi, bạn Q đã bị bố mẹ bắt làm nhiều việc nặng nhọc, quá sức. 5. Mỗi lần tức giận, ông M lại đập phá đồ đạc trong nhà. 6. Anh T ép buộc vợ phải sinh bằng được con trai để lấy người nối dõi. 7. Chị H bắt chồng phải giao nộp hết tiền lương hằng tháng. Trả lời:
9. Bạo lực về thể chất Bạo lực về tinh thần Bạo lực về kinh tế Bạo lực về tình dục a, d b, c, e h g 4. VẬN DỤNG CAO (2 câu) Câu 1. Do nghi ngờ vợ ngoại tình với một đồng nghiệp ở cơ quan, trong những lần cãi nhau, anh A thường nói to cho bà con xung quanh nghe thấy. Không chịu được hành động của chồng, vợ anh đã bỏ về nhà bố mẹ đẻ. Không những thế, anh A còn viết thư nặc danh gửi đến cơ quan vợ, photo, phát tán thư ở khu dân cơ nơi vợ chồng anh sống để nhằm hạ thấp danh dự, nhân phẩm của chị. Theo em, hành vi này của a A có phải là hành vi bảo lực gia đình hay không? Vì sao? Trả lời Hành vi của anh A là bạo lực gia đình dưới hình thức bảo lực về tinh thần của vợ. Hành vi nói xấu vợ với những người xung quanh, phát tờ rơi nói xấu bôi nhọ danh dự vợ của anh A là hành vi cố ý xúc phạm danh dự, nhân phẩm thành viên gia đình. Câu 2: Em sẽ xử lí như thế nào trong các trường hợp sau đây để tránh xảy ra các tình huống bạo lực gia đình. 1. Em cùng với bố cùng thảo luận về một vấn đề, chưa phân được rõ ai đúng ai sai thì bố em phải đi ra ngoài. Đến khi về thì em phát hiện bố đang say rượu. 2. Bố đi làm về muộn thường hay nổi cáu và đánh đập mẹ. 3. Em đi chơi nhưng chưa xin phép bố, khi chuẩn bị về đến nhà thì thấy bố đã đợi sẵn ở cổng với chiếc roi cầm trên tay. Trả lời: • Hẹn bố khi khác sẽ nói về vấn đề đang thảo luận dở vì hiện tại bố đang say, không thích hợp để thảo luận. • Gọi điện cho ông bà, nhờ sự trợ giúp của ông bà đến can ngăn. • Chạy sang nhờ ông bà, người thân trong gia đình xin bố bớt giận. => Giáo án công dân 8 kết nối bài 7: Phòng, chống bạo lực gia đình BÀI 8: LẬP KẾ HOẠCH CHI TIÊU (15 câu) 1. NHẬN BIẾT (4 câu) Câu 1. Em hãy cho biết khái niệm của kế hoạch chi tiêu là gì? Trả lời: Kế hoạch chi tiêu xác định các khoản chi tiêu dựa trên những nguồn lực hiện có để thực hiện những mục tiêu tài chính của cá nhân, gia đình. Câu 2: Em hãy nêu các bước để thực hiện kế hoạch chi tiêu. Trả lời: Các bước để thực hiện kế hoạch chi tiêu là: • Bước 1. Xác định mục tiêu và thời hạn thực hiện dựa trên nguồn lực hiện có. • Bước 2. Xác định các khoản cần chi. • Bước 3. Thiết lập quy tắc thu chi. • Bước 4. Thực hiện kế hoạch chi tiêu. • Bước 5. Kiểm tra và điều chỉnh kế hoạch chi tiêu. Câu 3. Lập kế hoạch chi tiêu mang lại những lợi ích gì cho chúng ta? Trả lời: Việc lập kế hoạch chi tiêu mang lại những lợi ích sau: - Có được cái nhìn rõ ràng, tổng quan cho các khoản chi hằng tháng.
10. - Phân biệt được khoản chi tiêu nào là cần thiết, khoản chi tiêu nào chưa thật sự cần thiết để có thể cân đối cho phù hợp. - Việc lập kế hoạch chi tiêu cũng giúp chúng ta có thêm được các khoản tiền tiết kiệm dự trù cho các tình huống không ngờ đến. Câu 4: Em hãy đọc các nhận định sau đây: 1. Mỗi người đều nên thiết lập kế hoạch chi tiêu cụ thể cho bản thân. 2. Việc lập kế hoạch chi tiêu chỉ dành cho những người có mức thu nhập bấp bênh. Em hãy cho biết từng nhận định trên là đúng hay sai. Giải thích lí do. Trả lời: 1. Nhận định đúng. Mỗi người cần thiết lập kế hoạch chi tiêu cho bản thân để có thể chi tiêu một cách hợp lí, cân đối được các khoản tài chính cần thiết và tránh được các khoản chi tiêu không thiết yếu. 2. Nhận định sai. Vì không chỉ người có thu nhập thấp mà đối với cả những người có thu nhập cao, nếu chúng ta không có một kế hoạch chi tiêu hợp lí thì việc tiêu tiền vô độ sẽ có lúc rơi vào tình trạng khó khăn. 2. THÔNG HIỂU (4 câu) Câu 1. Theo em, vì sao chúng ta cần kiểm tra và điều chỉnh lại kế hoạch chi tiêu trong quá trình lập kế hoạch chi tiêu cá nhân? Trả lời: Chúng ta phải kiểm tra và điều chính lại kế hoạch chi tiêu vì: Trong quá trình thực hiện kế hoạch chi tiêu sẽ xảy ra các tình huống mà chúng ta chưa biết được trước nên cần phải thường xuyên kiểm tra, phát hiện các điểm bất thường và điều chỉnh kịp thời để không làm hỏng kế hoạch đã đề ra. Câu 2. Em tán thành hay không tán thành với những ý kiến nào dưới đây? Vì sao? 1. Lập kế hoạch chi tiêu chủ yếu để thực hiện mục tiêu tiết kiệm. 2. Đảm bảo các khoản chi thiết yếu là nội dung quan trọng trong kế hoạch chi tiêu. 3. Chỉ những người có thói quen chi tiêu tùy tiện mới cần lập kế hoạch chi tiêu. 4. Chỉ những người có ít tiền mới cần lập kế hoạch chi tiêu. Trả lời: 1. Không tán thành. Lập kế hoạch chi tiêu không chỉ để thực hiện mục tiêu tiết kiệm, kế hoạch chi tiêu chủ yếu giúp chúng ta có thể cân bằng được tài chính. 2. Tán thành. Vì mục tiêu tài chính là để chi cho các khoản chi tiêu thiết yếu tránh lãng phí vào các khoản không cần thiết. 3. Không tán thành. Tất cả mọi người đều cần phải lập kế hoạch chi tiêu, đối với những người có thói quen chi tiêu tùy tiện thì cần nghiêm túc thực hiện kế hoạch đã đề ra. 4. Không tán thành. Vì bất kì ai cũng cần phải thực hiệ kế hoạch chi tiêu. Câu 3. Theo em chỉ chọn những món đồ có giá rẻ có phải là cách tốt nhất để thực hiện tốt kế hoạch chi tiêu đã đề ra. Trả lời: - Để thực hiện tốt được kế hoạch chi tiêu đã đề ra chúng ta cần phải thực hiện tốt nhiều yếu tố: đặt ra được thời hạn thực hiện mục tiêu hợp lí, xác định được các khoản cần chi, thiết lập được quy tắc thu chi, cam kết thực hiện kế hoạch đã đề ra, - Việc mua đồ giá rẻ không phải cách tốt nhất để thực hiện kế hoạch chi tiêu nhưng nếu cứ chỉ chú ý mua đồ giá rẻ có thể mua phải các đồ dùng không tốt cho sức khỏe. Câu 4: Em tán thành với ý kiến nào sau đây:
11. Ý kiến Tán Không tán thành thành a. Sau khi đã lập được kế hoạch cần chi tiêu một cách hợp lí để thực hiện được những mục tiêu đã đề ra. b. Chỉ cần có kế hoạch là chúng ta đã có thể có chi tiêu hợp lí. c. Không cần kiểm tra hay thực hiện thêm bất cứ điều gì sau khi đã lập được kế hoạch chi tiêu. d. Kế hoạch chi tiêu giúp kinh tế gia đình của chúng ta trở nên giàu mạnh hơn. Trả lời: Ý kiến Tán Không tán thành thành a. Sau khi đã lập được kế hoạch cần chi tiêu một cách hợp lí để thực hiện được những mục tiêu đã đề ra. X b. Chỉ cần có kế hoạch là chúng ta đã có thể có chi tiêu hợp lí. X c. Không cần kiểm tra hay thực hiện thêm bất cứ điều gì sau khi đã lập được kế hoạch chi tiêu. X d. Kế hoạch chi tiêu giúp kinh tế gia đình của chúng ta trở nên giàu mạnh hơn. X 3. VẬN DỤNG (4 câu) Câu 1. Sắp vào năm học, em cần mua thêm một số đồ dùng học tập nhưng số tiền tiêu vặt mẹ cho hằng ngày không quá nhiều để có thể mua được số đồ dùng mà em mong muốn em phải làm như thế nào? Trả lời: Để mua được những món đồ dùng học tập cần thiết em có thể làm như sau: - Lên danh sách các món đồ dùng cần thiết phải mua, giá tiền của từng món và ước tính số tiền cần sử dụng. - Thực hiện tiết kiệm tiền mỗi ngày, từ số tiền tiêu vặt mà em có được, từ các khoản được bố mẹ cho thêm. - Có thể hỏi sự giúp đỡ của bố mẹ nếu số tiền em còn thiếu quá nhiều. Câu 2. M lập kế hoạch chi tiêu trong vòng một tháng với các mục tiêu cho việc mua sắm đồ dùng cho dịp Tết, nhưng trong quá trình thực hiện phát sinh thêm một số việc cần sử dụng đến tiền, M lo lắng về việc kế hoạch chi tiêu đã đặt ra không thực hiện được. Theo em, M nên làm thế nào để có thể vẫn thực hiện được kế hoạch đã đề ra cùng với xử lí được các việc phát sinh? Trả lời: Để lập được kế hoạch đã đề ra M cần thực hiện như sau:
12. Khi lên kế hoạch chi tiêu M cần liệt kê các hoạt động có thể xen ngang vào kế hoạch chi tiêu của mình. Dự trù một khoản phí để có thể ứng phó được với các việc phát sinh xảy ra trong quá trình thực hiện kế hoạch chi tiêu. Câu 3. Em có ngoài việc thiết lập kế hoạch chi tiêu rõ ràng, em còn cách nào để có thể giúp bản thân khắc phục được các thói quen chi tiêu không lành mạnh? Trả lời: Để khắc phục được các thói quen chi tiêu không lành mạnh có thể áp dụng các mẹo sau đây: - Hạn chế xem các trang thông tin mua sắm trực tuyến, để tránh mua sắm quá độ. - Cân nhắc kĩ lưỡng trước khi mua một sản phẩm nào đó, chỉ mua các sản phẩm thực sự cần thiết để tránh lãng phí. - Không lựa mua các sản phẩm chỉ vì sở thích cá nhân, phải cân nhắc đến giá trị sử dụng và giá cả của sản phẩm trước khi mua. Câu 4: N muốn mua được bộ sách mới ra của tác giả Antoine de Saint-Exupéry nhưng số tiền mà N đang có chưa đủ. Theo em, N có thể thực hiện tiết kiệm chi tiêu như thế nào để đạt được mục tiêu mua bộ sách mới? Trả lời: N có thể tiết kiệm tiền để mua bộ sách mới bằng các cách sau: - Thực hiện kế hoạch nhỏ đem bán kiếm thêm một khoản tiền. - Tiết kiệm từ các khoản tiền tiêu vặt hằng ngày. 4. VẬN DỤNG CAO (3 câu) Câu 1. Sắp tới là sinh nhật mẹ H, bản thân có tiết kiệm được một 500.000 đồng từ phần thưởng học bổng của học kì trước. H muốn mua bánh sinh nhật và quà tặng mẹ. Em hãy giúp H lập kế hoạch chi tiêu để vừa có thể tặng quà sinh nhật cho mẹ mà vẫn đảm bảo được các khoản chi tiêu có thể phát sinh trong những ngày trước sinh nhật của mẹ? Trả lời: H có thể cân đối chi tiêu cho dịp sinh nhật của mẹ với số tiền hiện có như sau: - Tham khảo các mẫu bánh sinh nhật trong tầm giá 250.000 đồng để mua tặng mẹ. - Dựa vào sở thích của mẹ H có thể mua thêm một món quà trong tầm 100.000 đồng làm quà tặng. - Số tiền còn lại H có thể dùng để dự trù cho các khoản chi phí phát sinh. Câu 2. M tiết kiệm được một số tiền từ khoản chi tiêu hàng ngày mà bố mẹ cho em, em dự tính sẽ để mua chiếc áo mà em hằng mong ước. Nhưng ở trường, để chuẩn bị cho kì thi cuối kì, nhà trường có bán ra bộ sách ôn tập cho học sinh. M vừa muốn mua sách vừa muốn mua áo mà số tiền em có lại hạn chế. M nên làm gì trong tình huống này? Trả lời: Cách M có thể tham khảo để giải quyết tình huống: - M nên ưu tiên khoản chi tiêu cần thiết trước, việc học là quan trọng nên M hãy dành số tiền tiết kiệm được để mua bộ sách, phục vụ cho việc ôn tập thi cho tốt. - Chiếc áo M có thể mua vào lần tới khi M có đủ tiền. Câu 3. Em thấy trong cửa hàng bày bán chiếc áo len rất đẹp, em muốn mua nhưng trong túi lại chỉ có đủ số tiền mà mẹ cho để nộp tiền học phí. Em sẽ làm thế nào khi ở trong tình huống này? Trả lời: • Việc đóng học phí quan trọng hơn, em sẽ không dùng tiền đóng học để mua các sản phẩm mà mình thích. • Việc chiếc áo len, em có thể cùng mẹ đến cửa hàng vào ngày khác để mua sau.
13. BÀI 9: PHÒNG NGỪA TAI NẠN VŨ KHÍ, CHÁY NỔ VÀ CÁC CHẤT ĐỘC HẠI (14 câu) 1. NHẬN BIẾT (4 câu) Câu 1. Em hãy cho biết các nguy cơ dẫn đến tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại. Trả lời: Có nhiều nguy cơ dẫn đến tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại như: thiết bị điện quá tải; rò rỉ khí ga; thiết bị điện kém chất lượng; nắng nóng kéo dài; nguyên vật liệu xây dựng dễ cháy; trang, thiết bị phòng cháy, chữa cháy không đảm bảo; chế biến, bảo quản thực phẩm sai cách; cất giấu vũ khí trong nhà; sấm sét khi mưa giông, Câu 2. Pháp luật Việt Nam quy định như thế nào để phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ, liên quan đến các chất độc hại. Trả lời: Pháp luật Việt Nam quy định: - Cấm tàng trữ, vận chuyển, buôn bán, sử dụng trái phép các loại vũ khí, chất nổ, chất cháy, chất phóng xạ và các chất độc hại khác. - Chỉ các cơ quan, tổ chức, cá nhân được Nhà nước giao nhiệm vụ và cho phép mới được giữ, chuyên chở và sử dụng vũ khí, chất nổ, chất cháy, chất phóng xạ và chất độc hại. - Cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm bảo quản, chuyên chở và sử dụng vũ khí, chất nổ, chất cháy, chất phóng xạ và chất độc hại phải được huấn luyện về chuyên môn, có đủ các phương tiện cần thiết và luôn tuân thủ quy định về an toàn. Câu 3. Em hãy nêu tính chất nguy hiểm, tác hại của các loại vũ khí, chất nổ, chất độc hại đối với con người và xã hội? Trả lời: - Tính chất nguy hiểm, tác hại của các loại vũ khí, chất nổ, chất độc hại đối với con người và xã hội: + Gây thiệt hại về tài sản cho cá nhân, gia đình, xã hội; gây tàn phế, làm chết người.. + Ảnh hưởng xấu đến sức khỏe. + Ô nhiễm môi trường, tài nguyên bị cạn kiệt. Câu 4. Nêu một số quy định của pháp luật về phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại? Trả lời: - Một số quy định của pháp luật về phòng ngừa tai nại vũ khí, cháy nổ và các chất độc hại: + Cấm tàng trữ, vận chuyển, buôn bán, sử dụng trái phép các loại vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại. + Các cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm bảo quản, chuyên chở, sử dụng vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại phải được huấn luyện chuyên môn, có đủ phương tiện cần thiết và luôn tuân thủ các quy định về an toàn. 2. THÔNG HIỂU (4 câu) Câu 1. Em hãy cho biết trách nhiệm của công dân trong việc phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại. Trả lời: Trách nhiệm của công dân trong việc phòng ngừa tai nạn, vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại:
14. + Tự giác tìm hiểu và thực hiện nghiêm chỉnh các quy định của pháp luật về phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy nổ và các chất độc hại như: không tham gia vào các hoạt động sản xuất, tàng trữ, buôn bán, sử dụng trái phép các loại vũ khí, chất cháy, nổ...; không đốt pháo, không đốt lửa gần khu vực để xăng, ga...; không nghịch, cưa bom, mìn, đạn pháo để lấy thuốc... + Thường xuyên tuyên truyền, vận động nhắc nhở mọi người xung quanh cẩn thận trong mọi hành vi, việc làm để không xảy ra các tai nạn đáng tiếc do vũ khí, các chất cháy, nổ và độc hại gây ra. + Tố cáo những hành vi vi phạm hoặc xúi giục người khác vi phạm các quy định về phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy nổ và các chất độc hại. Câu 2: Em đồng tình với hành động nào sau đây: 1. Khi phát hiện tại con mương ở đầu xóm có xuất hiện một vật thể lạ, H cùng các bạn kéo nhau ra xem thực hư thế nào. 2. Gần đến Tết, ông K nhập được một lô pháo lậu về để bán kiếm thêm thu nhập. 3. Nhà trồng rau bán, bà T ý thức được sự độc hại của thuốc bảo vệ thực vật nên chỉ phun có định kì để sâu bệnh không hại rau và ngưng sử dụng một khoảng thời gian trước khi hái bán. Trả lời: 1. Không đồng tình. Vì vật thể lạ có thể là một thứ vũ khí còn sót lại, nhóm bạn kéo nhau đi xem có thể gây ảnh hưởng tới sự an toàn của bản thân. 2. Không đồng tình. Việc làm của ông K là đang làm trái với quy định của nhà nước về tàng trữ các chất cháy, nổ; ông K có thể phải chịu trách nhiệm hình sự với hành động của mình. 3. Đồng tình, bà T đã có nhận thức đúng đắn khi sử dụng các chất bảo vệ thực vật để không làm ảnh hưởng đến sức khỏe của người tiêu dùng. Câu 3: Theo em, khi phát hiện ra người tàng trữ các chất, vật liệu dễ cháy tại nơi mình đang sinh sống em sẽ xử lí như thế nào? Trả lời: Khi phát hiện ra người tàng trữ các chất, vật liệu dễ cháy ở tại khu dân cư em sẽ xử lí như sau: xem xét tình hình thực tế tại nơi xảy ra vụ việc, báo cho cơ quan chức năng, chính quyền địa phương phụ trách để xử lí vấn đề. Câu 4: Để phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại, chúng ta cần thực hiện và ủng hộ những việc làm nào? Trả lời: Để phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại chúng ta cần ủng hộ các việc làm: - Tìm hiểu nghiêm chỉnh về các quy định về phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại. - Tố giác các hành vi tàng trữ, buôn bán trái phép pháo hoa. - Xúi giục, dụ dỗ người khác tham gia vào việc mua bán, tàng trữ các chất gây cháy, nổ, chất độc hại. - Báo cho các cơ quan chức năng để xử lí kịp thời khi phát hiện ra các vật thể lạ. 3. VẬN DỤNG (4 câu) Câu 1. Em đang trên đường đi học về thì phát hiện một nhóm bạn nhỏ xúm lại vây quanh một vật thể lạ. Em sẽ làm gì để giải thích với nhóm bạn về sự nguy hiểm của việc chơi chung với các vật thể lạ?
15. Trả lời: Nếu phát hiện một nhóm bạn nhỏ chơi với các vật thể lạ: - Khuyên các em không nên chơi gần, tò mò tới các vật thể mà mình không rõ là gì. - Những vật thể lạ đó có thể là boom mìn còn sót lại sau chiến tranh, sẽ vô cùng nguy hiểm nếu các em chơi gần. Câu 2. Nhà H ở cạnh đường biên giới, dạo gần đây H phát hiện có một nhóm đối tượng lợi dụng địa hình để thực hiện các hành vi buôn bán các loại thuốc bảo vệ thực vật không rõ nguồn gốc, vào tiêu thụ tại thị trường của Việt Nam. Em nên làm gì khi phát hiện hành vi phạm tội của nhóm người trên? Trả lời: H nên quan sát nhóm đối tượng một cách cẩn trọng, có thể hãy ghi lại các bằng chứng phạm tội, trình báo sự việc lên các cơ quan chức năng để có biện phát xử lí hiệu quả. Câu 3: Trong một lần đứng đợi mua dầu hỏa cho bố ở cửa hàng xăng dầu, em trông thấy một chú vừa đứng chờ vừa hút thuốc lá. Em nên làm gì trong tình huống đó. Trả lời: Khi trông thấy có người đứng hút thuốc lá tại cửa hàng xăng dầu, em sẽ khuyên người đó không nên hút nữa vì cửa hàng xăng dầu chứa rất nhiều chất đốt, dễ cháy nổ; một hành động bất cẩn có thể dẫn đến các tại nạn về cháy nổ thương tâm. Câu 4: Cuối tuần, đoàn thanh niên xã tổ chứ hoạt động tuyên truyền phổ biến kiến thức pháp luật về phòng cháy, chữa cháy cho học sinh. Bạn A xin phép bố mẹ cho phép tham gia, tuy nhiên bố mẹ bạn cho rằng đó không phải là hoạt động học tập nên không đồng ý. Nếu là bạn A, em sẽ thuyết phục bố mẹ như thế nào? Trả lời: Bạn A có thể giải thích cho bố mẹ dựa vào các gợi ý dưới đây: • Nói cho bố mẹ nghe về điều cần thiết của việc hiểu biết các quy tắc về phòng cháy chữa cháy. • Việc tham gia hoạt động đó tuy không phải là một hoạt động học tập, nhưng những kiến thức, kĩ năng học được lại có ích rất lớn trong việc bảo vệ bản thân khỏi tai nạn cháy nổ. 4. VẬN DỤNG CAO (2 câu) Câu 1. Bà M là một thành viên trong Hợp tác xã Nông nghiệp sạch, các hoạt động nuôi trồng trong Hợp tác xã đều chú trọng đến chất lượng sản phẩm và sức khỏe của người tiêu dùng. Trong một lần về quê thăm bà con, bà M chứng kiến cảnh nông dân phun tưới số lượng nhiều thuốc bảo vệ thực vật cho cay trồng, vứt bừa bãi các vỏ chai, lọ ở bờ mương. Theo em, để truyền tải được thông điệp về nông nghiệp sạch tới bà con nơi đây, bà M có thể làm gì? Trả lời: Để truyền tải được thông điệp về nông nghiệp sạch, bà M có thể thử các cách sau đây: • Tìm đến cán bộ phụ trách về nông nghiệp tại địa phương, trao đổi về vấn đề lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật trên cây trồng. • Nêu các tác hại của việc sử dụng nhiều các chất độc hại như thuốc bảo vệ thực vật. • Giới thiệu về mô hình Hợp tác xã Nông nghiệp sạch cho bà con nơi đây áp dụng và thực hiện. Câu 2: Em hãy nêu một vài tác hại của tai nạn cháy nổ trong đời sống của chúng ta hiện nay. Em hãy nêu một ví dụ về thiệt hại mà cháy nổ gây ra. Trả lời: - Hiện nay các vụ cháy có thể gây ra các thiệt hại đến cuộc sống của chúng ta như sau:
16. + Phá hủy nghiêm trọng các tài sản, vật chất mà chúng ta cố gắng gây dựng. + Gây thiệt hại về tính mạng con người, thương tật. + Ảnh hưởng đến môi trường sống. - Ví dụ: Cháy lớn ở quán Karaoke đường Trần Thái Tông + Vụ cháy diễn ra làm 13 người thiệt mạng. + Toàn bộ tài sản trong quán Karaoke hư hại hoàn toàn. BÀI 10: QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ LAO ĐỘNG CỦA CÔNG DÂN (15 câu) 1. NHẬN BIẾT (4 câu) Câu 1. Lao động là gì? Ý nghĩa của lao động là? Trả lời - Lao động là hoạt động có mục đích của con người nhằm tạo ra của cải vật chất và các giá trị tinh thần cho xã hội. - Lao động là hoạt động chủ yếu, quan trọng nhất của con người, là nhân tố quyết định sự tồn tại, phát triển của đất nước và nhân loại. Câu 2. Vì sao nói lao động là quyền và nghĩa vụ của công dân? Trả lời - Lao động là quyền của công dân: Mọi công dân có quyền tự do sử dụng sức lao động của mình để học nghề, tìm kiếm việc làm, lựa chọn nghề nghiệp có ích cho xã hội, đem lại thu nhập cho bản thân và gia đình. - Lao động là nghĩa vụ của công dân: + Mọi người có nghĩa vụ lao động để tự nuôi sống bản thân, nuôi sống gia đình. + Mọi người đều phải tham gia lao động, góp phần tạo ra của cải vật chất và tinh thần cho xã hội, duy trì với phát triển đất nước. + Lao động là nghĩa vụ đối với bản thân, với gia đình, đồng thời cũng là nghĩa vụ đối với xã hội, với đất nước của mỗi công dân. Câu 3. Thế nào là hợp đồng lao động? Trả lời - Để thiết lập quan hệ lao động, người lao động và người sử dụng lao động phải kí kết một văn bản, gọi là hợp đồng lao động. - Hợp đồng lao động là sự thỏa thuân giữa người lao động và người sử dụng lao động về việc làm có trả công, điều kiện lao động, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong quan hệ lao động. Câu 4. Nội dung hợp đồng lao động gồm những vấn đề gì? Có các loại hợp đồng nào? - Nội dung hợp đồng lao động bao gồm: + Công việc phải làm, thời gian, địa điểm làm việc. + Tiền lượng, chế độ bảo hiểm đối với người lao động. + Điều kiện về an toàn và vệ sinh lao động. + Quyền, nghĩa vụ của các bên kí kết hợp đồng. + Thời hạn hợp đồng. - Có các loại hợp đồng sau: + Hợp đồng lao động không xác định thời hạn là hợp đồng mà trong đó hai bên không xác định thời hạn, thời điểm chất dứt hiệu lực của hợp đồng. + Hợp đồng lao động xác định thời hạn là hợp đồng mà trong đó hai bên xác định thời gian, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng trong khoảng thời gian từ đủ 12 tháng đến 36 tháng.
17. + Hợp đồng lao động theo mùa hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng. 2. THÔNG HIỂU (4 câu) Câu 1. Theo em, quyền làm việc của công dân được thể hiện như thế nào? Trả lời - Công dân có quyền làm việc, quyền tự do sử dụng sức lao động đem lại thu nhập cho bản thân và có ích cho xã hội. - Công dân có quyền tạo ra việc làm, bất kì hoạt động lao động tạo ra nguồn thu nhập, không bị pháp luật cấm đều được công nhận là việc làm. - Quyền làm việc là sử dụng sức lao động để làm ra sản phẩm vật chất, tinh thần hoặc thực hiện một dịch vụ nhất định. Câu 2. Việc hợp đồng lao động được tiến hành theo phương thức và nguyên tắc như thế nào? Trả lời - Việc kí kết hợp đồng lao động được tiến hành theo phương thức thương lượng, thỏa thuận, trên nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng, hợp tác, tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của nhau. Câu 3. Trách nhiệm của bản thân công dân là gì? Để trở thành người lao động tốt, công dân có ích cho xã hội, ngay từ bây giờ, em cần làm gì? Trả lời - Trách nhiệm của công dân: + Tuyên truyền, vận động gia đình, xã hội thực hiện quyền và nghĩa vụ lao động của người công dân. + Góp phần đấu tranh chống những biểu hiện sai trái, trái pháp luật trong việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của người công dân. - Để trở thành người lao động tốt, công dân có ích cho xã hội, ngay từ bây giờ em phải ra sức học tập, tu dưỡng đạo đức, sống lành mạnh, rèn luyện toàn diện để chuẩn bị hành trang bước vào đời. Câu 4. Em hãy nêu vai trò của lao động đối với xã hội và đời sống của con người. Trả lời: Vai trò của lao động đối với đời sống của con người: - Lao động có ý nghĩa vô cùng quan trọng và to lớn trên khắp các mặt của đời sống, kinh tế, xã hội. - Lao động tạo ra nguồn vật chất nuôi sống mỗi con người, gia đình và xã hội. - Lao động là nguồn thu nhập chính đáng, giúp ổn định cuốc sống của con người. - Lao động giúp phân công, tổ chức lao động hợp lý, biết tính toán và sáng tạo để đạt năng suất, chất lượng hiệu quả nhất, chi tiêu hợp lý cùng như tiết kiệm. Từ việc lao đông mà các cá nhân trong xã hội giữ được cân bằng trong cuộc sống. Lao động còn là quá trinh sáng tạo không ngừng để tạo ra những cái mới làm thay đổi , cải tiến xã hội. 3. VẬN DỤNG (4 câu) Câu 1. Hãy cho biết ý kiến của em về hai quan niệm dưới đây và giải thích vì sao?
18. 1. a) Lao động là hoạt động sử dụng sức lao động để tạo ra thu nhập. 2. b) Chỉ những hoạt động tạo ra của cải vật chất và các giá trị tinh thần cho xã hội mới là lao động. Trả lời - Em đồng ý với ý kiến (b). - Bởi vì: Lao động là hoạt động có mục đích của con người nhằm tạo ra của cải vật chất và các giá trị tinh thần cho xã hội. Câu 2. Theo em, trong các ý kiến dưới đây, ý kiến nào đúng? Vì sao? 1. a) Trẻ em có quyền học tập, vui chơi giải trí và không phải làm gì. 2. b) Con cái có nghĩa vụ giúp đỡ cha mẹ các công việc trong gia đình. 3. c) Trẻ em cần lao động kiếm tiền, góp phần nuôi dưỡng gia đình. 4. d) Học nhiều cũng chẳng để làm gì, cứ làm ra nhiều tiền là tốt nhất. đ) Tuổi nhỏ làm việc nhỏ, tùy theo sức của mình. 1. e) Trẻ em có quyền được chăm sóc, nuôi dạy nên không phải tham gia lao động. Trả lời - Các ý kiến đúng: b, đ, e - Những ý kiến trên đều đúng quy định của pháp luật về quyền trẻ em. Trẻ em ngoài việc học tập có thể làm những việc gia đình vừa sức để giúp đỡ cha mẹ. Câu 3. P năm nay 15 tuổi nhưng do nhà hoàn cảnh khó khăn nên em có xin vào một xưởng làm đồ thủ công mĩ nghệ để làm thêm, vừa kiếm thêm thu nhập vừa có thể rèn luyện được tay nghề. Chủ xưởng thường xuyên yêu cầu P làm các công việc như cắt, dập sợi mây bằng máy dập. Theo em, hành động của chủ xưởng đó đã thực hiện đúng các quy tắc về sử dụng lao động chưa thành niên của nhà nước không? Trả lời: - Hành động của chủ nhà xưởng mà P đang theo làm chưa làm đúng theo những điều mà Nhà nước đã quy định về việc sử dụng lao động thành niên. - Theo quy định của Nhà nước lao động tuổi thành niên: 1. Lao động chưa thành niên chỉ được làm công việc phù hợp với sức khoẻ để bảo đảm sự phát triển thể lực, trí lực, nhân cách. 2. Người sử dụng lao động khi sử dụng lao động chưa thành niên có trách nhiệm quan tâm chăm sóc người lao động về các mặt lao động, sức khoẻ, học tập trong quá trình lao động. 3. Lao động chưa thành niên chỉ được làm công việc phù hợp với sức khoẻ để bảo đảm sự phát triển thể lực, trí lực, nhân cách. 4. Người sử dụng lao động khi sử dụng lao động chưa thành niên có trách nhiệm quan tâm chăm sóc người lao động về các mặt lao động, sức khoẻ, học tập trong quá trình lao động. Câu 4: Công ty S cố ý chấm dứt hợp đồng lao động của chị H khi đang hưởng chế độ thai sản. Theo em, việc làm của công ty S có sai hay không? Chị H có thể làm gì để đòi lại các quyền lợi thuộc về mình. Trả lời: - Công ty S đã sai phạm khi cố ý chấm dứt hợp đồng với chị H khi chị đang hưởng chế độ thai sản. - Theo quy định tại Điều 37 Bộ luật lao động năm 2019: “Người sử dụng lao động không được sa thải hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động đối với người lao động vì lý do kết hôn, mang thai, nghỉ thai sản, nuôi con dưới 12 tháng
19. tuổi, trừ trường hợp người sử dụng lao động là cá nhân chết, bị Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự ” Chị H có thể căn cứ theo Luật pháp đã ban hành để tìm lại các quyền lợi thuộc về mình. 4. VẬN DỤNG CAO (3 câu) Câu 1. Cho tình huống sau: Hàng cơm gần nhà chị Hoa có một cô bé làm thêu mới 14 tuổi những ngày nào cũng phải gánh thùng nước to, nặng quá sức mình và còn hay bị bà chủ đánh đập, chửi mắng. 1. a) Bà chủ hàng cơm đã có những hành vi sai phạm gì? 2. b) Nếu là người chứng kiến, em sẽ ứng xử như thế nào? Trả lời 1. a) Bà chủ hàng cơm đã có những sai phạm sau: - Sử dụng trẻ dưới 15 tuổi vào làm việc. - Bắt trẻ em làm những việc nặng nhọc, qua sức. - Ngược đãi người lao động. 1. b) Nếu là người chứng kiến, em sẽ: - Góp ý để bà chủ quán biết những vi phạm của người chủ quán. - Báo cho người có trách nhiệm biết nếu bà ta không sửa chữa những việc làm sai trái của mình. Câu 2: Chị P làm việc tại công xưởng của ông Y đã 4 tháng, ông Y hứa sẽ tăng lương nếu chị P làm tốt các công việc đã được giao. Chị P có nên đồng ý với điều khoản của ông Y theo cách thỏa thuận miệng như vậy không nếu có xảy ra điều gì không đúng với thỏa thuận thì chị P có thể dựa vào đâu để bảo vệ quyền lợi của mình? Trả lời: Để đảm bảo được quyền lợi của mình trong trường hợp này, chị P nên yêu cầu ông Y đưa ra một văn bản quy phạm về việc sẽ tăng lương cho chị, để làm căn cứ, phòng khi ông Y quên mất những gì đã trao đổi với chị P. Câu 3: Anh A một xưởng sản xuất kinh doanh, lực lượng lao động chính của nhà anh là các bạn trẻ thuộc lứa tuổi từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi. Anh A nên căn cứ vào điều gì để có cách ứng xử, sử dụng lao động đúng đắn với lực lượng lao động nhà mình? Trả lời: Đối với lực lượng lao động là người đủ 15 đến chưa đủ 18 tuổi Nhà nước quy định không được giao cho người lao động những việc làm sau: 1. a) Mang, vác, nâng các vật nặng vượt quá thể trạng của người chưa thành niên. 2. b) Sản xuất, kinh doanh cồn, rượu, bia, thuốc lá, chất tác động đến tinh thần hoặc chất gây nghiện khác. 3. c) Sản xuất, sử dụng hoặc vận chuyển hoá chất, khí ga, chất nổ. 4. d) Bảo trì, bảo dưỡng thiết bị, máy móc. đ) Phá dỡ các công trình xây dựng. 1. e) Nấu, thỗi, đúc, cán, dập, hàn kim loại. 2. g) Lặn biển, đánh bắt thủy, hải sản xa bờ. 3. h) Công việc khác gây tổn thương đến sự phát triển thể lực, trí lực, nhân cách của người chưa thành niên.