Giáo án Lịch sử 10 - Tiết 31-36, Bài 10: Văn minh Đại Việt - Năm học 2023-2024 - Trần Thu Hương

Nội dung text: Giáo án Lịch sử 10 - Tiết 31-36, Bài 10: Văn minh Đại Việt - Năm học 2023-2024 - Trần Thu Hương

1. Ngày soạn:23/2/2024 Ngày dạy:27/2->19/3/2024 Tiết 31-36. BÀI 10: VĂN MINH ĐẠI VIỆT I. MỤC TIÊU 1. Về kiến thức -Giải thích được khái niệm, phân tích được cơ sở hình thành, ý nghĩa của nền văn minh Đại Việt. - Nêu được quá trình phát triển của văn minh Đại Việt trên trục thời gian và một số thành tựu tiêu biểu của nền văn minh Đại Việt. 2. Về năng lực -Biết cách sưu tầm và sử dụng tư liệu lịch sử để tìm hiểu về những thành tựu của văn minh Đại Việt. - Vận dụng hiểu biết về văn minh Đại Việt để giới thiệu, quảng bá về đất nước, con người, di sản văn hoá Việt Nam. 3. Về phẩm chất - Tự hào và trân trọng giá trị của văn minh Đại Việt, bồi đắp lòng yêu nước. - Có trách nhiệm gìn giữ, phát huy giá trị và quảng bá văn minh Đại Việt. II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 1.Giáo viên - Giáo án: Biên soạn theo định hướng phát triển năng lực, phiếu học tập dành cho HS - Tập bản đồ và tư liệu Lịch sử 10. - Một số hình ảnh được phóng to, một số tư liệu lịch sử tiêu biểu gắn với nội dung bài học. - Máy tính, máy chiếu 2. Học sinh - SGK - Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học và dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
2. 1. Khởi động a. Mục tiêu: Kích thích tư duy của học sinh trong bài học, tạo hứng thú, lôi cuốn, kích thích HS muốn khám phá về các quốc gia cổ trên đất nước Việt Nam. b. Nội dung:GV chiếu cac hình ảnh về thành tựu văn minh Đại Việt c. Sản phẩm: Học sinh sẽ quan sát hình ảnh và trả lời câu hỏi d. Tổ chức thực hiện: GV đặt câu hỏi: Các hình ảnh 1 khiến các em liên tưởng đến nền văn minh nước Việt Nam thời kỳ nào? Em hãy chia sẻ một vài hiểu biết của mình về các thành tựu đó?. Sau đó HS trả lời, GV nhận xét và dẫn dắt vào bài mới: Các hình ảnh trên tượng trưng cho nền phong kiến độc lập hay còn gọi là nền văn minh Đại Việt. Để hiểu rõ hơn về vì sao gọi là văn minh Đại Việt thì hôm nay chúng ta qua bài 12 2. Hình thành kiến thức mới Ngày dạy:27/2/2024 Tiết 1.Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm và cơ sở hình thành văn minh Đại Việt a. Mục tiêu: - Giải thích được khái niệm văn minh Đại Việt. -Phân tích được cơ sở hình thành văn minh Đại Việt. b. Nội dung: Học sinh nghiên cứu SGK và thảo luận nhóm với nhau c. sản phẩm: HS giải thích được khái niệm, nêu và phân tích được thông qua các ví dụ cụ thể về cơ sở hình hành văn minh Đại Việt. d. Tổ chức thực hiện Hoạt động dạy- học Dự kiến sản phẩm Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ 1. Khái niệm và cơ sở hình GV đặt câu hỏi: ? văn minh Đại Việt là gì? thành ? Cơ sở nào cho sự hình thành văn minh này? - Văn minh Đại việt là toàn Bước 2 thực hiện nhiệm vụ bộ sáng tạo về vật chất và HS đọc sách và trả lời tinh thần tiêu biểu trong kỉ Bước 3 Báo cáo kết quả hoạt động nguyên độc lập từ thế kỷ -GV chỉ định HS trả lời các câu hỏi đưa ra X-XIX. Bước 4 đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
3. HS phân tích, nhận xét đánh giá những kết quả của - Cội nguồn là từ các nền học sinh văn minh cổ trên đất nước -GV nhận xét và trình bày chốt ý ta - Trải qua nhiều triều đại luôn chiến đấu kiên cường chống ngoại xâm, bảo vệ và củng cố nền độc lập, tạo nên Đại Việt rực rỡ. - Đã có sự chọn lọc những thành tựu bên ngoài về tất cả lĩnh vực. Hoạt động 2: Tìm hiểu về tiến trình phát triển của văn minh Đại Việt trước năm 1858 a. Mục tiêu: - Giới thiệu khái quát tiến trình phát triển cuả văn minh Đại Việt trên trục thời gian b. Nội dung: Học sinh nghiên cứu SGK và khái quát trên trục thời gian c. sản phẩm: HS khái quát được tiến trình phát triển qua trục thời gian d. Tổ chức thực hiện Hoạt động dạy- học Dự kiến sản phẩm Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ 2. Tiến trình phát triển GV hỏi: Em hãy nêu sư phát triển của văn minh Đại - Giai đoạn Ngô- Đinh- Việt qua trục thời gian Tiền Lê: bắt đầu phát triển Bước 2 thực hiện nhiệm vụ kinh tế và văn hoá dân tộc, HS vẽ lên trục thời gian mở đầu văn minh Đại Việt Bước 3 Báo cáo kết quả hoạt động - Giai đoạn Lý- Trần- Hồ: -HS vẽ được các tiến trình phát triển trên trục mở ra kỷ nguyên mới, đặc Bước 4 đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ trưng nổi bật thời này là HS phân tích, nhận xét đánh giá những kết quả của tam giáo đồng nguyên học sinh
4. -GV nhận xét và trình bày chốt ý trong xây dựng và quản lý đất nước - Giai đoan Lê sơ: Tiếp tục phát triển rực rõ với nhiều thành tựu, nho giáo thời này được coi trọng -Giai đoạn Tây Sơn- Nguyễn (trước năm 1858): tiếp tục phát triển trên nền tảng quốc gia từng bước thống nhất sau giai đoạn bị chia cắt, dưới triều Nguyễn tính thống nhất là đặc điểm nổi bật. Hoạt động 3: Tìm hiểu về những thành tựu tiêu biểu Ngày dạy:5/3/2024 Tiết 2. 3.a. Chính trị Tiết 3. 3.b. Kinh tế Ngày dạy: 12/3/2024 Tiết 4. 3.c. Tín ngưỡng, tư tưởng, tôn giáo 3.d. Giáo dục và khoa cử Tiết 5. 3.e, g,h. Chữ viết, văn học, nghệ thuật, khoa học kĩ thuật a. Mục tiêu: - Nêu được các thành tựu tiêu biểu của nền văn minh Đại Việt b. Nội dung: Học sinh nghiên cứu SGK và thảo luận nhóm để trình bày c. sản phẩm: HS lên bảng trình bày bằng trình chiếu hoặc trình bày bảng nhiệm vụ GV giao d. Tổ chức thực hiện Hoạt động dạy- học Dự kiến sản phẩm
5. Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ 3. Văn minh Phù Nam GV chia cả lớp thành 4 nhóm a. chính trị Nhóm 1: Tìm hiểu chính trị- kinh tế - Các vường triều Đinh- Tiền Lê học Nhóm 2: Tìm hiểu về các tín ngưỡng, theo thiết chế của Trung Quốc, thời Lý- tư tưởng tôn giáo Trần hoàn thiên, đến thời Lê sơ đạt đến Nhóm 3: Tìm hiểu về GD, khoa cử, đỉnh cao. chữ viết, văn học - có 3 cuộc cải cách lớn: Hồ Quý Ly, Lê Nhóm 4: Tìm hiểu về nghệ thuật và Thánh Tông, Minh Mạng KHKT - Có 4 bộ luật nổi tiếng: Hình thư (Lý), Bước 2 thực hiện nhiệm vụ Hình luật (Trần), Quốc triề hình luật ( HS đã chuẩn bị sẵn ở nhà lên trình bày Lê sơ), Hoàng triều luật lệ ( Nguyễn) ở bảng b. Kinh tế Bước 3 Báo cáo kết quả hoạt động *Nông nghiệp:- nông nghiệp lúa nước -HS lên bảng và thuyết trình trên bảng và văn hoá làng xã là đặc trưng. Bước 4 đánh giá kết quả thực hiện - công cuộc khai khẩn đất hoang và áp nhiệm vụ dụng các kỹ thuật ngày càng phát triển. HS phân tích, nhận xét đánh giá những * Thủ công nghiệp: - Phát triển mạnh: kết quả của học sinh dệt, gốm, luyện kim,chạm khắc . -GV nhận xét và trình bày chốt ý - các xưởng thủ công của nhà nước ( Cục Bách tác) sản xuất độc quyền của triều đình: tiền, vũ khí, trang phục - Thợ thủ công từ nhiều làng buôn ra các đô thị để buôn bán * Thương nghiệp:- thời Tiền Lê bắt đầu có tiền riêng - thời Lý: lập trang Vân Đồn (Q.Ninh) để giao lưu buôn bán với nước ngoài, đến thế kỷ XV nhiều cảng buôn do nhà nước quản lý
6. - từ thế kỷ XVI, các công ti ở phương Tây đã đến đây buôn bán khắp cả nước c. Tín ngưỡng, tư tưởng, tôn giáo - tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, thờ cúng các anh hùng dân tộc được duy trì bên cạnh thờ thần Thành hoàng tại các làng xã cũng đã phổ biến. * tư tưởng: - Nho giáo:du nhập thời Bắc thuộc, thời Lý là triều đại đầu tiên thi cử Nho giáo để tuyển chọn quan lại. Thời Lê Sơ, nho giáo độc tôn. -Phật giáo: Du nhập từ đầu công nguyên, gắn liền sự hình thành và phát triển cùng dân tộc. - Đạo giáo: Xuất hiện ở vị trí nhất định trong xã hội - Sự du nhập Công giáo: Từ năm 1533 các giáo sĩ phương Tây bắt đầu truyền đạo vào nước ta. d. Giáo dục và khoa cử Nền khoa cử bắt đầu thời Lý, quy củ ở thời Trần và phát triển ở thời Lê Sơ - Một số người nổi tiếng: Mạc Đĩnh Chi, Chu Văn An,Lê Quý Đôn e. Chữ viết và văn học * Chữ viết: - Chữ Hán được sử dụng rộng rãi - chữ Nôm được sử dụng rộng rãi từ thế kỷ XIII
7. - Chữ Quốc Ngữ xuất hiện từ thế kỷ XVII * Văn học: Văn học dân gian ngày càng phát triển, phản ánh đời sống xã hôi, đúc kết kinh nghiệm và răn dạy. Văn học viết chủ yếu là chữ Hán, Nôm thông qua nhiều thể loại: Hịch, Cáo,.. thể hiện tinh thần yêu nước. g. Nghệ thuật * Kiến trúc: thành tựu tiêu biểu về kinh thành, bên cạnh đó còn có: đình, chùa,miếu,điên xây dựng khắp cả nước. * Điêu khắc: Đạt trình độ cao thể hiện qua tác phẩm chạm khắc trên các công trình kiến trúc, điêu khắc tượng * Tranh dân gian: Tranh thờ và tranh chơi Tết. * Nghệ thuật biểu diễn: biểu diễn cung đình và biểu diễn dân gian. h. Khoa học kỹ thuật * Sử học:Đại việt sử ký toàn thư, Đại việt sử ký, Đại Nam thực lục * Địa lí: Dư địa chí, Gia Định thành thông chí, Hồng Đức bản đồ *Toán học: Đại thành toàn pháp, Lập thành toán pháp *Quân Sự: Binh thư yếu lược, Vạn Kiếp bí truyền thư .
8. * Y học:Tuệ Tĩnh, Hải Thượng Lãn Ông . Ngày dạy: 19/3/2024 Tiết 6. Hoạt động 4: Tìm hiểu về ý nghĩa của văn minh Đại Việt trong lịch sử Việt Nam 4.a. Ưu điểm và hạn chế của văn minh Đại Việt (giảm tải) a. Mục tiêu: - Phân tích ý nghĩa văn minh Đại Việt trong lịch sử Việt Nam. b. Nội dung: Học sinh nghiên cứu SGK và trả lời câu hỏi c. sản phẩm: HS phân tích được ý nghĩa của văn minh Đại Việt. d. Tổ chức thực hiện Hoạt động dạy- học Dự kiến sản phẩm Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ 4. Ý nghĩa của văn minh GV đặt câu hỏi: Đại Việt trong lịch sử Việt Nêu ý nghĩa của văn minh Đại Việt? Nam Bước 2 thực hiện nhiệm vụ b. Ý nghĩa: HS sẽ thảo luận theo cặp đôi và trả lời câu hỏi - Khẳng đihj tinh thần quật Bước 3 Báo cáo kết quả hoạt động khởi và sức lao động sáng -HS trả lời câu hỏi tạo của nhân dân ta Bước 4 đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ - Những thành tự chính là HS phân tích, nhận xét đánh giá những kết quả của sự minh chứng cho sự phát học sinh triển vượt bậc trên các lĩnh -GV nhận xét và trình bày chốt ý vực. - Những thành tựu đó là tạo dựng nên bản lĩnh và bản sắc riêng cho dân tộc Việt Nam. 3. Hoạt động luyện tập a. Mục tiêu: Nhằm củng cố lại vững hơn kiến thức đã học và lĩnh hội được kiến thức mới mà học sinh học ở bài này
9. b. Nội dung: GV tổ chức trò chơi điền từ vào chỗ trống c. Sản phẩm: HS trả lời các câu hỏi điền từ vào chỗ trống d. tổ chức thực hiện: Câu 1: từ thế kỷ X đến trước năm 1858 Việt Nam trải qua triều đại Câu 2: Dưới thời vua .là thời kỳ đạt đến đỉnh cao của thiết chế chính trị Câu 3: thời nhà Lý có bộ luật .., thời Trần có bộ luật ., Thời Nguyễn có bộ luật .. Câu 4: kinh tế các triều đại phong kiến chú trọng nền đặc biệt là .. Câu 5: Thời Lý-Trần . đến thời Lê sơ không được trọng như thời Lý- Trần Câu 6: Khoa cử bắt đầu từ thời . phát triển đỉnh cao ở thời Câu 7: Chữ . được sử dụng rộng rãi từ thế kỷ XIII Câu 8: Văn học Đại Việt gồm hai bộ phận Đáp án: 1:Chín (9) 2: Lê Thánh Tông 3: Hình thư; Hình luật; Hoàng triều luật lệ 4: kinh tế nông nghiệp; nông nghiệp lúa nước 5: Phật giáo 6: nhà Lý; nhà Lê sơ 7: Nôm 8:văn học dân gian và văn học viết 4. Hoạt động vận dụng a. Mục tiêu: vận dụng kiến thức, kỹ năng đã có để thực hiện nhiệm vụ được giao. Thông qua đó HS rèn luyện khả năng tìm kiếm, tiếp cận và xử lý thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, góp phần hình thành và phát triển năng lực tự tìm hiểu lịch sử và tự học lịch sử. b. Nội dụng: GV giao cho HS làm nhóm ở nhà c. sản phẩm: làm một video ngắn giới thiệu về một thành tựu mà em yêu thích d. tổ chức thực hiện: Thực hiện theo nhóm 4-6 HS GIÁO VIÊN Ngày 25-2-2024
10. Trần Thu Hương