Giáo án Lịch sử 10 - Tiết 41-43, Bài 12: Khái quát về đời sống vật chất và tinh thần của cộng đồng các dân tộc Việt Nam - Năm học 2023-2024 - Trần Thu Hương

Nội dung text: Giáo án Lịch sử 10 - Tiết 41-43, Bài 12: Khái quát về đời sống vật chất và tinh thần của cộng đồng các dân tộc Việt Nam - Năm học 2023-2024 - Trần Thu Hương

1. Ngày soạn:29/3/2024 Ngày dạy: 2/4/2024->9/4/2024 Tiết 41-43. BÀI 12: KHÁI QUÁT VỀ ĐỜI SỐNG VẬT CHẤT VÀ TINH THẦN CỦA CỘNG ĐỒNG CÁC DÂN TỘC VIỆT NAM I. MỤC TIÊU 1. Về kiến thức - Trình bày được nét chính về đời sống vật chất và tinh thần của các cộng đồng dân tộc Việt Nam. 2. Về năng lực -Rèn luyện kĩ năng sưu tầm, khai thác các tư liệu trong học tập, giải thích, phân tích về các nội dung liên quan đến bài học 3. Về phẩm chất - Có ý thức trân trọng, giữ gìn những bản sắc trong đời sống vật chất, tinh thần của các dân tộc trên đất nước Việt Nam. II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 1.Giáo viên - Giáo án: Biên soạn theo định hướng phát triển năng lực, phiếu học tập dành cho HS - Các hình ảnh, các tư liệu lên quan đến bài học. - Thiết bị dạy học tối thiểu theo quy định chung và một số tranh ảnh khác do GV sưu tầm và phóng to. - Máy tính, máy chiếu 2. Học sinh - SGK - Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học và dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 1. Khởi động a. Mục tiêu: Kích thích tư duy của học sinh trong bài học, tạo hứng thú, lôi cuốn, kích thích HS muốn khám phá về đời sống tinh thần của dân tộc Việt Nam b. Nội dung:GV chiếu các hình ảnh khởi động bài học: Biểu diễn Xòe Thái c. Sản phẩm: Học sinh sẽ quan sát hình ảnh và trả lời câu hỏi
2. d. Tổ chức thực hiện: GV hỏi: Biểu diễn Xòe Thái cho biết điều gì về đời sống của đồng bào dân tộc Thái ? GV nhân xét và dẫn dắn vào bài: Cộng đồng các dân tộc Việt Nam có đời sống vật chất và tinh thần đa dạng, phong phú. Để tìm hiểu rõ hơn thì các bạn vào nghiên cứu bài 12. 2. Hình thành kiến thức mới Hoạt động 1: Tìm hiểu về đời sống vật chất Ngày dạy: 2/4/2024 Tiết 1. Một số hoạt động kinh tế Ngày dạy: 9/4/2024 Tiết 2. b. Ăn, mặc, ở c. Đi lại, vận chuyển a. Mục tiêu: - HS trình bày được nét cơ bản về một số hoạt động kinh tế của các dân tộc ở Việt Nam, hiểu và lí giải được sự đa dạng, phong phú trong đời sống vật chất của các dân tộc ở Việt Nam, nét chính về việc đi lại, vận chuyển của người Kinh và của các dân tộc thiểu số b. Nội dung: HS thảo luận, trình bày bài tập đã chuẩn bị c. Sản phẩm: HS nêu được đặc điểm sản xuất nông nghiệp, sự đa dạng các nghành nghề thủ công của các dân tộc ở Việt Nam, liên hệ với địa phương, sự đa dạng trong đời sống vật chất ăn , ở, mặc của các dân tộc ở Việt Nam, hoạt động đi lại, vận chuyển và sự biến đổi của các hoạt động đó trong thời gian gần đây d. Tổ chức thực hiện Hoạt động dạy- học Dự kiến sản phẩm Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ 2. Đời sống vật chất GV chia cả lớp thành 5 nhóm a. Một số hoạt động kinh tế Nhóm 1: Tìm hiểu về sản xuất nông * Sản xuất nông nghiệp nghiệp. - Người Kinh: sản xuất nông nghiệp, đặc biệt Nhóm 2: Tìm hiểu về sản xuất thủ canh tác lúa nước là chủ yếu. Bên cạnh đó còn công nghiệp. trồng: ngô, khoai, cây củ quả . Chăn nuôi gia Nhóm 3: Tìm hiểu về thương nghiệp. súc, gia cầm, đánh bắt nuôi trồng thuỷ hải sản. Nhóm 4: Tìm hiểu về ăn, mặc, ở. - Dân tộc thiểu số: canh tác nương rẫy đa canh Nhóm 5: Tìm hiểu đi lại, vận chuyển trên đất dốc, ruông bậc thang hay vùng thung Bước 2: thực hiện nhiệm vụ lũng chân núi và khu vực ĐBSCL.
3. HS làm bài tập đã giao về nhà chuẩn * Thủ công nghiệp: bị bằng hình thức trình chiếu - Người Kinh: làm nhiều nghề thủ công truyền Poitpower hoặc giấy A0 thống như: gốm, dệt, đan, rèn, mộc . vừa sử Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động dụng vừa xuất khẩu. -HS lên thuyết trình bài đã được giao - Dân tộc thiểu số: Phát triển đa dạng nghề thủ Bước 4: đánh giá kết quả thực hiện công mang dấnu ấn và bản sắc riêng: dệt, đan, nhiệm vụ rèn, HS trong lớp phân tích, nhận xét đánh * Thương nghiệp: giá những kết quả trình bày - Hoạt động buôn bán của người Kinh, dân tộc -GV nhận xét, đánh giá và chốt ý Chăm, Khơ Me, Hoa tương đối phát triển. Có những làng trồng, nuôi, sản xuất để bán, xuất hiện hệ thống chợ làng, phố, phường buôn, cảng sông, cảng biển - Các dân tộc còn lại, thương nghiệp kém phát triển hơn. Chủ yếu thu hái sản vật tự nhiên, bán sản phẩm dư thừa - Ngày nay, hoạt động thương nghiệp của cộng đồng các dân tộc Việt Nam đều có bước tiến, trở thành một trong những hoạt động kinh tế chủ đạo. Người Kinh, các dân tộc vùng đồng bằng, ven biển, trung tâm , thương nghiệp đa dạng, đem lại nguồn thu quan trọng. Với các dân tộc còn lại, thương nghiệp góp phần nâng cao đời sống, phát triển kinh tế xã hội địa phương b. Ăn, mặc, ở -Người Kinh: ăn cơm, rau, cá sáng tạo nhiều món ăn tuỳ vùng miền. Trang phục thường ngày gồm áo, quần (váy) kết hợp với các đồ khác và trang sức. Ở trong các ngôi nhà trệt được xây bằng gạch hoặc đắp đất
4. - Dân tộc thiểu sổ: ăn giống người Kinh tuy nhiên có sự săn bắt và chăn nuôi, mỗi dân tộc có cách nấu ăn khác nhau. Trang phục được may bằng vải tơ tằm, bông, lanh .. Ở ngôi nhà sàn, nhà trệt hoặc nửa sàn nửa trệt. c. đi lại, di chuyển - Người Kinh: Di chuyển bằng trâu, bò, ngựa, thuyền bè . Dân tộc thiểu số: Chủ yếu đi bộ hoặc vận chuyển đồ bằng gùi, sử dụng đồng vật thuần dưỡng Tiết 3. Hoạt động 2: Tìm hiểu về đời sống tinh thần a. Mục tiêu: HS trình bày được những nét chính về đời sống tinh thần b. Nội dung: Học sinh nghiên cứu SGK và thảo luận nhóm để trình bày c. Sản phẩm: HS lên bảng trình bày bằng trình chiếu hoặc trình bày bảng nhiệm vụ GV giao d. Tổ chức thực hiện Hoạt động dạy- học Dự kiến sản phẩm Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ 3. Đời sống tinh thần GV chia cả lớp thành 2 nhóm a. Tín ngưỡng, tôn giáo Nhóm 1: Tìm hiểu tín ngưỡng tôn giáo - dù là người Kinh hay người dân tộc thiểu Nhóm 2: Tìm hiểu về phong tục tập quán, số đều thờ các vị thần, cúng tổ tiên, anh lễ hội hùng dân tộc cùng với đó tiếp thu các tôn Bước 2: thực hiện nhiệm vụ giáo lớn như: Phật giáo, Đạo giáo, Công HS đã chuẩn bị sẵn ở nhà lên trình bày ở giáo, Tin Lành bảng b. Phong tục, tập quán, lễ hội Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động - Người Kinh thực hành phong tục liên -HS lên bảng và thuyết trình trên bảng quan đến: chu kỳ vòng đời, canh tác, thời Bước 4: đánh giá kết quả thực hiện nhiệm gian/ thời tiết. Lễ hội người kinh phong vụ
5. HS trong lớp phân tích, nhận xét đánh giá phú và đa dạng quy mô từ vùng, quốc gia, những kết quả trình bày quốc tế -GV nhận xét, đánh giá và chốt ý -Dân tộc thiểu số: duy trì phong tục liên quan đến: chu kỳ vòng đời, canh tác và có một số liên quan đến chu kỳ thời gian/thời tiết. Lễ hội chủ yếu liên quan đến tế, cúng, chùa đền, tháp với quy mô ở bản làng và tộc người. 3. Hoạt động luyện tập a. Mục tiêu: Nhằm củng cố lại vững hơn kiến thức đã học và lĩnh hội được kiến thức mới mà học sinh học ở bài này b. Nội dung: GV tổ chức trò chơi tìm từ hàng ngang và hàng dọc c. Sản phẩm: HS trả lời các ô hàng ngang và hàng dọc d. tổ chức thực hiện: Ô CHỮ HÀNG NGANG Câu 1: Người Kinh là nhóm dân tộc nào? DÂN TỘC ĐA SỐ Câu 2: Dân tộc La Chí, La Há thuộc nhóm ngữ hệ nào: MÔNG- DAO Câu 3: Canh tác lúa nước của người dân tộc thiểu số được tiến hành như thế nào? RUỘNG BẬC THANG Câu 4: Thường phục thường ngày của người Kinh là gì? ÁO QUẦN Câu 5: Xuống đồng, cơm mới.. là loại phong tục gì của dân tộc Việt Nam? CHU KỲ CANH TÁC Câu 6: Đây là nghề nghiệp tạo ra vải để may áo quần? NGHỀ DỆT Câu 7: Loại áo quần truyền thống ở Bắc Bộ? ÁO TỨ THÂN Ô CHỮ HÀNG DỌC: đây là một truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta? Ô từ khoá: ĐOÀN KẾT 4. Hoạt động vận dụng a. Mục tiêu: vận dụng kiến thức, kỹ năng đã có để thực hiện nhiệm vụ được giao. Thông qua đó HS rèn luyện khả năng tìm kiếm, tiếp cận và xử lý thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, góp phần hình thành và phát triển năng lực tự tìm hiểu lịch sử và tự học lịch sử.
6. b. Nội dụng: GV giao cho HS làm nhóm ở nhà c. Sản phẩm: HS giới thiệu được nét đặc sắc ở quê hương d. Tổ chức thực hiện GV giao bài tập:Em hãy viết một bài văn giới thiệu về một lễ hội ở địa phương em đang sinh sống Ngày 7-4-2024 GIÁO VIÊN Trần Thu Hương