Đề cương ôn tập giữa học kì I Ngữ văn 10

Nội dung text: Đề cương ôn tập giữa học kì I Ngữ văn 10

1. ÔN TẬP GIỮA HỌC KÌ I Đề: Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) cảm nhận hệ thống hình ảnh trong đoạn thơ sau: Xuân - Chế Lan Viên - Tôi có chờ đâu, có đợi đâu Đem chi xuân lại gợi thêm sầu? - Với tôi, tất cả như vô nghĩa Tất cả không ngoài nghĩa khổ đau! Ai đâu trở lại mùa thu trước Nhặt lấy cho tôi những lá vàng? Với của hoa tươi, muôn cánh rã Về đây, đem chắn nẻo xuân sang! Ai biết hồn tôi say mộng ảo Ý thu góp lại cản tình xuân? Có một người nghèo không biết Tết Mang lì chiếc áo độ thu tàn! Có đứa trẻ thơ không biết khóc Vô tình bỗng nổi tiếng cười ran! Chao ôi! Mong nhớ! Ôi mong nhớ! Một cánh chim thu lạc cuối ngàn ( Chế Lan Viên/Xuân) Ghi chú: 1
2. Chế Lan Viên (1920 – 1989), tên khai sinh là Phan Ngọc Hoan, sinh tại huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị. Trước Cách mạng tháng Tám, ông là một trong những gương mặt thi ca quan trọng nhất của phong trào Thơ mới với tập thơ “Điêu tàn” (1937). Sau Cách mạng tháng Tám, ông hăng hái tham gia các hoạt động cách mạng và có những nguồn cảm xúc mới cho thơ ca. Chế Lan Viên là một phong cách thơ độc đáo. Thơ ông giàu chất trí tuệ, triết lí và luôn hướng tới những tìm tòi, cách tân. Phong cách thơ của ông có ảnh hưởng sâu rộng đến thế hệ những nhà thơ trẻ chống Mỹ. Bài thơ “Xuân” nằm trong tập thơ “Điêu tàn”, là một thi phẩm đặc sắc, tiêu biểu cho phong cách thơ Chế Lan Viên trước Cách mạng tháng Tám. Hướng dẫn chấm Câu 1 Anh/chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích 2.0 hệ thống hình ảnh trong bài thơ “Xuân” của Chế Lan Viên. a. Xác định được yêu cầu, hình thức, dung lượng của đoạn văn. 0.25 Xác định được yêu cầu, hình thức, dung lượng (200 chữ) của đoạn văn. Hs có thể trình bày đoạn văn theo các cách sau: diễn dịch, quy nạp, song hành, móc xích, tổng-phân-hợp. b. Xác định vấn đề nghị luận. 0.25 Xác định đúng vấn đề nghị luận: hệ thống hình ảnh trong bài thơ “Xuân” của Chế Lan Viên. c. Đề xuất đựơc hệ thống ý làm rõ được vấn đề nghị luận. 0.5 - Xác định được các ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận. Đề xuất một số gợi ý sau: + Bài thơ có hệ thống hình ảnh độc đáo nhằm biểu lộ những cảm xúc đa dạng: * Hình ảnh “lá vàng”, “hoa tươi muôn cánh rã” gợi sự héo úa, tàn phai để biểu lộ tâm trạng chán ghét những hình ảnh hiện tại của trần gian “mùa xuân”, muốn hướng về quá khứ đau buồn, thê lương “mùa thu”. * Các hình ảnh gắn với mùa xuân “người nghèo không biết tết”, “Đứa trẻ thơ không biết khóc”, “vô tình bỗng nổi tiếng cười ran” để thể hiện tâm trạng thờ ơ, không màng đến thế giới xung quanh. + Hình ảnh “mùa xuân”, “mùa thu” có ý nghĩa triết lí thời gian: Mùa xuân biểu tượng cho hiện tại vui tươi, náo nhiệt; mùa thu biểu 2
3. tượng quá khứ xa xăm, đã điêu tàn, đổ nát. Tuy nhiên tác giả lại yêu mến, đắm chìm vào quá khứ tàn phai đó. + Đánh giá: Hệ thống những hình ảnh thơ gần gũi, giàu ý nghĩa biểu trưng góp phần thể hiện dòng cảm xúc và một quan niệm sống độc đáo: Thái độ chán ghét, phủ nhận đối với hiện tại, xã hội thực dân nửa phong kiến đương thời, thể hiện thái độ chán ngán, bất lực của Chế Lan Viên nói riêng cũng như các nhà thơ mới và thế hệ thanh niên tiểu tư sản nói chung. - Sắp xếp được hệ thống ý hợp lí theo đặc điểm bố cục của đoạn văn. Hướng dẫn chấm: - HS nêu rõ 2 biểu hiện của hệ thống hình ảnh: 0.5 điểm - HS nêu biểu hiện của hệ thống hình ảnh chung chung: 0.25 điểm d. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu sau: 0.5 -Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận. - Trình bày quan điểm và hệ thống ý rõ ràng, mạch lạc. - Lập luận chặt chẽ, thuyết phục; lí lẽ xác đáng; bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và bằng chứng. Hướng dẫn chấm: - HS làm sáng tỏ một (1) biểu hiện của hệ thống hình ảnh bài “Xuân” của Chế Lan Viên bằng những lí lẽ và dẫn chứng phù hợp có thể cho 0.5 điểm - HS trình bày đoạn văn chỉ ra các biểu hiện của hệ thống hình ảnh, không phân tích được các dẫn chứng, lập luận chưa chặt chẽ thuyết phục: 0.25 điểm đ. Diễn đạt 0.25 Đảm bảo chuẩn về chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu trong đoạn. Hướng dẫn chấm: HS sai quá nhiều lỗi về chính tả, dùng từ, ngữ pháp không được tính điểm cho nội dung này. e. Sáng tạo 0.25 3
4. Thể hiện suy nghĩ, đánh giá sâu sắc về vấn đề nghị luận, có cách diễn đạt mới mẻ, cá tính. Hướng dẫn chấm: Điểm sáng tạo được tính cho các bài viết có một trong các yếu tố sau: - Hành văn mạch lạc, câu văn giàu hình ảnh, có giọng điệu riêng. - Có suy nghĩ, đánh giá sâu sắc về vấn đề nghị luận Có vận dụng kiến thức lí luận văn học hợp lí góp phần làm sáng tỏ vấn đề nghị luận. Đề bài 2: Viết bài văn kể lại chuyến đi tham quan di tích lịch sử Đền Hùng Dàn ý : Mở bài Giới thiệu khái quát về chuyến tham gian đó. Trình bày thời gian, địa điểm và tại sao lại có chuyến đi này. Thân bài Nêu các bước chuẩn bị trước khi lên đường đi tham quan. Ví dụ như đồ dùng cá nhân, sách bút để ghi chép. Cảm giác lúc này ra sao? Chuyến tham quan di chuyển bằng phương tiện gì? Những hoạt động nào đã diễn ra, khái quát đôi nét về chuyến đi. Trình bày một số ấn tượng về di tích đó. Kết bài Nêu lên suy nghĩ của cá nhân về chuyến đi thăm di tích lịch sử. Nó có bổ ích không, em học tập được những gì từ chuyến đi đó? Kể lại chuyến đi tham quan di tích lịch sử Đền Hùng Chúng em đã được học rất nhiều về vua Hùng và quá trình dựng xây đất nước của họ. Trong dịp nghỉ lễ vừa qua, trường đã tổ chức cho học sinh các khối lớp đi thăm di tích đền Hùng. Chuyến đi kéo dài trong hai ngày đã giúp chúng em có thêm nhiều kiến thức mới. 4
5. Trước chuyến đi, ngay khi nhận được thông báo từ nhà trường, mẹ đã cùng em chuẩn bị rất nhiều thứ. Cảm giác hồ hởi, phấn khích xem lẫn tí thích thú khiến em càng mong chờ đến ngày đi. Chuyến hành trình khá dài, từ Hà Nội lên đến Phú Thọ khiến chúng em hơi mệt. Tuy nhiên, không khí dần được khuấy động bởi các anh chị hướng dẫn viên nhiệt tình. Chúng em bắt đầu lấy lại niềm vui thích ban đầu để hòa mình vào không khí chung. Đền Hùng là nơi thờ phụng vua Hùng nhiều đời nay, nằm trên đỉnh núi Nghĩa Lĩnh thuộc huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ. Mỗi năm, cứ đến ngày 10 tháng 3 âm lịch, tại đây sẽ được tổ chức lễ hội đền Hùng. Đây là một lễ lớn, thu hút sự tham gia đông đảo của người dân. Có khá nhiều khách du lịch thập phương quy tụ về đây để thăm thú, tưởng nhớ đến công lao dựng nước của các vị vua Hùng. Vào ngày nay mỗi năm, chúng em cũng được nghỉ để ăn giỗ tổ Hùng Vương. Chuyện kể rằng, đền Hạ là nơi mẹ Âu Cơ hạ sinh ra bọc trăm trứng. Đây là những con người đầu tiên, là tổ tiên, nguồn cội của mình. Đền Trung là nơi các cuộc họp cấp cao diễn ra giữa vua quan. Mọi quyết định quan trọng đều được xem xét tại đây. Phía trên cùng cao nhất chính là đền Thượng, dùng để thờ cúng các vị thần. Nằm ngay bên cạnh đền này đền Giếng. Truyền thuyết kể rằng, đền Giếng được xây dựng vào thế kỷ XVIII, là nơi công chúa Tiên Dung và Ngọc Hoa soi gương. Mỗi cảnh vật đi qua đều đẹp và để lại ấn tượng mạnh mẽ trong em. Từng khung hình, từng chi tiết em đều muốn ghi nhớ lại không sót một chi tiết nào. Tiếp theo, đoàn dẫn chúng em vào tham quan bảo tàng Hùng Vương, nơi lưu giữ và trưng bày nhiều hiện vật quý. Mọi thứ đều ẩn chứa trong đó một câu chuyện, một bài học riêng. Đó là các chiến tích hào hùng của vua Hùng đánh đuổi quân xâm lược. Đó là tấm gương sáng của người chiến sĩ hy sinh quên mình để bảo vệ vua chúa. Một thời khói lửa có nhiều mất mát, đơn đau nhưng cũng để lại bài học quý giá. Đó là người con gái Mị Châu vì trao nhầm tin yêu cho Trọng Thủy để rồi mất nước và tay giặc ngoại xâm. Còn nhiều lắm những câu chuyện chúng em được nghe kể về các vua Hùng. Xa xa kia là hình ảnh Bác Hồ- vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc đang trò chuyện với chiến sĩ thuộc Đại đoàn quân tiên phong. Câu nói của Bác vẫn mãi vang vọng bên tai: “Các vua Hùng đã có công dựng nước/ Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”. Trong chuyến tham quan này, chúng em được khám phá và trải nghiệm nhiều lễ hội vui của đền Hùng. Nào là lễ rước kiệu vua với những lá cờ nhiều màu, hoa và được khoác lên mình những bộ trang phục truyền thống cực đẹp. Lễ dâng hương, chúng em thành kính kính cẩn nghiêng mình, thắp nén nhang thơm lên bàn thờ. Thầm cảm ơn sự hy sinh, vất vả của vua Hùng để giờ đây chúng em có cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Chúng em còn trở thành người chơi thực thụ trong các trò chơi như thi đấu vật, thi kéo co, thi bơi . 5
6. Chuyến đi thăm đền Hùng là chuyến đi thú vị và cho em nhiều cảm xúc. Mặc dù thời gian tham quan không nhiều nhưng mỗi học sinh chúng em cũng đã có cho mình những cảm xúc riêng. Chúng ta phải trân quý cuộc sống này, trân quý những giá trị bản sắc văn hóa mà ông cha ta đã dựng xây. Chắc có lẽ, sắp tới đây, bài thu hoạch của em sẽ có khá nhiều điều mới mẻ. Bởi em đã đi và cảm nhận bằng hết những chân thành, nhiệt huyết di tích lịch sử đền Hùng. Kể lại chuyến đi tham quan di tích lịch sử Đền Hùng (mẫu 2) Hè vừa qua trường chúng em có tổ chức đi thăm di tích đền Hùng với mục đích giúp các em học sinh hiểu hơn về lịch sử nước nhà. Chuyến đi rất bổ ích va giúp em cùng các bạn biết thêm nhiều kiến thức mới. Đền Hùng khu di tích thờ phụng Vua Hùng nằm trên núi Nghĩa Lĩnh, huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ, hàng năm vào ngày 10 tháng 3 âm lịch nơi này tổ chức lễ hội Đền Hùng rất lớn. Bắt đầu từ chân núi đi lên chúng em bắt gặp đền Hạ, tương truyền kể rằng đây là nơi Mẹ Âu Cơ sinh ra bọc trăm trứng. Tiếp tục di chuyển lên sẽ là đền Trung, vị trí quan trọng nơi tổ chức họp bàn việc nước của vua và quan. Cao nhất là đền Thượng, vị trí tối cao dùng để thờ cúng các vị thần theo tín ngưỡng xưa. Kế bên đó là đền Giếng, ngôi đền xây dựng trong thế ký 18, theo dân gian tương truyền đây là nơi công chúa Tiên Dung và công chúa Ngọc Hoa soi gương. Trước mỗi cảnh vật bên trong chúng em đều bước đi chậm rãi, bồi hồi trước khung cảnh cổ kính, thiêng liêng. Điều đặc biệt mà em chú ý nhất là được tham quan bảo tàng Hùng Vương, nơi lưu giữ và trưng bày hiện vật, hình ảnh,tư liệu về Vua Hùng. Các anh chị hướng dẫn viên giới thiệu các câu chuyện, hiện vật và hình ảnh của nhiều dân tộc thời vua Hùng cũng như những câu chuyện bổ ích về lịch sử dựng nước, giữ nước của cha ông. Ấn tượng nhất với chúng em là hình ảnh Bác Hồ trò chuyện với chiến sĩ thuộc “Đại đoàn Quân tiên phong”, và căn dặn ân cần các chiến sĩ câu nói “Các vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”, rất ý nghĩa và trở thành động lực giúp dân tộc chiến thắng các cường quốc ngoại xâm trong thế kỷ 20. Trong thời gian tham quan chúng em còn được biết đến phần lễ quan trọng trong hội Đền Hùng đó là lễ rước kiệu vua gồm có nhiều cờ, hoa, trang phục truyền thống. Lễ dâng hương đền Hùng, trước tiên là lãnh đạo nhà nước và sau đó là những người dân thắp nén hương cho các vua Hùng. Tham gia các trò chơi truyền thống như thi vật, thi kéo co, thi bơi Một chuyến đi chỉ vỏn vẹn một buổi nhưng đã để lại nhiều bài học sâu sắc, giúp chúng em hiểu thêm về lịch sử dụng nước và giữ nước của dân tộc ta. Đền Hùng là nơi thiêng liêng mà mỗi người dân Việt Nam đều nhớ đến, đó là cội nguồn của mỗi chúng ta. 6